Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından yürütülen çalışma sonucunda, halk oylamasıyla "2025 yılının Kelimesi/Kavramı" olarak "dijital vicdan" ifadesinin seçildiğini duyurdu.
Bakan Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, yaklaşık 300 bin oyun kullanıldığı oylama sürecine değindi. Ersoy, seçilen kavramın dijital çağda vicdanın, sorumluluk ve eylemden uzaklaşarak yalnızca bir "tıklama" eylemine indirgenmesini tartışmaya açtığını belirtti. "Dijital vicdan"ın bireysel ve toplumsal duyarlılıklara ayna tutan güçlü bir kavram olduğunu vurgulayan Ersoy, bu çalışmaya katkı sağlayan TDK, Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) ve değerlendirme kurulunda görev alan akademisyenlere teşekkür etti.
VİCDANI RAHATLATMA EĞİLİMİ
Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan açıklamada ise sürecin işleyişine dair detaylar paylaşıldı. Ankara Üniversitesi İLAUM iş birliğiyle yürütülen projede, halktan gelen öneriler ve alanında uzman 23 kişilik kurul tarafından belirlenen 5 aday kelime TDK'nin internet sitesinde oylamaya sunuldu. Oylamada "dijital vicdan"ın yanı sıra "vicdani körlük", "çorak", "eylemsiz merhamet" ve "tek tipleşme" kavramlarının yer aldığı hatırlatıldı.
TDK'nin vicdanı, kişiyi kendi davranışları hakkında yargıda bulunmaya iten ve ahlak değerleri üzerine düşünmesini sağlayan bir duygu olarak tanımladığı belirtilen açıklamada, dijitalleşmeyle birlikte bu kavramın boyut değiştirdiği kaydedildi. İnsanların gerçek hayatta sorumluluk almadıkları konularda sosyal medya paylaşımları veya beğenileriyle "vicdanlarını rahatlatma" eğilimine girdikleri ifade edildi. Açıklamada, bu durumun bireysel duyarlılığı pasifize ederek vicdanı "tıklanabilir bir işlem" haline getirdiği vurgulandı.
Bakanlık açıklamasında, Gazze ve Doğu Türkistan gibi kamuoyunun önünde gerçekleşen insanlık dramlarına da atıfta bulunuldu. Bu tür olaylarda sosyal medya içeriği beğenmenin veya üretmenin, olayın gerçekliğini bozarak bireyde sanal bir vicdani rahatlama yarattığına dikkat çekildi. Dijital vicdan kavramının, insanları somut gerçekler karşısında somut çözümler üretmekten alıkoyarak sorun alanlarının genişlemesine ve derinleşmesine neden olduğu değerlendirmesinde bulunuldu.