Isparta Mimarlar Odası Başkanı Caner Ataseven, ANKA Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada kentteki yapı stoğu ve deprem riskine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ataseven, afetlere hazırlık için öncelikle yapı envanterinin çıkarılması gerektiğini vurguladı.
Ataseven, kent genelindeki binalara ilişkin tahminlerde bulunarak, "Benim tespitlerime göre Isparta'da halkın yaşadığı binaların yüzde 70'i 2000 yılı öncesi, merkez ilçeler, kasabalar, köyler dahil" dedi. Son deprem yönetmeliğinin 2018 tarihli olduğuna işaret eden Ataseven, bu tarihten önceki binaların mevcut yönetmeliğe uygun olmadığına dikkati çekti.
Yapı denetiminin başladığı 2011 sonrası inşa edilen binaları daha güvenli gördüklerini belirten Ataseven, "Ama bizim için esas hedef 2000 öncesi binalar. Halkın çoğunluğu da burada oturuyor. Yüzde 65-70'i hala 2000 öncesi; ne 2007 deprem yönetmeliğine ne 2018 deprem yönetmeliğine uygun binalarda, hatta 1997-98 deprem yönetmeliğinden bile eski binalarda oturuyor halkın çoğunluğu" diye konuştu.
TEST YAPTIRMA KONUSUNDA HALK ÇEKİNGEN
Binaların depreme dayanıklılığını ölçen birçok kurum ve test bulunduğunu ifade eden Ataseven, halkın bu testleri "yaptırırsak binayı yıkmak zorunda kalacakları" düşüncesiyle yaptırmadıklarını anlattı. Ataseven, bu durumun gerçeği yansıtmadığını belirterek, "Öyle bir durum yok. Binanızın durumunu hastanede yaptırdığınız check-up gibi öğrenebilirsiniz. İster sonra tedbir alırsınız, ister almazsınız, oturmaya devam edersiniz. Bu sizin bileceğiniz iş." dedi.
Gayriresmi yoldan bina testi için Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre beşte dört çoğunluk gerektiğini, ancak kentsel dönüşüme başvuru için tek bir kişinin talebinin yeterli olduğunu kaydeden Ataseven, kentsel dönüşümün riskli tarafının ise geri dönüşünün olmaması olduğunu söyledi. Ataseven, "O rapor çıktığında riskli çıkarsa bina yıkılacak ya da güçlendirilecek" ifadelerini kullandı.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE DEVLET DESTEĞİ
Kentsel dönüşüme verilen devlet desteğinin sürekli güncellendiğini belirten Ataseven, her malike 18 ay kira yardımı ve kredi desteği sağlandığını bildirdi. Ataseven, şu bilgileri verdi:
"Şu anda piyasadaki en düşük faizli kredi kentsel dönüşüm kredisi. Bunun dışında esas faydası müteahhitlere. Devlet harçların birçoğunu almıyor. Kentsel dönüşümde belediye ruhsat harcı, iskan harcı, kat mülkiyeti, kat irtifakı gibi harçlardan muaf kalıyor. Tapu harçları almıyor. Noter, devlete ödenen kısımları almıyor. Bu harçları almaması çok büyük bir avantaj. Müteahhiti ikna etme açısından KDV yüzde 10 iken bütün binalarda satışta, kentsel dönüşümde yüzde 1."
YILDA 100 BİNA DÖNÜŞÜYOR
Isparta'da yılda 100 kadar binanın dönüştürülebildiğini belirten Ataseven, bu hızın yetersiz olduğunu vurguladı. Ataseven, "Yılda 100 bina yaparsak, 500-600 yıl sürüyor bu kentsel dönüşüm. Sadece 2000 öncesi eski ve riskli yapıların dönüşümünden bahsediyorum. Yeni yapılanın hiç eskimeyeceğini varsayıyorum. Osmanlı İmparatorluğu'nun ömrü kadar bir vakte ihtiyacı var. 100 çok küçük bir rakam yılda. Biz bunu bine çıkarmalıyız. Başka türlü biz depreme yetişemeyeceğiz" dedi.
"TABUT BİNALAR KONUSUNDA ÇOK ISRARCI OLMASINLAR LÜTFEN"
Isparta'da halkın oturduğu binaların yüzde 70'inin riskli olduğunu yineleyen Ataseven, 6 Şubat 2023 depremlerinin üzerinden üç yıl geçtiğini hatırlattı. Ataseven, şöyle konuştu:
"Geçen üç koca yılda, 6 Şubat 2023'ten beri aldığımız tek bir tedbir, tek bir önlem var mı? Tek bir karar var mı? Ben bir şey göremedim maalesef. Çok üzücü bu. Ben buna üzülüyorum çünkü ne olacağını biliyorum. Gözümü kapattığımda Mimar Sinan, Cumhuriyet Caddesi gibi, Kafeler Caddesi gibi yerler gözümün önüne geliyor ve uyuyamıyorum açıkçası. Çok üzücü bir durum."
Son yıkıcı depremin 1914'te Isparta'yı yok ettiğini anımsatan Ataseven, "100 yılın üzerinde bir zaman geçti. Daha ne kadar bekleyeceğiz? Ne zaman bir tedbir alacağız? Ne zaman bir önlem alacağız, yaptırım yapacağız?" diye sordu.