Reuters Gazetecilik Araştırmaları Enstitüsü’nün (RISJ) “Gazetecilik, medya ve teknoloji trendleri ve tahminleri 2026” raporuna göre, üretken yapay zeka (ÜYZ) ve sosyal medya platformlarının yükselişinin, haber medyasını iki güçlü baskı arasında bırakıyor. Yayıncılar, arama ve sosyal medya platformlardan gelen verilerde sert düşüşler beklerken, özgün gazetecilik ve çoklu formatlara yönelmeyi planlıyor.
RISJ, “Gazetecilik, medya ve teknoloji trendleri ve tahminleri 2026” raporunu yayımladı. ÜYZ’nin ve içerik üreticilerinin yükselişinin, haber endüstrisini köklü biçimde dönüştürdüğü belirtilen raporda, bilgiye erişim ve içeriği damıtma süreçlerinde sağladığı verimlilikle öne çıkan ÜYZ'nin aynı zamanda geleneksel medya için ciddi bir rekabet ve gelir baskısı yarattığı kaydedildi.
Raporda, siyasetçiler, iş insanları ve ünlülerin geleneksel medyayı baypas ederek röportajlarını podcaster ve YouTuber’lara vermesinin yaygınlaştığı, bu yaklaşımın “Trump 2.0” olarak tanımlanan bir iletişim stratejisiyle küresel ölçekte kopyalandığı ifade edildi. Bu sürecin, bağımsız medyaya yönelik hukuki baskılar ve “yalan haber” suçlamalarıyla güven erozyonunu derinleştirdiği kaydedildi.
Gazeteciliğin geleceğine güven azalıyor
51 ülke ve bölgeden 280 dijital liderle yapılan ankete göre, katılımcıların yalnızca yüzde 38’i önümüzdeki yıl gazeteciliğin geleceğine güven duyuyor. Buna karşılık, yüzde 53’ü sadece kendi kurumlarının geleceği konusunda iyimser. Yayıncılar, önümüzdeki üç yılda arama motorlarından gelen trafiğin yüzde 40’tan fazla azalmasını bekliyor. Dijital yayıncılar için geliştirilmiş gerçek zamanlı analiz ve editoryal optimizasyon platformu olan Chartbeat’in verileri, Google aramasından gelen trafiğin halihazırda düşüşe geçtiğini gösteriyor.
Raporda, son üç yılda Facebook’tan gelen yönlendirme trafiğinin yüzde 43, X’ten gelen trafiğin ise yüzde 46 gerilediği belirtildi. Google’ın yapay zeka özetlerinin devreye girmesiyle yaşam tarzı içeriklerine dayalı yayıncıların daha fazla etkilendiği vurgulandı.
Özgün içerik ve video öne çıkıyor
Yayıncılar, bu tabloya karşılık olarak özgün araştırmalar ve sahadan haberler, bağlamsal analiz ve insani hikayelere daha fazla ağırlık vermeyi planlıyor. Hizmet gazeteciliği, zamansız (evergreen) içerik ve genel haberin ise yapay zekâ sohbet botları tarafından metalaştırılacağı gerekçesiyle azaltılması öngörülüyor. Metnin yanı sıra video ve sesli formatlara (podcast) yatırımın artacağı belirtiliyor.
Platform stratejilerinde YouTube, bu yıl yayıncıların ana odağı olurken, TikTok ve Instagram da öncelikler arasında yer alıyor. Google SEO, Facebook ve X gibi geleneksel kanallara ayrılan çabanın ise azaltılması planlanıyor.
Yapay zeka ve gelir arayışı
Rapora göre, haber merkezlerinde yapay zeka kullanımı artmaya devam ediyor. Arka uç otomasyonu, haber toplama ve ürün geliştirme alanlarında yaygınlaşan ÜYZ uygulamalarının verimlilik sağladığı, ancak şu ana kadar geniş çaplı istihdam tasarrufu yaratmadığı ifade edildi. Yayıncıların bir bölümü, sohbet botları içinde içerik lisanslama ya da reklam gelirinden pay yoluyla yeni gelir fırsatları görüyor.
Genel gelir kalemlerinde abonelik ve üyelik başı çekerken, display ve native reklamlar ile çevrim içi/fiziksel etkinlikler önemini koruyor. Raporda, yaratıcı ekonominin büyümesiyle birlikte kişilik odaklı, yaratıcı liderliğindeki medya girişimlerinin güçleneceği ve geleneksel gazetecilik için rekabetin artacağı değerlendirmesine yer verildi.