James Webb Uzay Teleskobu (JWST) tarafından gerçekleştirilen gözlemler, "sıcak Jüpiter" sınıfında yer alan WASP-121b adlı ötegezegenin atmosferini uzaya sızdırdığını ve arkasında devasa helyum kuyrukları bıraktığını ortaya koydu. Cenevre ve Montreal üniversitelerinden gök bilimcilerin yürüttüğü bu bilimsel çalışma, bir gezegenin yörüngesi boyunca kesintisiz şekilde izlenen en kapsamlı atmosfer kaybı araştırması olarak kayıtlara geçti.
WASP-121b, yıldızına o kadar yakın ki bir yörüngesini sadece 30 saatte tamamlıyor. Yıldızından gelen yoğun radyasyon, gezegenin atmosferini binlerce dereceye kadar ısıtıyor. Bu aşırı ısı nedeniyle hidrojen ve helyum gibi hafif elementler gezegenin kütleçekiminden kurtularak uzaya saçılıyor.
James Webb'in hassas enstrümanları sayesinde, bu sızan gazın gezegenin etrafında sadece bir kuyruk değil, yörüngesinin yarısından fazlasını (%60) kaplayan iki devasa akıntı oluşturduğu görüldü.
Çift kuyruklu yapı bilim insanlarını şaşırttı
Araştırmacılar, gezegenin çevresinde iki ayrı helyum akışı saptadı:
Geriye doğru uzanan kuyruk: Yıldız rüzgarları ve radyasyon basıncıyla gezegenin arkasına doğru itiliyor.
Öne doğru kavislenen kuyruk: Yıldızın güçlü kütleçekimi tarafından gezegenin önüne doğru çekiliyor.
Bu yapılar toplamda gezegenin çapının 100 katından fazla bir mesafeye yayılıyor.
Araştırmanın başyazarı Romain Allart, "Helyum sızıntısının bu kadar uzun sürdüğünü görmek bizi inanılmaz şaşırttı" diyerek keşfin karmaşıklığına dikkat çekti.
Mevcut modellerin yetersizliği
Cenevre Üniversitesi'nde geliştirilen sayısal modeller, basit kuyruklu yapıları açıklayabilse de WASP-121b etrafındaki bu karmaşık çift kuyruklu yapıyı tam olarak simüle edemiyor.
Bilim insanları, kütleçekimi ve yıldız rüzgarlarının etkileşimini tam olarak anlamak için yeni nesil üç boyutlu simülasyonlara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Bu keşif, ötegezegenlerin zaman içinde nasıl şekillendiğini ve atmosferlerini kaybederek nasıl dönüştüklerini anlamak adına dev bir adım olarak nitelendiriliyor.
