Türk spor tarihinin en eski ve tutkulu rekabetlerinden biri olan Galatasaray-Fenerbahçe derbisi, 117 yıllık geçmişiyle yarın oynanacak Süper Kupa finalinde 405. kez sahne alacak. İlk resmi maç, 17 Ocak 1909'da, o dönem "Papazın Çayırı" olarak anılan yerde oynandı ve bu maçı Galatasaray 2-0 kazandı. Rekabetteki ilk golü ise Galatasaraylı Emin Bülent Serdaroğlu kaydetti. Sarı-kırmızılı ekip, ilk yedi karşılaşmada da kalesini gole kapadı. Fenerbahçe, ilk galibiyetini ve gollerini almak için sekizinci maçı, yani 4 Ocak 1914'ü beklemek zorunda kaldı. O İstanbul Ligi maçını 4-2 kazanan sarı-lacivertliler, tarihlerindeki ilk Galatasaray golünü ise Hasan Kamil Sporel'in attığını kayıtlara geçirdi.
BİR DAKİKALIK DERBİ VE DİĞER İSTİSNAİ KARŞILAŞMALAR
Rekabetin belki de en sıra dışı karşılaşması, 7 Nisan 2024 TFF Süper Kupa finalinde yaşandı. Şanlıurfa 11 Nisan Stadı'nda oynanacak maça Fenerbahçe, 19 Yaş Altı Takımı'yla çıkmaya karar verdi. Tam kadro gelen Galatasaray, maçın 1. dakikasında Mauro Icardi ile 1-0 öne geçti. Bu golün ardından Fenerbahçeli oyuncular sahadan çekildi ve müsabaka Galatasaray'ın 3-0 hükmen galibiyetiyle tamamlandı. Rekabette bir başka ilginç an ise 23 Şubat 1934'teki İstanbul Ligi maçında yaşandı. Taksim Stadı'nda oynanan ve 60. dakikada futbolcular arasında çıkan büyük bir kavga nedeniyle yarıda kalan maç sonrası, "Mıntıka Futbol Heyeti" Fenerbahçe'den 9, Galatasaray'dan 8 olmak üzere toplam 17 futbolcuyu uzun süreli men cezasına çarptırdı. Bu durum, o sezon şampiyonluğa giden yolunda Beşiktaş'ın işini kolaylaştırdı.
SEYİRCİ REKORLARI, GOLCÜLER VE ÖNEMLİ İSTATİSTİKLER
İki ezeli rakip arasındaki maçlarda en az seyirci, 17 Kasım 1922'deki karşılaşmada tribünde yer aldı. İttihat Sahası'nda sağanak altında oynanan ve hakemin şemsiyeyle görev yapmak zorunda kaldığı maçı, yalnızca 14 seyirci izledi. En kalabalık ortam ise 21 Eylül 2003'te Atatürk Olimpiyat Stadı'nda gerçekleşen lig maçında sağlandı ve bu maç 70 bin 125 biletli seyirci tarafından takip edilerek rekor kırıldı.
Rekabette en fazla gol atan isim, Fenerbahçeli Zeki Rıza Sporel oldu. Sporel, 42 maçta rakip fileleri 27 kez havalandırdı. Onu 24 golle yine bir Fenerbahçeli, Alaattin Baydar izledi. Galatasaray'ın rekabetteki en golcü futbolcusu ise 19 golle Metin Oktay'dır. İki takımda da forma giyen Tanju Çolak ise toplam 22 golle (14'ü GS, 8'i FB) bu özel listede yer alır. En çok forma giyme rekoru ise 55 maçla Galatasaray'ın efsanevi kalecisi merhum Turgay Şeren'e ait.
ENLER, REKORLAR VE SKOR TABLOSU
-
En farklı galibiyet: Galatasaray'ın 12 Şubat 1911'deki 7-0'lık İstanbul Ligi galibiyeti.
-
Fenerbahçe'nin en farklı galibiyeti: 6 Kasım 2002'deki 6-0'lık Süper Lig zaferi.
-
En gollü maçlar: 5 Haziran 1983 (4-4) ve 7 Şubat 2001 (4-4) Türkiye Kupası yarı finali.
-
En çok tekrarlanan skor: 1-0 (75 kez).
-
Bir maçta 4 gol atanlar: Celal İbrahim, Cemil Gürgen, Metin Oktay (Galatasaray) ve Zeki Rıza Sporel (Fenerbahçe).
-
Oynanan stat sayısı: 19 farklı stat (İstanbul'dan Almanya'ya kadar uzanan bir coğrafya).
REKABETİN İNSANİ YÜZÜ: CENTİLMENLİK, ORTAK EV VE ORTAK TAKIM FİKRİ
Rekabetin erken dönemlerinde, iki kulübün sporcularının birlikte kiraladıkları bir evde kaldıkları ve geceleri sohbet ettikleri biliniyor. Hatta 1912 yılında dönemin kulüp başkanları Ali Sami Yen ile Hulusi Bey'in, yabancı takımlara karşı mücadele edebilmek için "ortak bir takım" kurma konusunda prensipte anlaştıkları ve hatta bir tüzük taslağı hazırladıkları iddia edilir. Bu fikir, 1934'te Türkiye'ye gelen yabancı bir takıma karşı "Fenerbahçe-Galatasaray Karması" adıyla düzenlenen tek bir hazırlık maçında hayata geçirildi. Karma takım, iki kulübün renklerini taşıyan lacivert, sarı ve kırmızı formalarla sahaya çıktı.
Centilmenlik örnekleri de tarihe not düşüldü. 1914'te Fenerbahçe, Galatasaray'ın sakat ve hasta oyuncuları olduğu gerekçesiyle maçın ertelenmesini teklif etti. Teklifi kabul eden Galatasaray, ertelenen maçta rakibini 6-1 yendi. Yine 23 Ocak 1925'teki Vatan Gazetesi Kupası maçında, Fenerbahçe'nin kazandığı penaltı atışı öncesi tribün çökünce, Fenerbahçeli Cafer Çağatay topu bilerek kalecinin üstüne vurdu. Modern dönemde ise, 6 Kasım 2002'deki 6-0'lık mağlubiyette, Galatasaray Başkanı Özhan Canaydın'ın Fenerbahçe'nin gollerini alkışlayarak rakibini kutlaması, uluslararası fair-play ödülü alacak bir davranış olarak hafızalara kazındı.
İKİ TAKIMDA FORMA GİYENLER
Rekabet tarihi boyunca çok sayıda futbolcu iki kulübün formasını da giydi. Son dönemden bazı isimler şöyle: Raşit Çetiner, Tanju Çolak, Sergen Yalçın, Emre Aşık, Abdullah Ercan, Haim Revivo, Ümit Özat, Fatih Akyel, Emre Belözoğlu, Caner Erkin, Colin Kâzım-Richards, Mehmet Topal, Gökhan Zan, Burak Yılmaz, Olcan Adın, Serdar Aziz, Garry Rodrigues, Sinan Gümüş, Emre Mor ve Michy Batshuayi.
YABANCI HAKEMLER
Rekabetin geçmişinde yabancı hakemler görev yaptı.
Bunlar arasında Çek, İngiliz, Yunan, İtalyan, Avusturyalı, Alman, İsviçreli, Rumen, Macar, Yugoslav, Belçikalı ve Bulgar hakemler bulunuyor. İki ekip arasında geçen sezonun ikinci yarısında ligde oynanan derbiyi Sloven hakem Slavko Vincic yönetti