AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, vatandaşların son dönemde ödemelerinde sıkça kullandığı IBAN yoluyla para transferi, bazı hukuki ve mali riskleri de beraberinde getiriyor. Kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek için müşterilerden IBAN yoluyla tahsilat yapmak isteyen bazı işletmeler, hizmeti satın alan kişi açısından da risk oluşturuyor.
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuki olarak sebebe dayalı işlem olduğuna işaret etti. Para transferinde açıklama kısmına sebebin yazılmasının yanlış anlaşılmaları önleyeceğini belirten Değirmenci, transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi durumunda vergi yükümlülüğü doğduğunu, sözleşme edimi söz konusuysa bu hususun not edilmesi gerektiğini söyledi.
HUKUKİ VE MALİ RİSKLERE DİKKAT
Değirmenci, IBAN yoluyla gönderilen paranın hesap sahibi bakımından çeşitli sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince hesapların takibi gerekebileceğini, bankalar tarafından yapılan bildirimlerin Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde takip gerektirebileceğini ifade etti. IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paraların, kişi hakkında örgütlenmeye dahil olduğu yönünde şüphe oluşturabileceğini belirtti.
Para gönderen açısından da benzer risklere dikkat çeken Değirmenci, "IBAN'a para gönderen açısından, para gönderilen IBAN'ın suç örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olması durumunda bazı sorunlarla karşılaşılması muhtemel olacaktır" dedi. Tek seferlik gönderimlerden ziyade süreklilik arz eden işlemlerin incelemelerde daha önemli olduğunu vurgulayan Değirmenci, tacir veya esnafın IBAN'larına yapılan ödemelerde alınan mal veya hizmetin belirtilmesinin önem taşıdığını, süreklilik arz eden gönderimlerde mutlaka mal ve hizmet alımına ilişkin not düşülmesinin gelecekteki ihtilafları önleyeceğini kaydetti.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da ekonomide kayıt dışılıkla mücadeleye dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin katkı sunduğunu söyledi. IBAN yoluyla para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için kritik noktalara dikkat edilmesi gerektiğini belirten Çolak, "Herhangi bir işletmeden mal ve hizmet alıyorsanız, ödemede işletme sahibinin veya bir çalışanın şahsi IBAN'ının değil, işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN kullanımına özen gösterilmelidir" ifadesini kullandı.
Çolak, IBAN transferinde alım satıma konu işlemin kısaca belirtilmesinin önemli olduğunu, "araç tamir karşılığı", "konut satış tutarı", "özel ders bedeli" gibi açıklamaların ileride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabileceğini ve kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunacağını dile getirdi.
IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin doğru şekilde gerekçelendirilmediği takdirde mali ve hukuki açıdan ciddi mağduriyetlere yol açabileceğini bildiren Çolak, bireysel işlemlere dayalı borç ve alacaklar ile hibe gibi ödeme kalemleri dışında hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferlerinin, vergi denetimleri sonucu ticari nitelik taşıdığı tespit edildiğinde kayıt dışı gelir olarak cezalı vergilendirmeye konu edilebileceği bilgisini paylaştı.
Kaynağı belirsiz, yüksek tutarlı işlemlere yönelik suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması halinde banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabildiğini, adli soruşturma ve kovuşturma yapılabildiğini belirten Çolak, vatandaşların mağduriyet yaşamaması için IBAN transferlerine açıklama yazmaları, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN'ları kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri ve ödemeleri karşılığında yasal belge istemeleri gerektiğini vurguladı.
Çolak, mal ve hizmet sunan kişi veya işletmelerin zaman zaman nakit ve kartla ödeme yerine IBAN'a para transferi talep ettiğine işaret ederek, "Verilen hizmet karşılığında, fatura, fiş veya diğer geçerli belge aramak ve talep etmek, hizmetten faydalananın hem hakkı hem de kanuni görevidir" dedi. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle fatura ve diğer vesikaları düzenlemeyenler ve almayanlara artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulandığını hatırlatan Çolak, hizmet veren kişinin IBAN ile ödemeyi zorunlu tutup geçerli belge vermemesi durumunda Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden işlemlerin ihbar edilmesinin tüketiciler açısından en güvenli yol olacağını sözlerine ekledi.
