CHP Malatya Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Sözcüsü Veli Ağbaba, bazı kanunlarda değişiklik getiren torba yasa görüşmelerinde konuştu. Getirilen teklifle Cumhurbaşkanına, İşsizlik primi devlet katkısını yarıya kadar düşürme yetkisi verildi. Ağbaba konuşmasında şunları vurguladı.
25-34 YAŞ ARASI İŞSİZLERİN %49’U ÜNİVERSİTE MEZUNU!”
“Değerli arkadaşlar, bir Türkiye tablosunu sizlerle paylaşmak istiyorum. Türkiye, üniversite mezunu işsizlik oranının genel işsizlik oranının geçtiği tek ülke olmuş durumda. Maalesef, bu rapora göre -tekrar söylüyorum- üniversite mezunu işsizlik genel işsizliği geçmiş durumda. 25-34 yaş arasındaki işsizlerin yüzde 49'u yükseköğrenim mezunu. Bu ne demek? Gençler artık üniversite eğitimiyle de bir iş sahibi olamayacağını anlamış durumda hatta tam tersine işlemektedir, üniversite mezunlarının iş bulma olasılığı gittikçe düşmektedir.”
İKİ GENÇTEN BİRİ İŞSİZ!
“AK PARTİ döneminde yürütmüş olduğu politikalar neticesinde yeni bir deyimimiz oldu "ev genci" Eskiden ev hanımı vardı, şimdi ev genci var, kimi rakamlara göre 6,5 milyon civarında ev gencimiz var. Ev genci ne demek? Ne çalışabiliyor ne okuyabiliyor, maalesef geldiğimiz nokta bu. Peki, genel işsizliğe bakalım değerli arkadaşlar, Türkiye'de geniş tanımlı işsizlik yüzde 30'a yükselmiş durumda. 12 milyona yakın geniş tanımlı işsizimiz var, üç kişiden 1'i işsiz, kadınlarınsa yüzde 39'u işsiz, neredeyse her iki kadından 1'i işsiz durumda. Gençlerde durum çok daha vahim, geniş tanımlı işsizlerin yüzde 38'i gençlerden oluşuyor. Daha önce çalışabilir durumda üç gençten 1'i işsizdi, şimdi, neredeyse iki gençten 1'i işsiz durumda. Toplam nüfusta çalışabilir 66 milyon kişinin yalnızca 22,6 milyonu çalışabiliyor. Türkiye'de geniş tanımlı işsizlik Avrupa ortalamasının 2,4 katında, devasa bir işsizlik sorunuyla karşı karşıyayız. Bu, toplumumuza bir çöküş de yaşatıyor. Maalesef, bütün cumhuriyet boyunca görmediğimiz bir ekonomik krizle, ekonomik darboğazla karşı karşıyayız.”
GENÇLER SENTETİK UYUŞTURUCU BATAĞINDA!
“İşsizlik sadece insanların işsiz olması değil, bakın, işsizlik maalesef Türkiye'deki yeni yeni problemlerin de ana kaynağı durumda. Bugün uyuşturucunun her kesime yayılmasının anlamı ne? İşsizlik değerli arkadaşlar. Bakın, eskiden sadece belli bir kesim uyuşturucu kullanabiliyordu, şimdi en çok da alt kesim uyuşturucu kullanıyor. Ketamın içeren sentetik uyuşturucu kullanımında yüzde 50'ye yakın artış olmuş durumda. 2024 yılda uyuşturucudan ölen 427 kişinin 204'ü sentetik bonzai, 142'siyse metamfetaminden tespit edilmiş durumda. Yani gençlerimiz göz göre göre ölüme sürüklenmeye çalışılıyor.”
VAATLERİNİ TUTMADILAR.
“Peki, bunları çözmek yerine ne yapıyoruz? Bir torba kanun var, bunları çözmek yerine cumhurbaşkanına, yüzde 1 olan işsizlik sigortası katkı payını yarısına kadar artırma veya indirme yetkisini veriyoruz. Tasarruf sağlayacak başka bir şey kalmadı, İşsizlik Fonu kaldı. "Yetkiyi veriyoruz ama indirmeyebiliriz." dediniz Plan ve Bütçe Komisyonunda, bir söz var "Tiyatronun birinci sahnesinde duvarda bir silah varsa o silah mutlaka patlar." Cumhurbaşkanına işsizlik primini düşürme yetkisi veriliyorsa bunun mutlaka kullanılacağı anlamına geliyor. Yıllardır işsizlik ödeneği koşullarının genişletilmesi gerektiğini söylüyoruz, 2023 seçimlerinde de sizin seçim vaatlerinizden biriydi.”
İŞSİZLİK MAAŞINA BAŞVURANLARIN YARISI MAAŞ ALAMIYOR!
“2025 yılında 1 milyon 840 bin kişi başvurmuş, 881 bin kişi faydalanabilmiş, yüzde 52'si faydalanamamış. Bir de işsiz olup başvuramayanlar var, değerli arkadaşlar, her 100 kişiden sadece 16'sı işsizlik maaşı alabiliyor, 100 kişiden 84'ü alamıyor. İşsizlik maaşı alabilmek için üç yıl içinde en az altı yüz gün, yaklaşık yirmi ay prim ödeme zorunluluğu var. İşveren bir girdi-çıktı yapsa -ki uygulama çok- alamayacak. Son üç yılda altı yüz gün primin varsa altı ay, dokuz yüz gün primin varsa sekiz ay, bin seksen gün primin varsa on ay işsizlik maaşı alabiliyorsun.”
İŞSİZLİK FONU İŞVERENE DESTEK FONU HALİNE GELDİ!
“2025 yılı sonu itibarıyla fon varlığının yaklaşık 628 milyar lira olduğu, fonun 2026 yılında 151 milyar lira daha gelir fazlası vermesi beklendiği vurgulanıyor. Fonun gelir fazlası vermesinden dolayı bunun yapıldığı söyleniyor. Bu fonun gerçek amacı, kullanın, işsize ödeyin. Bakın, 2023, 2024, 2025'te fon gelir ve giderleri var, 2025 sonunda 628 milyar fon varlığı içinde işsizlik ödeneği ve ödenen para sadece 80 milyar, işverene ödeyen para 97 milyar; maalesef işsizlik fonu amaç dışı kullanılmaya devam ediyor. Üç yılda işsizlik sigortası giderinin sadece yüzde 7'si işçiye, yüzde 54'ü ise işverene verilmiş durumda yani burada bir samimiyetsizlik var.”