Avrupa Birliği'nin kabul ettiği 2023/970 sayılı "Ücret Şeffaflığı Direktifi", üye ülkelerdeki çalışma hayatında köklü değişiklikleri beraberinde getiriyor. 2026 yılından itibaren tüm üye ülkelerde zorunlu hale gelecek olan bu düzenleme, işverenlere çalışanların maaş bilgilerini şeffaf bir şekilde açıklama yükümlülüğü getiriyor. Almanya özelinde yapılan incelemelerde, kadınların erkeklere oranla saat başına ortalama yüzde 16 daha az kazandığı görülüyor. Pozisyon ve niteliklerin eşdeğer olduğu durumlarda dahi bu farkın yüzde 6 seviyelerinde seyretmesi, düzenlemenin önemini artırıyor. Uzmanlar, bu farkın temel nedenleri arasında kadınların genellikle düşük ücretli sektörlerde çalışmasını ve yarı zamanlı istihdam modellerinin yaygınlığını gösteriyor. Yeni direktif, bu yapısal sorunların üzerine giderek şeffaflık yoluyla eşitliği sağlamayı hedefliyor.
İş görüşmelerinde eski maaşı sormak yasaklanıyor
Yeni düzenleme ile birlikte işe alım süreçlerinde de önemli standartlar getiriliyor. Buna göre iş başvurusunda bulunan adaylar, henüz işe başlamadan önce ilgili pozisyon için belirlenen maaş aralığını öğrenme hakkına sahip olacak. İşverenlerin adaylara önceki işlerinde ne kadar maaş aldığını sorması ise kesinlikle yasaklanacak. Özellikle büyük ölçekli şirketler için getirilen kurallar daha sıkı işleyecek. Bu şirketler, bünyelerindeki cinsiyete dayalı ücret farklarını düzenli periyotlarla raporlamak zorunda kalacak. Yapılacak incelemelerde herhangi bir ücret ayrımcılığı tespit edilmesi durumunda, çalışanlar eksik kalan ödemelerini talep edebilecek. Hukuki süreçlerde ise ispat yükümlülüğü çalışanda değil, işverende olacak.
Almanya'da taraflar ne diyor?
Almanya Eşitlik ve Eğitim Bakanı Karin Prien, Avrupa Birliği tarafından belirlenen direktifin birebir uygulanacağını kamuoyuna duyurdu. Ancak düzenleme, ülke içindeki sosyal tarafları ikiye bölmüş durumda. Sendikalar, ücret adaletinin sağlanması için uygulamanın zorunlu olduğunu ve denetimlerin sıkı tutulması gerektiğini savunuyor. Buna karşın işveren kesimi, yeni kuralların getireceği bürokratik yükten ve toplu sözleşme özgürlüğüne yapılabilecek müdahalelerden duydukları rahatsızlığı dile getiriyor. İş dünyası, şeffaflığın şirket içi dengeleri sarsabileceği görüşünü taşıyor.
Şirketler şeffaflığa henüz hazır değil
Uluslararası danışmanlık firması Willis Towers Watson tarafından yapılan bir anket, Almanya'daki şirketlerin mevcut durumunu gözler önüne serdi. Araştırmaya göre firmaların büyük bir kısmı, iş görüşmelerinde maaş aralıklarını açıklamaya yanaşmıyor. Ankete katılan şirketlerin yaklaşık yarısı ise önümüzdeki dönemde bu yönde bir planlama yapmadıklarını belirtiyor. İşverenlerin en büyük çekincesi, maaşların açıkça bilinmesinin pazarlık süreçlerini kızıştıracağı ve çalışanlar arasında olumsuz tepkilere yol açabileceği yönünde yoğunlaşıyor.
