ünya sağlık otoriteleri, nadir görülen ama son derece ölümcül bir virüs nedeniyle alarm durumuna geçti. Arjantin’in güneyindeki Epuyen kasabasında 2018 yılında 11 kişinin ölümüyle sonuçlanan salgına yol açan 'Andes hantavirüsü', şimdi de Kanarya Adaları’na doğru seyreden bir yolcu gemisindeki sekiz kişide tespit edildi. Uzmanlar, ölüm oranı yüzde 40’lara varan bu virüsün en korkutucu özelliğinin, diğer hantavirüslerden farklı olarak insandan insana bulaşabilmesi olduğunu söylüyor. İşte, ölümcül Andes virüsü hakkında tüm merak edilenler…
ANDES HANTAVİRÜSÜ NEDİR VE DİĞER TÜRLERDEN FARKI NE?
Icahn Tıp Fakültesi’nden mikrobiyolog Dr. Gustavo Palacios’a göre, dünya genelinde bilinen hantavirüslerin neredeyse tamamı, kemirgenlerin dışkı, idrar veya tükürüğüyle temas ettikten sonra insanlara bulaşır ve genellikle insandan insana geçmez. Ancak Andes virüsü, bu kuralın istisnasıdır. Bu nadir varyant, insanlar arasında doğrudan temas yoluyla da yayılabilmekte ve bu özelliğiyle tıp dünyasının yakın takibine girmektedir.
NASIL BULAŞIR? “SADECE YANINDAN GEÇMEK BİLE YETEBİLİYOR”
2018’deki Epuyen salgınında yapılan saha araştırmaları, virüsün ne kadar sinsi bulaştığını gözler önüne serdi. Araştırmacılar, bir doğum günü partisine katılan ilk hastanın, sadece tuvalete giderken yanından geçtiği bir kişiye bile virüsü bulaştırdığını tespit etti. Damlacık yoluyla veya doğrudan temasla yayıldığı düşünülen virüs, kapalı alanlarda, özellikle de partiler, toplu taşıma ve okul gibi ortamlarda hızla yayılma potansiyeline sahip.
UZUN KULUÇKA SÜRESİ: SİNSİ TEHLİKE
Andes virüsünün en büyük tehlikelerinden biri de kuluçka süresinin olağanüstü uzun olması. Virüsü alan bir kişi, 17 ila 40 gün boyunca hiçbir belirti göstermeden hayatına devam edebiliyor. Bu süre zarfında farkında olmadan başkalarına bulaştırma riski taşıyor ve aynı zamanda hastalığın farklı şehirlere, hatta kıtalara taşınmasına neden olabiliyor. Bu nedenle temaslıların en az 45 gün boyunca tıbbi gözetim altında tutulması gerektiği vurgulanıyor.
HANTAVİRÜSÜN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Andes hantavirüsü, çoğu vakada ağır solunum yolu yetmezliğine yol açan Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu'na (HCPS) neden oluyor. Erken belirtiler şunlardır:
-
Yüksek ateş
-
Şiddetli kas ağrıları (özellikle sırt ve kalça)
-
Baş ağrısı ve baş dönmesi
-
Mide bulantısı, kusma, ishal
-
Nefes darlığı ve öksürük (hastalık ilerledikçe)
Hastalık ilerlediğinde, akciğerler hızla sıvıyla dolar ve hasta nefes alma yetisini kaybeder. Vakaların çoğu yoğun bakım desteğine, oksijen tedavisine ve hatta mekanik ventilasyona ihtiyaç duyar. Ölüm oranı, bölgesel farklılıklar göstermekle birlikte, yüzde 40’a kadar çıkabilmektedir.
HANTAVİRÜSTEN KORUNMA YOLLARI NELERDİR?
Kesin bir tedavisi veya aşısı bulunmayan hantavirüsten korunmak için şu önlemler hayati önem taşıyor:
-
Kemirgen Temasından Kaçının: Virüsün ana kaynağı kemirgenlerdir. Evde, iş yerinde veya kamp alanında fare, sıçan vb. kemirgen varlığı tespit edildiğinde, bunların dışkı ve yuvalarına çıplak elle temas etmeyin.
-
Kapalı Alanları Havalandırın: Özellikle ahır, samanlık, terk edilmiş bina gibi kemirgen bulunma riski yüksek olan kapalı alanlara girmeden önce en az 30 dakika havalandırma yapın.
-
Temizlik Kuralları: Kemirgen pisliği temizliği yaparken eldiven ve maske kullanın. Temizlikten önce bölgeyi çamaşır suyu veya dezenfektanla ıslatın; kuru süpürme veya süpürme işlemi yapmayın çünkü bu, virüsü havaya kaldırabilir.
-
Kişisel Hijyen: Kemirgenlerin bulunabileceği alanlarda bulunduktan sonra ellerinizi sabun ve suyla dikkatlice yıkayın.
-
İnsan Temasının Sınırlandırılması: Andes varyantı insandan insana bulaştığı için, enfekte olduğundan şüphelenilen veya doğrulanmış kişilerle yakın temastan kaçının. Sağlık çalışanları mutlaka koruyucu ekipman kullanmalı.
MV HONDİUS GEMİSİNDEKİ DURUM VE SON DURUM
MV Hondius adlı yolcu gemisindeki sekiz yolcuda tespit edilen vakalar, dünya kamuoyunun dikkatini yeniden bu ölümcül virüse çevirdi. Güney Afrika Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü'nden Dr. Lucille Blumberg, gemiyle bağlantılı olarak üç kesinleşmiş, beş şüpheli vaka olduğunu açıkladı. Yolcuların en az 45 gün boyunca takip edilmesi planlanıyor. Sağlık Bakanlıkları ve DSÖ, olası bir pandemi riskine karşı hazırlıklarını gözden geçiriyor. Uzmanlar, virüsün şu an için kontrollü bir yayılım gösterdiğini ancak seyahat kısıtlamaları ve sıkı temas takibinin şart olduğunu belirtiyor.
