Anayasa Mahkemesi (AYM), Tekirdağ 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan bir başvurucunun, sigara içilmeyen bir odaya nakledilme talebinin geri çevrilmesini hak ihlali olarak nitelendirdi.
Yüksek Mahkeme tarafından yayımlanan kararın gerekçesinde, başvurucunun Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının çiğnendiği ifade edildi.
Tekirdağ 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan şahıs, 4 Ekim 2021 tarihinde kaldığı altı kişilik odada sigara içilmesi nedeniyle sigara kullanılmayan bir bölüme geçmek için başvuruda bulundu. Kurum yönetimi ise söz konusu talebi reddederek, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün Kovid-19 pandemisi kapsamında yayımladığı tedbirler uyarınca kurum içi hareketliliğin asgari düzeyde tutulması gerektiğini belirtti. Yönetim, başvurucunun oda değişikliği yapmasını zorunlu kılan bir durumun bulunmadığını bildirdi.
Başvurucu, bu karara karşı Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliğine itirazda bulunarak, kurumda pek çok mahpusun odasının değiştirildiğini ve salgın tedbirlerinin gerekçe gösterilmesinin makul olmadığını vurguladı. İnfaz Hakimliğinin itirazı reddetmesi ve ardından Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nin de bu yönde karar vermesi üzerine tutuklu, 15 Aralık 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu.
MAHPUSLAR DA BEDEN VE RUH SAĞLIKLARINI KORUMA HAKLARINA SAHİP
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında, ceza infaz kurumunda bulunmanın bireyin beden ve ruh sağlığından feragat etmesi anlamına gelmeyeceği kaydedildi. Kararda, mahpusların da tıpkı diğer bireyler gibi sağlıklarını koruma hakkına sahip oldukları belirtilerek, ayrıca şu ifadelere yer verildi: "Ceza infaz kurumlarının güvenliğini ve disiplinini sağlayacak tedbirlerin alınması konusunda geniş takdir yetkileri bulunsa da alınacak tedbirler tutuklu ve hükümlülerin tutulma halinin gerektirdiğinin ötesinde manevi üzüntüye düşmelerine veya sağlıksız şartlarda bir yaşam sürmelerine yol açmamalıdır."
Yüksek Mahkeme ayrıca, devletin ceza infaz kurumlarında sigara içilmeyen ortamlar sağlama yükümlülüğü bulunduğunu hatırlattı. Kapalı alanlarda tütün kullanımının yasak olmasının esas olduğu, havalandırma imkanının bulunmasının bu kurala bir istisna teşkil etmeyeceği vurgulandı. Mevzuatta sigara içilmeyen odaların kısıtlı sayıda olmasının, haklı bir ret gerekçesi olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varıldı.
Somut olay incelendiğinde, başvurucunun talebinin başlangıçta pandemi tedbirleri gerekçesiyle reddedildiği ancak aradan yaklaşık dört ay geçtikten sonra sigara kullanılmayan odaların oluşturularak naklin gerçekleştirildiği belirtildi. Gerekçede, salgın tedbirlerine rağmen bu naklin daha sonra yapılabilmiş olmasının, ilk ret kararındaki gerekçenin makullüğünü zayıflattığı ifade edildi.
AYM, başvurucunun talebinin kategorik olarak reddedilmesinin orantısız bir müdahale teşkil ettiğini kaydetti. Kararın sonuç kısmında, "Başvurucunun sigara kullanılmayan odaya geçme talebinin reddedilmesi suretiyle maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına yapılan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca cevap vermediği, bu nedenle orantısız olduğu ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı anlaşılmıştır" tespitine yer verildi.