"Dünya Sağlık Günü'nde Türkiye'nin Sağlığı" başlığıyla hazırladığı raporda, Türkiye’nin sağlık harcamalarının uluslararası standartların altında kaldığını ve vatandaşların üzerindeki mali yükün arttığını belirtti.

SAĞLIK BÜTÇESİ OECD ORTALAMASININ GERİSİNDE KALDI

Raporda sunulan verilere göre, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi ülkeler gayrisafi yurtiçi hasılasının ortalama yüzde 9,3'ünü sağlık hizmetlerine tahsis ederken, Türkiye'de bu oranın yüzde 4,7 seviyesinde kaldığı kaydedildi. OECD bünyesindeki ülkelerde kişi başına düşen yıllık ortalama sağlık harcaması 5 bin 967 ABD doları olarak hesaplanırken, Türkiye’de bu miktarın 2 bin 309 dolar düzeyinde gerçekleştiği ifade edildi. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) ülkelerin sağlığa ayırdığı kaynak ile hizmet kalitesi arasındaki doğrudan ilişkiye yönelik uyarılarının anımsatıldığı raporda, Türkiye’de sağlık harcamalarının sadece yüzde 30’unun merkezi bütçeden karşılandığı, bu oranın OECD genelinde yüzde 36 olduğu vurgulandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan güncel raporlara atıfta bulunulan metinde, 2025 yılı itibarıyla doktor muayene ve tedavi harcamalarının hanelerin yüzde 56,3'ü için ekonomik bir yük haline geldiği bildirildi. En düşük gelir grubundaki hanelerde bu yükün hissedilme oranının muayene ve tedavi harcamalarında yüzde 62,9'a, ilaç harcamalarında ise yüzde 65,5'e ulaştığı aktarıldı. Sağlık hizmetlerinin koruyucu yaklaşımdan uzaklaşarak sadece reçete yazımına indirgenmesinin niteliksiz ve pahalı sonuçlara yol açtığı değerlendirmesi yapıldı.

BEBEK ÖLÜM ORANLARINDAKİ BÖLGESEL EŞİTSİZLİKLER

Raporda, 2024 yılında Türkiye genelinde her bin canlı doğan bebekten 9’unun bir yaşını doldurmadan hayatını kaybettiği bilgisi paylaşıldı. Bu oranın Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde her bin canlı doğumda 14’e yükseldiğine dikkat çekilerek, bölgeler arası sağlık eşitsizliğinin can kayıplarına neden olduğu savunuldu. Koruyucu sağlık hizmetlerindeki aksamalar nedeniyle aşıyla önlenebilen hastalıklarda artış yaşandığı öne sürülürken, 2023 yılında toplam 5 bin 88 kızamık olgusunun bildirildiği ve boğmaca nedeniyle çocuk ölümlerinin gerçekleştiği kaydedildi.

Vatandaşların hekime başvuru sıklığına rağmen sağlığa ulaşmakta zorluk yaşadığı belirtilen raporda, Türkiye’de yıllık kişi başı hekim başvuru sayısının 12,2 olduğu, bu rakamın OECD ortalaması olan 6,5’in oldukça üzerinde bulunduğu ifade edildi. Raporda, İsveç gibi hekime başvuru sayısının yıllık 2,4 olduğu ülkelerde doğumda beklenen yaşam süresinin 83,1 yıl iken, Türkiye’de bu sürenin 77,3 yıl düzeyinde kaldığı karşılaştırmalı olarak sunuldu. Ayrıca Türkiye’de her bin kişiye düşen hastane yatak sayısının 3,1 olduğu, bu verinin OECD ortalaması olan 4,2’nin altında kaldığı vurgulandı.

Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve TTB Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu, mevcut sağlık sistemine yönelik eleştirilerini dile getirerek hazırlanan raporun sonuç kısmında şu ifadeleri kaydetti: “Sağlık hizmetlerine yeterince bütçe ayırmadığı için yurttaşın cebine elini uzatan, koruyucu hekimlik müdahaleleri ile önlenebilir ölümleri önlemeyen, birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmeyen, yeterli kamu yatağı olmaması nedeniyle hastaneye yatan hastaları iyileşmeden eve gönderen, sağlıkta ve hastalıkta ülke genelindeki eşitsizlikleri gidermeyen bu sağlık sisteminden vatandaşlar gibi bizler de memnun değiliz. Dünya Sağlık Günü'nde bir kez daha ifade ediyoruz ki, başka bir sağlık sistemi ve başka bir hekimlik ortamı mümkün ve zorunludur.”

FESTİVAL KAPSAMINDA 19 ÜLKEDEN TOPLULUKLAR SAHNE ALACAK

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı verilerine göre, festivale İtalya, İsviçre, İran, Suriye, Tunus, Suudi Arabistan, Ukrayna ve Uganda'nın da aralarında bulunduğu 19 farklı ülkeden tiyatro grupları katılım sağlayacak. Etkinlik takvimi boyunca oyunların yanı sıra çeşitli söyleşiler, paneller, atölye çalışmaları ve sanatçı buluşmaları da organize edilecek. Organizasyon komitesi, 33 farklı ülkeden başvuru alındığını ancak festival süresi kısıtı nedeniyle katılımın belirli bir sayıda tutulduğunu ifade etti. Tiyatronun kültürler arası köprü kurma ve toplumsal hafızayı canlı tutma gücünün merkeze alındığı etkinlikte, sanatsal üretim yoluyla coğrafyalar arası diyalog kurulması amaçlanıyor.

Uluslararası sanatçıların yanı sıra akademik çevreleri de bir araya getirecek olan organizasyona; Berlin, Sudan, Ukrayna, Süleymaniye ve Duhok'taki üniversitelerin tiyatro bölümlerinden temsilciler iştirak edecek. Berlin’deki üniversitelerde yüksek lisans eğitimi gören öğrencilerin de akademik çalışmalar kapsamında takip edeceği festivalde, farklı dillerde sahnelenecek oyunlar için Türkçe, Kürtçe ve İngilizce üst yazı desteği sunulacak. Festival ile tiyatronun ortak bir dil, dayanışma zemini ve kolektif hafıza alanı olarak güçlendirilmesi hedefleniyor.

Festival Koordinatörü Berfin Emektar, konuya ilişkin gerçekleştirdiği açıklamada, organizasyonun özellikle savaş ve kriz bölgelerinde üretim yapan sanatçıların deneyimlerini görünür kılmayı hedeflediğini belirtti. Emektar ayrıca şunları kaydetti: “Tiyatroyu yalnızca bir sanat alanı olarak değil; toplumsal hafızanın, kadınların sözünün, kültürel çeşitliliğin ve birlikte yaşam iradesinin ifade bulduğu bir alan olarak ele alıyoruz. Çok dilli, çok kültürlü ve çok sesli bir buluşma olacak. Tüm halkımızı bu önemli festivale katılmaya davet ediyoruz.”

Barrack’ın sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımı alıntılayan Murat Emir, konuya ilişkin değerlendirmelerini yine sosyal medya hesabıdan ile paylaştı.

"ORTADA BİR DİPLOMASİ BAŞARISI YOK"

Emir, söz konusu paylaşımın Trump’ın Orta Doğu vizyonunun bir ilanı niteliği taşıdığını kadetti. Yaşanan süreci diplomasi yerine şahıslar arası bir "al-ver siyaseti" olarak tanımlayan Emir, iktidarın içeride meşruiyet kaybı yaşaması sebebiyle dışarıda ABD nezdinde destek arayışına girdiğini ifade etti. Emir, kamuoyuna yönelik yaptığı açıklamalarda, sergilenen bu tablonun "yoğun diplomatik trafik" veya "büyük devlet aklı" gibi kavramlarla sunulmaya çalışılacağını ancak durumun bir diplomasi başarısı olmadığını kaydetti. İçeride ara seçimden dahi korkulduğunu belirten Emir, iktidarı korumak adına dışarıda meşruiyet arandığını vurguladı.

CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, açıklamasında ayrıca şunları kaydetti: “Bize meydanlarda 'İsrail karşıtlığı' satanların, arka kapıda Gazze'den sonra İran'a bomba yağdıran Trump-İsrail ekseniyle kurduğu ortaklığın özetidir bu paylaşım. Trump'ın 'iş bitirici' Büyükelçisi Tom Barrack boşuna, 'Mesele F16 değil, ihtiyacı olan şeyi, yani meşruiyeti veriyoruz' demedi. İçeride en büyük siyasi rakibini hapse atıp hukuku katlederken bu tasfiyeye sessiz kalınmasının bir bedeli var. O bedel, ABD'nin bölge dizaynında 'Başkan'ın vizyonuna' ortak olmak. Yarın yandaş ekranlara çıkıp bu tabloyu bize, 'yoğun diplomatik trafik', 'masada oyun kurucu Türkiye', 'büyük devlet aklı' diye satmaya kalkacaklar, kanmayın. Ortada bir diplomasi başarısı yok. Ara seçimden bile korkanların, iktidarını korumak için dışarıda ABD'de meşruiyet araması var. Bu paylaşım, Trump'ın Orta Doğu vizyonuna ilanıdır. Buna diplomasi değil, şahıslar arası 'al-ver siyaseti' denir ve tam da böyle işler.”

ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan savaşın ülkedeki tarım sektörüne ciddi olumsuzluklara neden olduğunu dillendiren Manisa Ticaret Borsası Başkanı Sadık Özkasap, çarpıcı açıklamalarda bulundu. Orta Doğu’da yükselen gerilim tarım sektörünü doğrudan etkilemeye devam ederken, Manisa Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Sadık Özkasap, özellikle enerji, gübre ve mazot maliyetlerindeki artışın Manisa’daki üreticiyi zorladığını belirtti. Son haftalarda küresel piyasalarda yaşanan dalgalanmaların tarımsal girdilerde ciddi fiyat artışlarına yol açtığını ifade eden Özkasap, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin enerji ve tarımsal üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini söyledi.

Özkasap, “Petrol ve doğalgaz akışında yaşanabilecek en küçük aksama bile mazot fiyatlarını artırıyor. Bu da doğrudan çiftçinin maliyetine yansıyor” dedi. Manisa’nın üzüm, zeytin, pamuk, mısır, buğday ve sebze üretiminde kritik rol üstlendiğini vurgulayan Özkasap, artan maliyetlerin üreticiyi her geçen gün daha fazla zorladığını ifade etti.

“Gübre tedarikinde kritik risk”

Sadık Özkasap, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin gübre tedarikini de doğrudan etkilediğini, son dönemde gübre fiyatlarında yaşanan artışın en önemli nedenlerinden birinin Hürmüz Boğazı’ndaki riskler olduğunu söyledi. Gübre üretiminde kullanılan hammaddelerin büyük bölümünün bu bölgeden geçtiğini ve tedarikte yaşanabilecek aksaklıkların hem fiyatları artırdığını hem de üretim planlamasını zorlaştırdığını dile getirerek, gübrenin tarımsal verimlilik üzerindeki etkisinin koşullara göre yüzde 50’ye kadar ulaşabildiğini hatırlattı. Özkasap, Türkiye’nin doğalgaz, fosfat kayası, potasyum tuzları ve kükürt gibi temel hammaddelerde büyük ölçüde dışa bağımlı olduğunu, ara maddelerin de önemli kısmının ithalatla karşılandığını ifade etti.

Basra Körfezi’nin dünya enerji üretiminin ana merkezlerinden biri olduğunu belirten Özkasap, dünya deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini söyledi. Boğazın; dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin yanı sıra üre gübresinin yüzde 25-35’inin, amonyağın yüzde 25-30’unun ve fosfatlı gübrenin önemli bir bölümünün geçtiği kritik bir koridor konumunda bulunduğunu ifade eden Özkasap, bölgedeki güvenlik ve lojistik durumunun küresel gübre tedariki açısından belirleyici olduğunu vurgularken, Manisa’nın özellikle Sultani üzüm, zeytin, yaş sebze ve meyve ile yumurta üretiminde dünya çapında önemli bir merkez olduğunu belirtti.

İhracat ve rekabet riski

Manisa’nın tarımsal ihracatta önemli bir merkez olduğuna dikkat çeken Özkasap, ilin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 20’sinin tarıma dayalı sanayiden oluştuğunu belirtti. Düşük döviz kuru ile birlikte işçilik, elektrik, ambalaj, navlun ve lojistik maliyetlerindeki artışın ihracatçı firmaların üretim ve pazarlama giderlerini önemli ölçüde yükselttiğini ifade eden Özkasap, bu durumun firmaların dış pazarlardaki rekabet gücünü zayıflattığını ve pazar paylarının daralmasına yol açtığını dile getirdi.

Çözüm: Destek ve planlı üretim

Manisa Ticaret Borsası olarak ve Tarım Bakanlığımız bölgede yaşanan tüm gelişmeleri anlık olarak takip etmekte, fiyat hareketliliklerini yakından izlemekte, iç ve dış piyasalarda oluşabilen spekülatif hareketlere karşı ülkemizdeki üreticilerin ve tüketicilerin refahını dengeli bir şekilde koruyacak gerekli tüm tedbirleri almaya devam etmektedir. Nitekim Cumhurbaşkanlığı kararı ile 7 Mart tarihinde üre gübresinde, 3 Nisan 2026 tarihinde azotlu gübreler ile mineral ve kompoze gübrelerde gümrük vergisi sıfırlandı; buna ek olarak üre ihracatı ve transit geçişi de yasaklanmıştı. Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı, gübre stoklarının yeterli olduğunu ve arz güvenliğini tehdit eden bir durum bulunmadığını söylemektedir.

Fakat bunlara ilave olarak devletimizin fiyat oluşumuna çiftçi lehine direkt müdahil olmasını bekliyoruz; aksi takdirde bu indirimin etkisi sadece ithalatçı şirketler için bir avantaja dönüşmekle sınırlı kalacaktır. Sonuçta alım gücü zaten düşük olan çiftçi üretimi azaltmaktan başka yol bulamayacaktır. Bu durumda artan gıda enflasyonu ile birlikte yaş sebze ve meyve fiyatlarında pazarda gözle görülür artışlar yaşanırken bu durum tüketicinin alım gücünü zorlayacaktır.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gübre stoklarının yeterli olduğu yönündeki açıklamalarının piyasada tam anlamıyla güven oluşturmadığını belirten Özkasap, ilgili kurumların fiyat oluşumuna çiftçi lehine daha etkin müdahil olması gerektiğini ifade etti. Sanayicilerin maliyet artışlarını gerekçe göstererek gübreye zam yaptığını, buna karşılık çiftçinin alım gücünün giderek düştüğünü belirten Özkasap, bu durumun gübre kullanımını azalttığını ve üretimde gerilemeye yol açtığını söyledi.

AYVALIK BİR KÜLTÜR ŞEHRI OLMA YOLUNDA

Ayvalık Belediye Başkanı Mesut Ergin tarafından yapılan açıklamaya göre, ilki 2021 yılında düzenlenen ve geride kalan beş yıllık süreçte pek çok sanatçı, yazar ve bilim insanını konuk eden etkinlik dizisi altıncı yılına girdi. Program çerçevesinde Köy Enstitüleri tecrübesi üzerinden eğitim, bilim, kültür ve sanat temalı çeşitli konuların ele alınacağı belirtildi.

Etkinlik takvimine göre program, 11 Nisan Cumartesi günü Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde başlayacak. Açılış gününde yönetmen Ezel Akay, yazar Barış İnce ve Belediye Başkanı Mesut Ergin’in yer alacağı bir söyleşi gerçekleştirilecek. Günün devamında ise Nejat Uygur Sahnesi’nde "Yan Rol" adlı tiyatro oyunu izleyicilerin beğenisine sunulacak. 12 Nisan Pazar günü ise Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde "Kitabın Rüyası" belgeselinin gösterimi yapılacak. Gösterimin ardından düzenlenecek olan panelde yazar Latife Tekin, yazar Aslı Atasoy ve gazeteci Kadri Gürsel konuşmacı olarak yer alacak.

Ayvalık Belediye Başkanı Mesut Ergin, Köy Enstitüleri’nin tarihi mirasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bu mirasın bugüne ışık tutan yönlerinin tartışılmasının önemine değinen Ergin, kenti bir kültür şehri yapma hedefiyle çalıştıklarını ifade etti. Ergin, her yıl enstitülerin kuruluş yıl dönümünde önemli isimleri ağırlamaktan memnuniyet duyduklarını dile getirerek ayrıca şunları kaydetti: “Köy Enstitüleri'nin önemine dikkati çekerek, bu mirasın bugüne ışık tutan yönlerinin tartışılması değerlidir. Her yıl Köy Enstitüleri'nin kuruluş yıl dönümünde önemli isimleri Ayvalık'ta ağırlıyoruz ve kenti bir kültür şehri yapma yolunda çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

"PROJE TARIMI VE HAYVANCILIĞI DOĞRUDAN HEDEF ALIYOR"

CHP Çorum İl Başkanı Dinçer Solmaz, gerçekleştirdiği açıklamada projenin sadece Karakaya Köyü’nü değil, çevredeki diğer yerleşim yerlerini de olumsuz etkileyeceğini belirtti. Solmaz, tüm uyarılara karşın projeden vazgeçilmediğini ifade etti. CHP Çorum Milletvekili Mehmet Tahtasız ise söz konusu projenin geçen yıl gerçekleştirilen bir ihale ile hayata geçirilmeye çalışıldığını kaydetti. Proje alanının yerleşim yerlerine olan mesafesine dikkat çeken Tahtasız, kayalık alan ile evlerin arasının 6-7 metre olduğunu, patlatılacak dinamitlerin ve çalışacak kamyonların halkın yaşamını riske atacağını vurguladı. Tahtasız, bölgedeki doğal yapının, su kaynaklarının ve meyve bahçelerinin korunması gerektiğini belirterek projeye tepki gösterdi.

Evrim Rızvanoğlu, projeye verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kararının yaşam alanlarını doğrudan hedef aldığını ve bu sürecin bir "çevre sürgünü" niteliği taşıdığını savundu. Çorum Valiliği tarafından verilen "ÇED gerekli değildir" kararına tepki gösteren Rızvanoğlu, proje alanının köy muhtarlığına ve camiye yalnızca 180 metre mesafede olduğunu bildirdi. Rızvanoğlu, patlatmaların ve dinamit kullanımının köylülerin can güvenliğini tehlikeye atacağını ifade ettiği konuşmasında ayrıca şunları kaydetti:

"Yetmiyor, sadece 250 metre ileride tarım var. Meyvecilik var. 21 bin metrekarelik organik üretim var. Doğal olarak hayvancılık var. Yüzlerce hayvan var. Sürekli toz olacak. Gürültü olacak. Titreşim olacak. Ve bütün bunlar doğrudan üretimi, geçimi vuracak. Ve daha da önemlisi sizlerin sağlığını bozacak. Proje alanı yaklaşık 35 hektar ve orman parselinin içinde. Yani orman yok edilecek. Patlatmalarla birlikte yer altı suları zarar görecek. Köy susuz kalacak. Ve sizlere yaşam alanı kalmayacak. Ve yetmiyor, bu alanın içinde köylülerin 'Yorgun Baba' dediği bir inanç yeri var. Yani bu proje; doğayı yok sayıyor, inancı yok sayıyor, hafızayı yok sayıyor, kültürü, sizi de yok sayıyor. Bu ülke genelinde talan, zulüm ve açgözlülük hakimdir. Ancak buradan açıkça ifade ediyoruz; Karakaya köylüleri yalnız değildir. Toprağını, suyunu ve yaşamını savunan herkesin yanındayız."

Beyaz Saray'da düzenlenen bu basın toplantısı sırasında Trump, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) dahilinde liderlik pozisyonunu başka ülkelerin alması durumunun ABD için bir tehlike arz edip etmeyeceği yönündeki soruları yanıtladı. Trump, bu durumun bir tehlike oluşturmadığı yanıtını verdi.

TRUMP'TAN NATO'YA KAĞITTAN KAPLAN BENZETMESİ

İran konusundaki yardım talebinin tarafınca reddedildiğini bildiren Trump, NATO’ya yönelik eleştirilerini sürdürerek ittifakı "kağıttan kaplan" olarak nitelendirdi. Trump, yaptığı açıklamada ayrıca şunları kaydetti: “Her zaman NATO’nun bir kağıttan kaplan olduğunu söyledim. Putin, NATO’dan korkmuyor. Putin, bizden korkuyor hem de çok korkuyor. Bunu birçok kez de açıkladı. NATO, kağıttan kaplandır. NATO biziz. Onlara ihtiyacımız olduğunda, yanımızda olmadılar. Onlara gerçekten ihtiyacımız da yoktu.”

Müttefik devletlerin operasyonlar sırasında uçaklar için iniş pisti dahi temin etmediklerini vurgulayan Trump, destek vermeyen tarafların sadece NATO ile sınırlı olmadığını belirtti. Yardım talebine olumsuz yanıt veren ülkeler arasında Güney Kore, Avustralya ve Japonya’nın da bulunduğunu ifade eden Trump, Japonya’da bu ülkeyi Kuzey Kore tehdidine karşı korumak maksadıyla 50 bin ABD askerinin görev yaptığını hatırlattı. Trump; Japonya, Avustralya ve Güney Kore’nin yardım etmediğini, ardından gelinen noktada NATO’nun da destek sağlamadığını dile getirdi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin önümüzdeki çarşamba günü kendisini ziyaret edeceğini de sözlerine ekleyen Trump, tüm bu sürecin Grönland meselesi ile başladığını ifade etti. Grönland’ı devralmak istediklerini ancak bu taleplerinin karşılık bulmadığını kaydeden Trump, bu durum karşısında müzakereleri sonlandırarak ilgililere veda ettiğini belirtti.

Sezonun güncel verilerine göre, 12 galibiyet, 10 beraberlik ve 5 mağlubiyetle 46 puan toplayan ev sahibi Göztepe ise beşinci sırada yer alıyor. İki ekip arasında ligin ilk devresinde İstanbul’da oynanan müsabakadan Galatasaray 3-1’lik galibiyetle ayrılmıştı. Yarınki maçta sarı-kırmızılı takımda bazı önemli eksikler bulunuyor. Tedavi süreci devam eden Nijeryalı forvet Victor Osimhen ile Trabzonspor karşılaşmasında ikinci sarı karttan kırmızı kart görerek cezalı duruma düşen savunma oyuncusu Abdülkerim Bardakcı, Göztepe karşısında takımdaki yerlerini alamayacaklar.

OSİMHEN VE ABDÜLKERİM GÖZTEPE KARŞISINDA OYNAYAMAYACAK

Milli takım kampından sakatlık şikayetiyle dönen Brezilyalı futbolcu Gabriel Sara’nın maçtaki durumunun ise karşılaşma saatinde netleşeceği ifade edildi. Takımda sarı kart sınırında bulunan milli oyuncu Eren Elmalı, yarınki mücadelede kart görmesi halinde bir sonraki hafta oynanacak Kocaelispor müsabakasında görev yapamayacak. Ligin en üretken takımı olarak öne çıkan Galatasaray, geride kalan 28 haftalık periyotta rakip filelere gönderdiği 63 golle bu alanda ilk sırada yer alıyor. Sarı-kırmızılı ekibi 62 golle Fenerbahçe ve 55 golle Trabzonspor takip ediyor.

Ayrıca yarınki randevu, ligin savunma anlamında en başarılı iki takımını karşı karşıya getirecek. Kalelerinde gördükleri 20’şer golle ligin en az gol yiyen ekipleri olan Galatasaray ve Göztepe, savunma disipliniyle dikkatleri üzerine çekiyor. Galatasaray’ın bu sezon ligde aldığı 3 mağlubiyetin tamamının deplasmanda gerçekleşmiş olması istatistiklere yansırken; sarı-kırmızılılar dış sahada çıktıkları 13 maçta 9 galibiyet, 1 beraberlik ve 3 yenilgi elde etti. Bu müsabakalarda 25 gol atan İstanbul ekibi, kalesinde 9 gol gördü. Öte yandan teknik direktör Okan Buruk, 2016-2017 yıllarında görev yaptığı eski takımı Göztepe’ye karşı Galatasaray’ın başında dördüncü randevusuna çıkacak. Buruk, daha önce sarı-kırmızılıların teknik patronu olarak Göztepe ile oynadığı 3 maçın tamamından galibiyetle ayrılmayı başarmıştı.

CHP Bursa İl Başkanı Nihat Yeşiltaş, belediye binası önünde gerçekleştirdiği basın açıklamasında sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

BURSA HALKININ İRADESİNE ÇÖKME OPERASYONU VURGUSU

Yeşiltaş, tutuklanan Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’e yönelik uygulamaların devam ettiğini ifade etti. Bursa Valiliği tarafından bildirilen takvime göre, 9 Nisan Perşembe günü saat 11.00’de belediye meclisinde başkan vekilliği oylamasının yapılacağını hatırlatan Yeşiltaş, mevzuat gereği başkanın yokluğunda vekillerin görev yapması gerektiğini belirtti. Sabah saatlerinde belediyeye kayyum atandığını öğrendiklerini kaydeden Yeşiltaş, kayyum atanabilmesi için gerekli yasal şartların henüz oluşmadığını savundu. Belediye meclisinde seçimi engelleyecek bir durumun bulunmadığını vurgulayan Yeşiltaş, idari mahkemeye başvurarak kayyum kararının yürütmesinin durdurulmasını talep ettiklerini bildirdi.

Nihat Yeşiltaş, yaşanan durumu bir hukuk meselesinden ziyade bir müdahale olarak nitelendirerek ayrıca şunları kaydetti: “Buradan açıkça görüyoruz ki mesele artık bir hukuk meselesi değildir. Yapılmak istenen, Bursa halkının helal oylarıyla seçilmiş Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne çökme operasyonudur. Hukukun anlamını yitirdiği bir süreçten geçiyoruz. Bizler, bu ülkede hukukun işlemesi için sonuna kadar mücadele edeceğiz. Bu topraklarda tek bir kişi kalana kadar bu mücadeleden vazgeçmeyeceğiz. Eğer biraz cesaretiniz varsa, gelin pazar günü sandığı koyalım; Bursa halkı ne diyorsa onu yapalım. Yaklaşık 200 bin oy farkla kazanılmış bir seçime rağmen hâlâ 'bu iradeyi nasıl yok sayarız' diye hesap yapıyorsunuz. Bursa Büyükşehir Belediyesi'ni devraldığımız günden itibaren mali disiplinle, tüm engellemelere rağmen halka hizmet etmeye devam ettik. Siz 20 yıl bu şehri yönettiniz; kendinize sorun: Bursa'ya ne yaptınız? Cumhuriyet Halk Partisi göreve geldiğinde bunu hazmedemediniz. Mustafa Bozbey, 20 yıl boyunca her seçimde oylarını artırarak geldi. Bundan korktunuz. 'Artık seçim kazanamayız' diyerek bu sürece müdahale etmeye çalıştınız. Yaptığınız hukuksuzluklara ve adaletsizliklere asla teslim olmayacağız.”

Sosyal medya hesabı üzerinden konuya ilişkin bir paylaşım yapan Sanchez, bölgedeki liderler ile paylaşılan ortak hedefin barış ve istikrar olduğunu vurguladı. Başbakan Sanchez, bölgeye yönelik temennilerini dile getirirken “Hepimiz müreffeh ve barış dolu bir Ortadoğu istiyoruz” ifadelerini kaydetti.

KÜRESEL YIKICI GERİLEME UYARISI

Söz konusu askeri hareketliliğin küresel çapta doğurabileceği olumsuz sonuçlara dikkat çeken Sanchez, mevcut gerilimin dünya genelinde yıkıcı bir gerilemeye sebebiyet verebileceği değerlendirmesini paylaştı. İspanya’nın diplomatik pozisyonunun netliğini vurgulayan Sanchez, ülkesinin savaşın bir an önce nihayete erdirilmesini talep ettiğini belirterek barışçıl çözüm yollarının önemini yineledi. Sanchez ayrıca, krizin derinleşmesinin uluslararası toplum üzerindeki baskısını artırabileceğini belirtti.

İNSANLIĞA KARŞI BİR SUÇ

Ulusal basında yer alan bilgilere göre İnsani Yasal Yardım (Socorro Juridico Humanitario - SJH) isimli sivil toplum kuruluşu (STK), Mart 2022 tarihinden bu yana yürürlükte olan olağanüstü hal (OHAL) uygulaması kapsamında gözaltına alınan ve El Salvador hapishanelerinde hayatını kaybeden kişilerin sayısının en az 512 olduğunu belirtti.

İsim vermeden El Salvador Devlet Başkanı Nayip Bukele’yi hedef alan Petro, söz konusu hapishanelerdeki duruma yönelik eleştirilerini ifade etti. Petro, masumiyet vurgusu yaptığı açıklamasında ayrıca şunları kaydetti: “Masum insanların hapsedilmesi insanlığa karşı bir suçtur. Bu, sivil nüfus için toplama kamplarıdır. Dövmesi var diye ya da genç olduğu için tutuklanan insanlar var. Bu şekilde cinayet oranları düşmez, çünkü masum binlerce genç ve onların aileleri yaşarken öldürülüyor.”

SALDIRILARDA 750 EĞİTİM MERKEZİ HASAR GÖRDÜ

İran Eğitim ve Öğretim Bakanlığı, 28 Şubat tarihinden itibaren devam eden ABD ve İsrail saldırılarının eğitim sektöründe büyük tahribata yol açtığını kaydetti.

Gerçekleştirilen saldırılarda 250 öğrenci ile 60 öğretmen hayatını kaybederken, ülke genelinde toplamda 750 eğitim merkezinin de hasar gördüğü belirtildi. Bakanlık, öğrenciler arasındaki can kayıplarının büyük bir kısmının, 28 Şubat’ta Minab bölgesindeki bir kız ilkokuluna düzenlenen saldırı esnasında meydana geldiğini bildirdi.

İran Kızılayı, Minab’daki saldırıda 168 çocuğun da aralarında bulunduğu 180’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Kızılay tarafından yapılan bilgilendirmede, söz konusu eğitim kurumunun ABD tarafından 40 dakika arayla iki kez hedef alınarak vurulduğu vurgulandı.

İRAN'IN BM TEMSİLCİSİNDEN SAVAŞ SUÇU VURGUSU

Sivillerin ve sivil altyapıların kasıtlı bir biçimde hedef alınmasının uluslararası hukuk nezdindeki karşılığına dikkat çeken İrevani, özellikle enerji tesisleri ile hayati önem taşıyan altyapıların tahrip edilmesinin savaş suçu teşkil ettiğinin altını çizdi. Bu tür eylemlerin sivil halk arasında korku iklimi oluşturmayı hedefleyen açık bir devlet terörizmi olduğunu dile getiren İrevani, Trump’ın beyanatlarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti. İrevani ayrıca, bu kapsamdaki ihlaller karşısında sessiz kalınmasının BM’nin temel ilkelerine zarar vereceğini ve savaş suçlarının meşrulaşmasına zemin hazırlayabileceğini kaydetti.

ABD Başkanı Trump, gerçekleştirdiği konuşmada İran’ın ateşkes teklifini kabul etmemesi durumunda enerji santralleri ve diğer kritik altyapı tesislerine yönelik kapsamlı saldırılar düzenleneceğini ifade etmişti. İrevani, mektubunda bu beyanların doğurabileceği sonuçlara dair uyarılarda bulunarak şu ifadeleri kaydetti: “Bu tür savaş yanlısı açıklamalar, uluslararası barış ve güvenliği tehdit etmenin yanı sıra terörizmi açıkça teşvik etmektedir.”

MAHKEME KARARIYLA EŞ ZAMANLI OPERASYON

Beykoz Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kamuoyunca bilinen isimlerin de aralarında yer aldığı kişilere yönelik operasyon düzenlendi.

Başsavcılıktan yapılan açıklamada, soruşturmanın İstanbul İl Jandarma Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü koordinesinde yürütüldüğü kaydedildi. Açıklamada, “uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak, kullanmak ve temin etmek” suçlarına ilişkin elde edilen deliller doğrultusunda harekete geçildiği ifade edildi.

Soruşturma çerçevesinde, Beykoz Sulh Ceza Hakimliği’nden alınan karar doğrultusunda 7 Nisan 2026 tarihinde eş zamanlı olarak yakalama, arama ve el koyma işlemleri yapıldığı belirtildi.

Operasyon kapsamında haklarında işlem yapılan isimler arasında Simge Sağın, İbrahim Çelikkol, Melek Mosso, Deha Bilimler, Mustafa Ceceli, Ersay Üner, Bengü, Aslı Sipahi Hacısüleymanoğlu ve İlkay Şencan yer aldı.

BAŞSAVCILIK AÇIKLAMA YAPTI

Soruşturma, İmamoğlu'nun İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2025/318 esas sayılı dosyasının 6 Nisan 2026 tarihli duruşmasında sarf ettiği "bu dosyada tek suç örgütü var, iddia makamıdır..." sözleri üzerine resen başlatıldı.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan açıklamada, söz konusu ifadeler nedeniyle "kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret" suçundan soruşturma başlatıldığı kaydedildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Bir kısım basın yayın organı ile sosyal medya hesaplarında; İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2025/318 esas sayılı dosyasının 06.04.2026 tarihli duruşmasında sanık Ekrem İmamoğlu'nun, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürütmüş olduğu ve kamuoyunda İmamoğlu çıkar amaçlı suç örgütü olarak bilinen soruşturmada görev yapan yargı mensuplarına yönelik sarf ettiği anlaşılan 'bu dosyada tek suç örgütü var, iddia makamıdır…' sözleri nedeniyle, 'kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret' suçundan, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca resen soruşturma başlatılmıştır. Kamuoyunun bilgisine saygıyla duyurulur."

Bu soruşturma, İBB davasında duruşmaların başlamasının ardından İmamoğlu hakkında açılan ikinci soruşturma oldu.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın geçen hafta da İmamoğlu'nun "Bilirkişi Davası"ndaki savunması nedeniyle "kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret ve tehdit" suçlamasıyla resen soruşturma başlattığı belirtildi.

Hatay'ın Payas ilçesinden Irak'a nakliye hizmeti veren 800 TIR şoförü, navlun (taşıma bedeli) ücretlerinin düşürülmesi ve maliyetlerdeki artışlar nedeniyle zararına çalıştıklarını vurgulayarak, 12 gündür Irak merkezli firmaların keyfi ücret politikalarına karşı iş bırakma eylemi başlattı.

Eylemdeki şoförler, özellikle Irak'taki firmaların taşıma bedellerini son altı aydır sistematik olarak düşürdüğünü belirtti. Geçtiğimiz yıl ton başına 60 dolar olan taşıma bedelinin bu yıl 30 dolara kadar gerilediğini vurgulayan işçiler, bu durumun sürdürülebilir olmadığını ifade etti.

2025 yılı Ağustos ayında aynı bölgede benzer bir eylem yapılmış ve yük sahipleriyle ton başına 35 doların altına inilmemesi konusunda bir protokol imzalanmıştı. Ancak şoförler, aradan geçen sürede bu protokole uyulmadığını ve fiyatların yeniden 30 dolar seviyesine çekildiğini dile getiriyor.

'Bedava çalışıyoruz, evimize ekmek götüremiyoruz'

Geçim sıkıntısı çektiklerini belirten bir TIR şoförü, yaşadıkları mağduriyeti şu sözlerle anlattı:

'Biz artık evimize ekmek götüremiyoruz. Arabalarımızın bakımını yaptıramıyoruz, hastamızı bir hastaneye götüremiyoruz. O duruma geldik. Iraklı tüccarlar bizi hiçe sayıyor. Çünkü arkamızda kimse olmadığı için adamlar böyle çekiyor. Geçen sene 60 dolar alıyordum, şimdi 30 veriyorlar. Benim sırtımdan zengin olacak. Bizi koruyan kimse olmadığı için adam istediğini bize yaptırıyor. Bedava adamlara çalışıyoruz. Yani bizim bu grevimiz bu 12. günümüz oldu. Biz buradayız. Hiçbir yetkili bize herhangi bir konuşmada bulunmadı. Kimse yanımıza gelmedi. Gerekirse 6 ay daha kalırız. 6 ay nasıl adama bedava çalışmışsak, 6 ay da burada kontak kapatırız. Yaklaşık 4 bin kişiyiz. Şu anda 500 arkadaşımız burada vardır. Her depoda biz 30-40 tane arkadaşımızın nöbetçi olarak bıraktık kimse yük yüklemesin diye. Ben 2.500 km yol gittim bana 4,5 milyar para kaldı. O parayı da istemiyorum. Burada oturuyorum. İstemiyorum. Biz hala on sene önceki kazandığımız paraları şu anda yiyoruz. Arabalarımızın bakımını yaptırıyoruz. Yani biz bir senedir hiç kimse kazanmadı. Dünyayı biz taşıyoruz. Bütün yükler sitemizde. Bütün zorluklarını biz çekiyoruz. Gelin buyurun, arkadaşlarımız şu anda depoda olanlar gelin görün hallerini. İşçi mi, hamal mı belli değil. Biz yükün gidiyoruz, adam kepçeci bizden para alıyor. Depocu alıyor. Kantar adam kendi yükünü satıyor. Bizden kantar parası alıyor. Ya depo senin, mal senin, her şey senin. Onun parasını bile bizden alıyorlar. Her şey sırtımızdan geçiyor. Bu sisteme karşıyız. Bizim bir yetkilimiz gelsin bu Iraklılarla bir anlaşmaya varsın. Bizi korusun. Biz onu talep ediyoruz.'

'Mazot ücretim 17 binden 80 bine çıktı'

Artan akaryakıt ve yedek parça maliyetlerine dikkat çeken bir başka şoför ise, yönetenlerden seslerini duymasını istedi:

'Geçen seneki mazot fiyatım 17.000 lirayken şu anda 80.000 lirayı geçti. Ben hangisine yanayım? Evime geçim sıkıntısına mı yanayım? Arabamın sıkıntısına mı yanayım? Kendim çalışıp batıyorum durumuma mı yanayım? Hangisine yanacağım? Bu benim bu şekilde beni yönetenler düşünsün. Beni yönetenler benim sesime ses olsunlar. Benim bu durumum artık içler acısıdır. Ne yaşama hevesim kalıyor ne çalışma hevesim kaldı ne aileyi geçindirme hevesim kaldı. Irak'taki tüccarlar bizim burada sahipsiz olduğumuzu bildikleri için bize bu zulmü yapıyorlar. Kiralarını indiriyorlar, sürekli indiriyorlar. Bizi orada perişan etmeye çalışıyorlar. Bedava bu yüklerini çekmeye çalışıyorlar. Biz bu yükü artık bedavaya çekemiyoruz. Bizim bu yükleri çekebilmemiz için bize tatmin edici bir fiyat vermeleri lazım. Bizim bu şekilde hiçbir kazancımız kalmadı. Kiminin hastası var, gidemiyor. Evine ekmek götüremediği için o hastasına bakamıyor. Hastasına bakamadığı için evine ya da ne bileyim, ortamından uzak duruyor. Ya birkaç kuruş kazanabilmesi için gece gündüz yollarda yıpranıyor.'

BUGÜN (7 Nisan)

• Real Madrid (İspanya) - Bayern Münih (Almanya)

• Sporting (Portekiz) - Arsenal (İngiltere)

YARIN (8 Nisan)

• Paris Saint-Germain (Fransa) - Liverpool (İngiltere)

• Barcelona (İspanya) - Atletico Madrid (İspanya)

Tüm karşılaşmalar Türkiye saatiyle 22.00'de başlayacak.

Avukat İpek Sarıca, Işık'ın cezaevinden yazdığı mesajını paylaştı. Işık mesajında, “Ben buraya sürgün edildim, toprağımızı elimizden almak için her yol deneniyor. Bu yoldan dönecek, boyun eğecek değiliz. Her şey unutulur ama mücadelemiz kalıcı, unutturmamak için her şeyi yapacağız. Dayanışmayı büyüten tüm dostlara sevgiler” ifadelerini kullandı.

İKİZKÖYLÜLERDEN EYLEM ÇAĞRISI

İkizköylüler, kamulaştırma kararına karşı Anayasa Mahkemesi ve Danıştay önünde gerçekleştirmeyi planladıkları ancak Işık'ın tutuklanmasının ardından erteledikleri eylemlerini bugün (7 Nisan) sürdüreceklerini duyurdu.

İkizköylüler tarafından yapılan açıklamada, “Toprağımıza, emeğimize, yaşamımıza ve bu ülkenin geleceğine sahip çıkıyoruz. Geri dönülmez yıkımı durdurmak için acil yürütmeyi durdurma kararı istiyoruz. Esra’mız için adalet istiyoruz. Tüm yurttaşları Anayasa Mahkemesi önüne çağırıyoruz” denildi.

Açıklamada, saat 11.00’de Anayasa Mahkemesi önünde, saat 14.00’te ise Danıştay önünde basın açıklaması yapılacağı belirtildi.

MAPEG tarafından yürütülen 317. grup ihale süreçlerinde, Karadeniz Bölgesi'nde çok sayıda IV. grup maden sahası ihale programına alındı. Ordu, Giresun ve Gümüşhane başta olmak üzere birçok ili kapsayan ihalelerin bir bölümünün tamamlandığı, bir bölümünün ise bu hafta sonuna kadar sonuçlanmasının beklendiği öğrenildi.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan CHP Ordu Milletvekili Seyit Torun, Karadeniz'in giderek daha geniş bir madencilik baskısı altına sokulduğunu belirtti.

Torun, 'Ordu, Giresun, Trabzon; bütün Karadeniz büyük bir madencilik istilası altında. Ordu'nun yaklaşık dörtte üçünü maden sahası ilan ettiler. Benzer bir durum Giresun için de geçerli. Haritalar çizilmiş, ruhsatlar hazırlanmış, ihaleler sıraya dizilmiş. İhaleleri yapmaya başladılar, önümüzdeki haftalarda da devam edecekler' ifadelerini kullandı.

Söz konusu ihalelerin kamu yararı ve kalkınma hedefiyle açıklanamayacağını öne süren Torun, 'Şunu çok iyi görmek lazım: Bu ihaleler Türkiye'nin ekonomik kalkınmasını amaçlayan ihaleler değil. Bunlar sizin cebinize ekmek parası koyacak ihaleler değil. Bu ihaleler planlı bir yağmadır. Karadeniz adım adım parçalanıyor' dedi.

Madencilik faaliyetlerine karşı mücadelenin siyasal aidiyetlerin ötesinde ele alınması gerektiğini belirten Torun, şöyle devam etti:

'Bu meselelere karşı çıkmak siyaset üstü bir meseledir. Bu mesele ne CHP meselesidir, ne AKP meselesidir, ne MHP'nin, ne İYİ Parti'nin, ne Yeniden Refah'ın, ne Zafer Partisi'nin meselesidir. Bu nedenle, hangi partiye oy vermiş olursa olsun, bütün yurttaşlarımıza seslenmek istiyorum. Bu mesele hepimizin meselesidir. Kime oy verirseniz verin, hangi görüşten olursanız olun, bu topraklarda yaşıyorsanız, bu suyu içiyorsanız, bu havayı soluyorsanız; bu mücadele sizin de mücadelenizdir.'

Torun, açıklamasında doğal yaşam alanlarının, tarım arazilerinin ve bölgenin geleceğinin tehdit altında olduğunu savunarak, 'Çünkü mesele parti değil, mesele memleket. Mesele siyaset değil, mesele çocuklarımızın geleceği. Bugün susarsak yarın konuşacak bir doğa kalmayacak. Bugün sahip çıkmazsak yarın ekip biçeceğimiz bir toprak kalmayacak. Ve biz bu yağmaya sessiz kalmayacağız' ifadelerini kullandı.

Ordu'nun farklı ilçelerine de dikkat çeken Torun, 'Kabadüz'den Korgan'a, Fatsa'dan Mesudiye'ye, Ulubey'e kadar her karış toprağımız için mücadele edeceğiz. Başka bir Ordu yok, başka bir Giresun yok, başka bir Karadeniz yok. Ve biz bu toprakları yağmacılara teslim etmeyeceğiz' dedi.

Edinilen bilgiye göre, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü bir soruşturma kapsamında polis ekipleri, sabah saatlerinde Üsküdar Belediyesi'nde arama başlattı. Başsavcılığın aralarında Üsküdar Belediye Başkan Yardımcısı Filiz Deveci ile Kent A. Ş. Genel Müdürü Nazım Akkoyunlu'nun da bulunduğu, şirket çalışanı ve bazı müteahhitler hakkında gözaltı kararı verdiği öğrenildi. Şu ana kadar haklarında gözaltı kararı bulunan isimlerin tamamının gözaltına alındığı öğrenildi.

Festival, bilimi günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline getirmeyi, bilimsel düşünceyi yaygınlaştırmayı ve bilgiye erişimi demokratikleştirmeyi amaçlıyor. Seferihisar Akarca Kamp Alanı’nda başlayan etkinlik, cumartesi akşamına kadar sürecek.

Zengin içerikli program

Festivalin ilk günü “Türkiye ve Dünyada Bilim İletişimi” başlıklı oturumla başladı. Gün boyunca Çağan Türkan’ın “Empatik Beyin” sunumu, İren Dicle Aytaç’ın “Türkiye’de Bilim-Kurgu Sineması” oturumu ve akşam saatlerinde “Bir Zamanlar Gelecek 2121” film gösterimi gerçekleştirilecek. Ayrıca “Bilim İletişimi Hackathonu”, amatör telsizcilik atölyesi, gökyüzü tanıtımı ve çocuklara özel “Güneş Gözlemi” ile “Steam” etkinlikleri yapılacak.

Festival, yalnızca bilimsel içeriklerle sınırlı kalmayacak; belgesel gösterimleri, müzik etkinlikleri ve gökyüzü gözlemleriyle kültürel bir şenlik atmosferi sunacak. Çocuklara özel programlar da bilimin yeni nesillerle buluşmasını sağlayacak.

Bilim ve sanat buluşuyor
Etkinliklerde Prof. Dr. Çiler Dursun, Prof. Dr. Ali Osman Karababa, Prof. Dr. Erkan Saka, NASA’dan Dr. Ayşegül Tümer ve Dr. Umut Yıldız gibi isimler yer alacak. Festival boyunca elliden fazla panel, atölye ve sunum yapılacak.

Programda ayrıca “Eko Eko Eko” belgesel gösterimi, “Bir Zamanlar Gelecek: 2121” filmi ve “Öz: Kuantumun Öyküsü” belgeselinin galası da bulunuyor.

Uluslararası Hypatia Bilim ve İletişim Festivali, 7 Eylül’e kadar bilimi sanatla buluşturmaya devam edecek.

Ayrıntılı bilgi ve kayıt için: www.hypatiabilimfestivali.com
Festival programı için: https://www.hypatiabilimfestival.com/program

35 Yıllık Bir Geleneğin Temsilcileri

Demokrat Muhasebeciler Platformu, 1991 yılında kurulan köklü bir yapı. Meslek yasasının yürürlüğe girmesinin ardından mesleki demokratik örgütlenme arayışıyla ortaya çıkan platform, yıllar içinde farklı isimlerle de seçimlere katılmış olsa da, özünü ve ilkelerini koruyarak meslektaş mücadelesini sürdürüyor. Bülent Haberal, “Demokratik Türkiye ve bağımsız meslek” vurgularıyla yola çıktıklarını hatırlatıyor.

Meslektaşlar Tekelleşme ve Angarya Kıskacında

Adaylar, muhasebe mesleğinin son yıllarda artan dijitalleşme ve ekonomik dönüşümlerle birlikte daha da zorlaştığını ifade ediyor. Haberal, “Büyük denetim şirketleri piyasayı domine ederken, küçük ofis sahipleri ayakta kalmaya çalışıyor” diyerek sektördeki tekelleşmeye dikkat çekti. Funda Üçüncü ise İstanbul’daki 50 binin üzerindeki muhasebecinin yalnızca üçte birinin serbest çalıştığını, geri kalanının ise sözleşmeli bağımlı çalışanlar olduğunu belirtti.

Vesayet Eleştirisi: “Gelir İdaresinin Uzantısı Gibi”

Konuşmacılar, İSMMMO’nun ve çatı örgüt TÜRMOB’un yeterince bağımsız olmadığını savundu. Haberal, meslek yasasının vesayetçi bir anlayışla düzenlendiğini ve Gelir İdaresi’nin onayı olmadan hiçbir düzenlemenin yapılamadığını vurguladı. “Muhasebeciler sanki devletin ücretsiz memurları gibi çalışıyor” diyen Üçüncü, ağır iş yüküne rağmen sosyal hakların yetersizliğini dile getirdi.

Kadınlar, Gençler ve Yaşlılar İçin Somut Vaatler

Funda Üçüncü, kadın meslektaşlar için İstanbul’da üç bölgede kreş açılması, doğum yapan kadınlara maddi destek verilmesi ve yaşlı muhasebeciler için bir dayanışma fonu oluşturulması gerektiğini savundu. Ayrıca, genç meslek mensupları için aidat indirimi ve ücretsiz yazılım desteği sözü verildi.

Mesleğe Girişte Adalet ve Erişilebilirlik

Haberal, muhasebecilik mesleğine girişin hem maliyetli hem de zorlayıcı olduğuna dikkat çekti. Ruhsat harçları, yazılım ve eğitim masraflarıyla birlikte yeni başlayan bir muhasebecinin yaklaşık 30 bin TL’lik bir yükle karşılaştığını belirtti. “Bu yük azaltılmalı, Luka yazılımı gibi programlar ilk üç yıl ücretsiz sağlanmalı” dedi.

Mesleğin Saygınlığı İçin Yapısal Reform Önerileri

Demokrat Muhasebeciler Platformu’nun bir diğer önerisi ise meslek eğitiminin üniversite düzeyinde yeniden yapılandırılması. Haberal, “Muhasebe fakülteleri kurulmalı, mesleğe girişte asgari bilgi düzeyi sağlanmalı” derken, Üçüncü de branşlaşma ve uzmanlaşmanın önemine değindi.

Sosyal Politikalar ve Dayanışma Talebi

Programda öne çıkan bir diğer konu da sosyal güvenlik ve tahsilat sorunlarıydı. Üçüncü, tahsil edilemeyen ücretlerin gider olarak yazılamamasını eleştirerek, meslektaşların ciddi ekonomik risklerle karşı karşıya kaldığını ifade etti. Ayrıca, tüm bu taleplerin bir plan ve program dahilinde hazırlandığını ve demokratmuhasebeciler.com.tr adresinden erişilebileceğini belirtti.

TÜRMOB’un Emek Cephesinden Kopuşu Eleştirildi 

Bülent Haberal, TÜRMOB’un son yıllarda DİSK, KESK, TMMOB ve TTB gibi emek örgütlerinden uzaklaştığını ifade etti. “TÜRMOB’un toplumsal mücadeleye uzak kalması, vesayetin ve tabandan kopuşun bir sonucudur. Biz kazanırsak bu mücadele alanına yeniden döneceğiz” dedi.

“Önce Meslektaş” Diyen Adaylar Sandık Çağrısı Yaptı

Adaylar, İSMMMO seçimlerine katılımın düşük olmasının temel nedeninin meslektaşların yoğun iş yükü ve sistematik angaryalar olduğunu belirtti. Ancak değişim için sandığa gitmenin önemine dikkat çekerek tüm muhasebecileri 14-15 Haziran’da Lütfü Kırdar Kongre Merkezi’ne davet ettiler.

“Bu Deprem Harikaydı – Çünkü Hasar Yoktu”

Nurcan Seven: Ömer Hocam, hoş geldiniz. Dilerseniz hemen dünkü depremle başlayalım. İstanbul’da oldukça hareketli bir gün yaşandı. Sizin değerlendirmelerinizi alabilir miyiz?

Ömer Kamacı: Hoş bulduk, teşekkür ederim. Dün yaşanan deprem aslında oldukça öğretici bir örnek. Ana şoktan önce yaklaşık yarım saat önce dört büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Konumuna baktığımda açık söyleyeyim, içimden “eyvah” dedim. Çünkü tam da Kumurgaz Fayı üzerinde gerçekleşti. Bu bölge zaten uzun süredir beklenen bir alan. Ben bir sismolog değilim ama literatürü takip eden biri olarak söyleyebilirim ki, bu fay hattı İstanbul için ciddi risk barındırıyor.

Yaklaşık 6.2 büyüklüğündeki bu deprem birçok açıdan “harika” bir depremdi. Çünkü can kaybı yok, ciddi bir mal kaybı da olmadı. Ama aynı zamanda büyük bir enerji boşalttı. Yaklaşık 15 kilometrelik bir kırılma yaşandı. Yani biz aslında bu büyüklükte bir depremi, çok fazla acı çekmeden atlattık. Bu kıymetli bir şey.

“Farklı Bilimsel Görüşler Toplumu Kutuplaştırmamalı”

Nurcan Seven: Bu depremi farklı şekillerde yorumlayan bilim insanları var. Sosyal medyada da “geçti mi, daha kötüsü mü geliyor?” gibi sorular hızla yayılıyor. Toplum da kafa karışıklığı içinde. Siz bu senaryoları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ömer Kamacı: İki ana bilimsel görüş var. Bunlardan ilki, kamuoyunun da yakından tanıdığı Naci Görür ve Celal Şengör gibi hocaların savunduğu model. Buna göre, Kumurgaz Fayı’ndan başlayıp Adalar Fayı’na kadar ilerleyecek büyük bir kırılma bekleniyor. Bu kırılmanın 7.4-7.5 büyüklüğünde bir deprem üretmesi bekleniyordu. Ama son depremle birlikte bu beklenti biraz azaldı; belki artık 7.2 gibi konuşabiliriz. Çünkü o bölgede bir stres boşalması yaşandı. Ancak bu tüm fay için geçerli değil.

İkinci görüş ise daha az kabul gören ama giderek önem kazanan bir model: Krip. Yani bazı faylar kilitlenmek yerine sürünerek hareket ediyor. Bu da daha küçük ama sık depremlerle enerjinin boşalması anlamına geliyor. Özellikle Almanların 2024’te yayımladığı bir çalışmada bu görüş desteklendi. Eğer bu model doğruysa, biz büyük bir deprem yerine, belirli aralıklarla 5-6 büyüklüğünde depremler yaşayabiliriz. Ama dediğim gibi, bu görüş henüz azınlıkta.

Nurcan Seven: Toplum bu bilimsel ayrışmayı bazen kişisel bir kavgaymış gibi izliyor. Bu da güveni sarsıyor gibi. Ne dersiniz?

Ömer Kamacı: Çok haklısınız. Bilimi kişilerle özdeşleştirmek büyük bir hata. Bilim insanı şu kişilikteymiş, şöyle konuşuyormuş… Bunlar önemli değil. Bizim için önemli olan, ortaya konan verinin sağlamlığıdır. Bilimde ad hominem yani kişiye saldırı olmaz. Teoriler yarışır, kişiler değil. Sosyal medyada bu ayrımı yapmak zorlaşıyor ama biz bilim iletişimcileri olarak buna dikkat etmek zorundayız.

“Depremi Tahmin Etmek Şimdilik İmkânsız”

Nurcan Seven: Yani henüz depremin ne zaman olacağını söyleyemiyoruz, öyle mi?

Ömer Kamacı: Kesinlikle. Bugün dünyanın en ileri üniversitelerinde, MIT’te, Caltech’te, Oxford’da bu konu çalışılıyor. Yapay zekâ ile deprem tahmini üzerine modeller geliştiriliyor ama henüz hiçbir sistem son büyük depremleri önceden bilemedi. Yani “şu saatte şu büyüklükte deprem olacak” demek, şu anda mümkün değil. Elimizdeki veriler kısıtlı. Gökbilimle kıyaslarsak; evrenin 13 milyar yıl ötesini görebiliyoruz ama yerin 5 kilometre altını göremiyoruz. Bu da belirsizliği artırıyor.

“Risk Yönetemeyen, Afeti Yönetmek Zorunda Kalır”

Nurcan Seven: Peki bu bir uyarıydı diyorsak, ne yapmalıyız? 1999’dan bu yana neleri başardık, neleri eksik bıraktık?

Ömer Kamacı: Deprem bilimi açısından çok iyiyiz. 6 Şubat depremleri sonrası Nature ve Science gibi dergilerde yayımlanan makalelerimiz var. Bu çok önemli. Ancak sıkıntı bilimde değil, uygulamada. Kanunlarımız, yönetmeliklerimiz mevcut ama uygulanmıyor. Denetim mekanizmaları zayıf. Vatandaş da sorumluluk almıyor; “bir kat daha fazla çıkayım, ne olacak” diye düşünüyor. Halbuki bilinçli bir toplum olmalıyız. Çok net bir şey söyleyeyim, riski yönetemeyen, afeti yönetmek zorunda kalır. Şu an başlarsak hâlâ geç değil. Ama hemen, kararlı ve bütüncül adımlar atmak zorundayız.

“Erken Uyarı Sistemleri Ne Kadar İşe Yarar?”

Nurcan Seven: Google’ın erken uyarı sistemleri gibi teknolojiler İstanbul’da işe yarar mı?

Ömer Kamacı: Kısmen. Google, telefonlardaki sensörlerle P dalgasını algılayıp, S dalgası gelmeden önce uyarı veriyor. Ancak bu sistemin işe yarayabilmesi için deprem merkezinin yerleşim yerlerine uzak olması lazım. Japonya ve Meksika gibi ülkelerde bu mesafeler yüzlerce kilometreyi bulabiliyor. İstanbul’da ise Silivri Fayı 24 km, şehir merkezi ise yaklaşık 50 km uzakta. Bu yüzden erken uyarı süresi çok kısıtlı. Ancak yine de bu sistemlerin olması faydalı olabilir; birkaç saniyelik bile uyarı bazen hayat kurtarır.

“Deprem İstanbul’un Kaderi Mi?”

Nurcan Seven: "Deprem İstanbul’un kaderi” dediniz. Bu cümleyi açar mısınız?

Ömer Kamacı: İstanbul tarih boyunca 200-250 yılda bir büyük depremler yaşamış bir şehir. Bu bir coğrafi gerçeklik. Bunu değiştiremeyiz. Depremin kendisi kader olabilir ama yıkım kader değildir. Bugün adım atarsak, belki bir sonraki 250 yıla daha hazırlıklı oluruz. Ama bugünü de kurtarmak için acilen harekete geçmeliyiz.

“Bilimi Kutsallaştırmadan Sahiplenmeliyiz”

Nurcan Seven: Bilimsel düşünme toplumda yeterince yer bulabiliyor mu sizce?

Ömer Kamacı: Maalesef hayır. Bilimi bazen kutsallaştırıyoruz, bazen tamamen yok sayıyoruz. Oysa bilim bir yöntemdir, bir kişilik değil. Bilimsel otoriteyi sorgulamak esastır. Max Planck’ın dediği gibi, bazen bilimsel paradigmalar ancak onları savunanlar öldüğünde değişir. Ama bizim bu sorgulamayı akılla yapmamız gerekiyor. Akıl yoluyla ilerlemeliyiz. Aksi hâlde, doğru ile yanlışı ayırt edemez hâle geliriz.

“Toplum Olarak Eğitimle Başlamalıyız”

Nurcan Seven: Son olarak, okuyucularımıza/izleyecilerimize ne söylemek istersiniz?

Ömer Kamacı: Türkiye bir deprem ülkesidir. Biz bu topraklara sonradan geldik. Depremler bizden önce vardı, bizden sonra da olacak. Bu gerçekle yaşamayı öğrenmek zorundayız. Bilim elimizdeki en güçlü araç. Ama onu anlamak, içselleştirmek, eğitimle olur. Toplumun hem bilime hem de eğitime olan yaklaşımı değişmedikçe bu felaketleri aynı şekilde yaşamaya devam ederiz. Bilim insanı olarak tek amacımız, çocuklarımıza daha güvenli bir ülke bırakmak.

Bahçeli’nin Öcalan’ı mecliste konuşmaya davet etmesinden sadece 2 hafta sonra Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer'e yapılan operasyonun bir çelişki mi yoksa bir devamlılık mı olduğunu tartışan Biçici, yaşananların devletin 2012-2015 dönemi ‘çözüm süreci’ deneyiminden çıkardığı sonuçla ilgili olduğunu ifade etti. Siyaset yazarı Selim Akmen ise "Hedef, Sünni İslam’la kapsanan, Alevi ve Kürt nüfusun siyasi temsilden dışlandığı bir ortam oluşturmak. Yani toplumun bazı kesimlerini sadece seyirci yapma çabası.” olarak değerlendirdi. 

Gündem Siyaset’in yeni bölümü sizlerle.

Gökhan Biçici: Evet, Gündem Siyaset programıyla yine birlikteyiz. Yoğun bir haftayı geride bıraktık.

Selim Akmen: Fazlasıyla yoğun!

Gökhan Biçici: Belki de sürprizlerle dolu bir hafta oldu diyebiliriz. Geçen hafta, Devlet Bahçeli’nin Abdullah Öcalan’a “Gel, Meclis’te konuş” diye seslenişini tartışıyorduk. Şimdi ise İstanbul’un en büyük ilçesi olan Esenyurt’a, Türkiye’nin en kalabalık ilçesine kayyum atanmasını konuşuyoruz.

Selim Akmen: Evet, gerçekten öyle. Türkiye’nin en büyük ilçesi olmasının yanı sıra kent uzlaşısıyla kazanılmış bir ilçe olması nedeniyle de politik olarak oldukça kritik bir yer. Esenyurt Belediye Başkanı’nın tutuklanması ve yerine kayyum atanması, önemli bir gelişme.

Gökhan Biçici: Bu durum, “Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu” dedirtebilir, sence de öyle mi?

Selim Akmen: Vallahi, şimdi bunu Meral Akşener’den itibaren devlet aklı kavramıyla ilişkilendirerek düşünebiliriz. Eskiden devlet aklı güçlüdür derdik; devlette çalışanlar, istihbarat birimleri, askeri unsurlar var ve devleti yönetenlerin bir bildiği vardır diye düşünürdük. Ancak AKP döneminde bu algı değişti. Devletin aklı var mı, yok mu, gerçekten belirsizleşti.

Selim Akmen: Geçen yıl yeniden “devlet aklı” kavramını konuşmaya başladık. Bahçeli’nin bu konuda attığı adımlar sonrasında, MHP’li sosyal medya hesapları, vekiller ve yetkililer bu hamlenin devletin büyük bir stratejisi olduğuna dair mesajlar paylaştı. Ancak aslında “devlet aklı” dediğimiz şeyin, Bahçeli’nin aklı olduğu anlaşılıyor. Bu da ifratla tefrit arasında gidip gelen bir süreç yaratıyor. Düşün bir; bir dönem terör örgütü liderini meydanlarda asan bir devlet, şimdi Meclis’e davet ediyor. Bu bir çelişki değil mi?

Gökhan Biçici: Aynen öyle. Üstelik Bahçeli’nin bu hamlesinin, MHP’nin Esenyurt’a yönelik yaptığı operasyondan sonra gerçekleşmesi de dikkat çekici. Bu operasyondan sonra Esenyurt gibi kent uzlaşısıyla kazanılmış yerlerde kayyum atamalarının artacağı söylentileri dolaşıyor. Anladığım kadarıyla MHP, bu tür alanlarda halkın iradesini sınırlandırma eğiliminde.

Selim Akmen: Evet, sanki iktidar, Öcalan’la bir pazarlık yapma niyetinde ama halkın diğer temsilcilerini sürece dahil etmek istemiyor. Hedef, Sünni İslam’la kapsanan, Alevi ve Kürt nüfusun siyasi temsilden dışlandığı bir ortam oluşturmak. Yani toplumun bazı kesimlerini sadece seyirci yapma çabası.

Gökhan Biçici: Bir yandan da bu hamlelerin “çözüm süreci” adı altında değerlendirildiğini görüyoruz. Erdoğan ve Bahçeli’nin bu adımlarını anayasa değişikliği gibi iç politika manevraları olarak yorumlayanlar var. Ancak bence mesele bundan daha derin. Özellikle bölgedeki zorunluluklar ve Orta Doğu’daki yeniden yapılanma süreci, Türkiye’yi böyle adımlar atmaya itiyor. Erdoğan’ın Cumhuriyet’in 101. yılı etkinliğinde yaptığı “devlet aklı” vurgusunu da bu bağlamda değerlendirmek lazım.

Selim Akmen: Kesinlikle. Esenyurt’taki gelişmeler ve Bahçeli’nin açıklamaları, aslında birbiriyle çelişen değil, birbirini tamamlayan adımlar gibi duruyor.

Gökhan Biçici: 2012-2015 döneminde yaşanan çözüm sürecini hatırlayalım. O süreçte AK Parti, Öcalan ve Kandil ile doğrudan müzakereler yürüttü ama Meclis’i, CHP’yi ve MHP’yi dışarıda bırakmıştı. Bahçeli o zaman sert bir muhalefet yapıyordu. Ancak sürecin sonunda, toplumsal muhalefet bu müzakere sürecinden faydalandı ve toplumsal dinamikler güç kazandı. Gezi olayları, Kobani eylemleri ve 7 Haziran seçimleri gibi tarihte eşi benzeri olmayan olaylar yaşandı. Toplum, müzakere sürecinin sunduğu olanakları değerlendirdi ve muhalefet güçlendi.

Selim Akmen: Evet, bu olaylar adeta bir parantezin içinde gelişti. Gezi olayları, toplumun birçok kesimini bir araya getirdi. İlk defa CHP ve HDP tabanları sahada yan yana geldi. Bu yakınlaşmanın ülkenin geleceğine etkisi büyük oldu ve bu etki, son yıllarda yapılan yerel seçimlerde de görüldü. 2018 ve 2019 seçimlerinde İstanbul’da yaşanan seçim başarısı bunun açık bir örneğidir.

Gökhan Biçici: Aynen öyle. Özellikle 2023 seçimlerinde Kılıçdaroğlu’nun adaylığı etrafında toplanan ittifak, bu sürecin siyasi sonucuydu. 2024 yerel seçimlerine de bu ittifak ruhuyla gidileceği anlaşılıyor. “Türkiye İttifakı” fikrini öne çıkaran Özgür Özel gibi isimlerin Kılıçdaroğlu’nun temellerini attığı bu ittifakı sürdürme çabası dikkat çekiyor.

Selim Akmen: Gezi olaylarının etkisini bugün bile görüyoruz. Kent uzlaşısı ve demokratik kazanımlar saldırı altında ve bu saldırılar, toplumsal dayanışmayı zayıflatmaya yönelik. Bir yandan terör örgütü lideriyle pazarlık yapılırken, diğer yandan halkın demokratik kazanımlarına yönelik baskılar artıyor. Türkiye’de sol, sosyalist, demokrat, Alevi ve Kürt kesimleri kapsayan güçlü bir ittifak var. Bu ittifak, iktidara talip en güçlü aday durumunda.

Gökhan Biçici: Bu süreçte de İmamoğlu, bu büyük ittifakın simgesi olarak öne çıkıyor. Cumhuriyet’in 101. yıl dönümünde yaptığı konuşma da bunu destekler nitelikteydi. O konuşmada, eski dönem aktörlerinden kurtulmanın, Türkiye’yi yeni bir döneme taşımanın önemini vurguladı. Yani, Cumhuriyet’in değerlerine dönerek demokrasiyi güçlendirme amacını ifade etti.

Gökhan Biçici: Evet, İmamoğlu’nun konuşması gerçekten dikkat çekiciydi. Cumhuriyet’in 101. yıl dönümünde yaptığı konuşmada, eski dönem aktörlerinden kurtulmanın ve Türkiye’yi yeni bir döneme taşımanın önemini vurguladı. Cumhuriyet’in değerlerine dönerek demokrasiyi güçlendirme amacını ifade etti.

Selim Akmen: Kesinlikle. İmamoğlu’nun bu konuşması, toplumun geniş kesimlerinde yankı buldu. Özellikle gençler ve kadınlar arasında büyük bir heyecan yarattı. Bu da gösteriyor ki, toplum değişim ve yenilik arayışında.

Gökhan Biçici: Bu noktada, muhalefetin stratejisi de önemli. İmamoğlu’nun liderliğinde şekillenen bu yeni ittifak, yerel seçimlerde nasıl bir yol izleyecek? Özellikle Esenyurt gibi kritik bölgelerde nasıl bir strateji belirlenecek?

Selim Akmen: Muhalefetin, Esenyurt gibi bölgelerde halkın taleplerine kulak vermesi ve yerel dinamikleri dikkate alması gerekiyor. Ayrıca, toplumun farklı kesimlerini kapsayan bir politika izlemeleri şart. Bu şekilde, iktidarın baskılarına karşı daha güçlü bir duruş sergileyebilirler.

Gökhan Biçici: Evet, toplumsal dayanışma ve birliktelik, bu süreçte en önemli silah olacak. Özellikle gençlerin ve kadınların siyasete daha aktif katılımı, muhalefetin elini güçlendirecektir.

Selim Akmen: Aynen öyle. Gençler ve kadınlar, değişimin en büyük dinamiği. Onların enerjisi ve kararlılığı, Türkiye’nin geleceğini şekillendirecek.

Gökhan Biçici: Bu noktada, muhalefetin gençlere ve kadınlara yönelik politikalarını güçlendirmesi gerekiyor. Onların taleplerine ve beklentilerine uygun politikalar geliştirmek, seçimlerde başarıyı getirecektir.

Selim Akmen: Kesinlikle. Ayrıca, muhalefetin kendi içinde de birlik ve beraberliği sağlaması şart. İç çekişmelerden uzak durarak, ortak bir hedef etrafında birleşmeleri gerekiyor.

Gökhan Biçici: Evet, iç çekişmeler muhalefetin en büyük handikapı olabilir. Bu nedenle, liderlerin ve partilerin egolarını bir kenara bırakarak, ülkenin geleceği için birlikte hareket etmeleri şart.

Selim Akmen: Aynen öyle. Türkiye’nin içinde bulunduğu bu kritik dönemde, muhalefetin sorumluluğu büyük. Toplumun beklentilerine cevap vererek, demokratik değerleri savunarak ve birlik içinde hareket ederek, iktidara alternatif bir seçenek sunabilirler.

Gökhan Biçici: Umarız ki, muhalefet bu sorumluluğun farkında olur ve gereken adımları atar. Türkiye’nin geleceği için umutlu olmak istiyoruz.

Selim Akmen: Evet, umut her zaman var. Yeter ki, doğru adımlar atılsın ve toplumun taleplerine kulak verilsin.

Gökhan Biçici: Bu haftalık programımızın sonuna geldik. Haftaya tekrar görüşmek üzere. Hoşça kalın.

Gökhan Biçici: Evet, Türkiye siyasetini etkileyen olağanüstü gelişmelerle gündem özel programımızla yine birlikteyiz. Stüdyo konuğum Dr. Mustafa Peköz; siyaset bilimci, doktor ve yazar. Aynı zamanda hukukçu. Evet, 1 Ekim’de tokalaşmayla başlayan bir süreç yaşandı ki bu sürecin tesadüfi olmadığını Bahçeli özellikle vurgulamıştı. Başlangıçta şüpheyle yaklaşıldı ve ardından süreç inanılmaz bir hız kazandı. 22 Ekim’de Bahçeli’nin Öcalan’ın Meclis’te konuşmasını önerdiği o çağrısı gündemi altüst etti. Hemen ardından TUSAŞ’a yapılan saldırı ise yeni tartışmaları gündeme getirdi. Bugün, Ömer Öcalan’ın İmralı’da bulunduğu ve sürece dair Öcalan’ın ilk açıklamasının geldiği bilgisi kamuoyuna ulaştı. Peki Dr. Peköz, bu yaşananlar sizce yeni bir çözüm süreci anlamına mı geliyor?

Dr. Mustafa Peköz: Bahçeli gibi bir ismin böylesine önemli açıklamalar yapması hiç şüphesiz çok dikkat çekici. Hatırlarsanız, daha önce Cumhur İttifakı içinde HDP’nin kapatılması gerektiğini söyleyen, HDP’yi terör örgütü ilan eden, hatta Anayasa Mahkemesi’nin kapatılmasını dahi dile getiren biriydi. Bahçeli’nin parlamentoda HDP grubuna gidip tokalaşması ve ardından 22 Ekim’de Öcalan’ın TBMM’de konuşmasını önermesi herkesin kafasında soru işaretleri uyandırdı. Bu açıklamanın Bahçeli’nin kişisel bir düşüncesi olmadığını, devlet aklı ve Milli Güvenlik Kurulu’nun değerlendirmelerinin bir sonucu olduğunu düşünüyorum. Açıklamayı Cumhurbaşkanı yapmış olsaydı, belki bu kadar etki yaratmazdı. Ancak Bahçeli’nin bunu söylemesi herkesin dikkatini çekti. Yeni bir çözüm süreci yaşanıyor diyebiliriz fakat bu, 2012-2015 yıllarındaki sürece pek benzemeyebilir.

Gökhan Biçici: Peki ne değişti de bugün bu adımlar atılmaya başlandı? 2012-2015 yıllarında da büyük umutlarla bir çözüm süreci başlamıştı ancak ne yazık ki sonu çatışmalarla noktalandı.

Dr. Mustafa Peköz: O dönemde süreç, daha çok Türkiye’nin iç dinamikleriyle şekillenmişti. Ancak bugün, dış dinamiklerin etkisi oldukça belirgin. Bölgedeki dengeler tamamen değişti. İsrail’in Ortadoğu’daki politikaları, İran’la yaşanan gerginlikler, Hamas’ın zayıflatılması gibi gelişmeler Türkiye’yi de etkiliyor. Türkiye, bölgede yeni kurulan oyunun dışında kalma riskini görüyor ve bu yüzden Kürtlerle yeniden ilişki kurma gereği hissediyor. Türkiye’nin bu süreci uluslararası güçlerin gündemine girmeden kendi iç dinamikleriyle çözme çabası olduğunu düşünüyorum. Bahçeli’nin çağrısının ardında da bu yatıyor.

Gökhan Biçici: Bu süreçte İYİ Parti’nin tutumu da dikkat çekici. Bahçeli’nin bu hamlesine İYİ Parti nasıl karşılık verdi?

Dr. Mustafa Peköz: İYİ Parti beklenmedik bir şekilde bu hamleyi eleştirdi ancak Bahçeli, İYİ Parti’nin tepkisini dikkate almayarak çizgisini devam ettirdi. Bu süreç, milliyetçi kesimlerde tepkiye yol açabilir ama devletin uzun vadeli çıkarları doğrultusunda hareket ediliyor. İktidar kanadında ise Erdoğan’ın üçüncü kez seçilme planlarına Kürt oylarının katkısı konuşuluyor. Fakat bu süreci sadece seçimlerle açıklamak yetersiz kalır. Bahçeli’nin bu adımı, devletteki stratejik kodların bir yansımasıdır.

Gökhan Biçici: Bu süreçte Öcalan’ın rolü nasıl olacak sizce?

Dr. Mustafa Peköz: Bahçeli’nin önerisiyle Öcalan’ın TBMM’de konuşması fikri elbette oldukça sıra dışı. Ancak Öcalan, bu süreci tek başına yürütmek istemeyecektir. Kandil ve Demirtaş gibi diğer aktörlerin de süreçte yer alması muhtemeldir. Öcalan’ın geçen süreçte çözüm sürecinin yürütülmesi adına önemli roller üstlendiğini biliyoruz. Bu kez de hem Kandil’in hem de Demirtaş’ın bu sürece dahil edilmesi gerektiğini düşünecektir.

Gökhan Biçici: CHP ve muhalefetin tutumu ne olacak?

Dr. Mustafa Peköz: CHP, özellikle son dönemde Kürt sorununun demokratik zeminde çözülmesi gerektiğini belirten açıklamalar yaptı. Özgür Özel’in son dönemdeki Demirtaş ziyaretinin de tam bu döneme denk gelmesi bilinçli bir tercih olabilir. Bu açıklamaların ardından CHP’nin pozisyonunun süreci destekleme yönünde olacağını düşünüyorum. Yöntem olarak HDP ile diyalog kurulması gerektiğini savunuyorlar, ancak Bahçeli daha doğrudan Öcalan’ı işaret etti.

Gökhan Biçici: Bu süreçte güven arttırıcı adımlar nasıl atılabilir sizce?

Dr. Mustafa Peköz: İlk olarak Öcalan üzerindeki tecridin kaldırılması önemlidir. Hukuki bir statü oluşturularak, Öcalan’ın avukatları ve yakınlarıyla görüşmesine izin verilebilir. Aynı zamanda Kobani davası, Gezi davası, Osman Kavala ve Demirtaş’ın durumu gibi konularda iyi niyet adımları atılabilir. Bunun karşılığında ise PKK tarafı tek taraflı bir ateşkes kararı alarak sürece katkı sunabilir.

Gökhan Biçici: Dr. Peköz, verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ederim. Sürecin toplumsallaşması ve sivil toplumun da bu süreçte aktif rol alması gerektiğini vurguluyorsunuz. Önümüzdeki günlerde sürecin gidişatını birlikte takip etmeye devam edeceğiz.

Gökhan Biçici: Merhaba, “Gündem Siyaset” programında bir kez daha Selim Akmen, namıdiğer Arnavut Selim ile birlikteyiz. Gündem gerçekten çok yoğun ve hemen her gün yeni gelişmeler yaşanıyor. Ancak artık temel bir çerçevenin oturduğu söylenebilir. Gelişmelerin yeni bir çözüm süreci, hatta “barış ve müzakere süreci” olarak tanımlanabileceğini söylemek yanlış olmaz. Örneğin son dönemde TUSAŞ’a yapılan saldırı, Bahçeli’nin Abdullah Öcalan’a “gel, mecliste konuşma yap” diyerek bir anlamda yeni bir sayfa açması oldukça dikkat çekici. 22 Ekim miladı olarak adlandırılan bu çağrı, gelişmelerin seyrini daha da hızlandırdı. Aynı dönemde Ömer Öcalan’ın 43 ay sonra İmralı’da Abdullah Öcalan ile görüşmesi de çok önemli bir gelişme oldu. Öcalan’ın mesajı kamuoyuyla paylaşıldı ve bu açıklamalar toplumun farklı kesimlerinde ciddi yankı buldu. Bu süreçte özellikle tepkisi ve tavrı merak edilen Kürt hareketinin kurumları da sürece destek verdiklerini açıkladılar. Şimdi artık “yeni çözüm süreci var mı yok mu” sorusunu geride bıraktık. Artık mesele, bu sürecin derinliği, kapsamı, kimlerle nasıl yürütüleceği. Sen bu gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsun?

Selim Akmen: Gerçekten çok ilginç bir dönemdeyiz. Ekim ayından itibaren başlayan bu gelişmelerle birlikte, 1999’dan günümüze, yaklaşık çeyrek asırdır ülkemizde etkili olmuş üç şahsiyet var: Abdullah Öcalan, Fethullah Gülen ve Recep Tayyip Erdoğan. Bugün geldiğimiz noktada bir tanesi vefat etti, diğerinin tecridi kalktı ve bir diğeri Cumhurbaşkanı olarak görevine devam ediyor. Bu ilginç bir tesadüf olabilir mi, bilemiyorum ama gelişmeler oldukça dikkat çekici. Bizim uzun zamandır savunduğumuz bir şey vardı; bu çözüm süreci tazelenmeli ve barış sağlanmalı. Bu nedenle CHP’nin de bu sürece katılması gerektiğini sürekli dile getirdik. Bu seferki süreç gerçekten farklı bir bağlamda doğdu diyebiliriz. 2023 Mayıs seçimlerinde “helalleşme” ve “CHP’yi karalama” sloganları damga vurmuştu. O dönemde, helalleşmeden kastımız; mecliste dostça, barış içinde oturup sorunların kökenine inmek, ceza gerektiren konular varsa cezaların uygulanması ancak nihayetinde bu konunun kapanması gerektiğiydi. Yalnızca Kürt sorunu değil, aynı zamanda aşırı sağa dair meseleler de ele alınmalıydı. Ancak geçmişte olduğu gibi, bazı devlet aklına sahip kesimlerin talimatlarıyla dans edenler, plana sadık kalanlar ve masayı devirmeyi seçenler bu barış fırsatını erteledi. Geçen sefer halkın desteğiyle, halaylar çekerek barışa coşkuyla başlayacaktık. Ama şu an öyle olmadı; şimdi farklı bir resim var karşımızda.

Gökhan Biçici: Bahçeli’nin çıkışı gerçekten çarpıcıydı. Selahattin Demirtaş’ın cezaevine ait olmadığını ifade ederken, dolaylı olarak Öcalan’ın serbest bırakılmasını da savunan bir çizgiye yaklaştı. Bu çıkışları nasıl değerlendirirsin?

Selim Akmen: Evet, Bahçeli’nin ani tavır değişikliği toplumun farklı kesimlerinde şaşkınlık yarattı. Öyle ki, Kılıçdaroğlu’na yönelik hakaretler savuran Bahçeli, aynı zamanda PKK’nın tek suikastına uğramış siyasetçi olan Kılıçdaroğlu’na da çok ağır sözler sarf etmişti. Ne hikmetse, şu an öyle bir tabloyla karşı karşıyayız ki, Kılıçdaroğlu üzerinden yürütülen karalama kampanyalarının yerini başka şeyler aldı. Bu süreci kendi başımıza, içtenlikle yönetebilmek adına geçtiğimiz dönemde çok çalıştık, çok dile getirdik. Ama şimdi Bahçeli’nin dahi Öcalan için meclise çağrı yapmasıyla barış süreci zoraki bir şekilde başlamış oldu.

Gökhan Biçici: 2023 Mayıs seçiminde Kılıçdaroğlu Cumhurbaşkanı seçilebilseydi bu süreç belki de daha demokratik bir dönüşümle sağlanabilirdi. Bu sefer barış süreci, adeta dış baskılarla zorlanıyor gibi görünüyor. Buna katılıyor musunuz?

Selim Akmen: Kesinlikle. Bu süreci “vali barışı” olarak tanımlamak yanlış olmaz. Amerika ve İsrail’in bölgedeki etkisi bu barış sürecinin itici gücü olarak devreye giriyor. Fakat gerçek bir barış sürecini kendi irademizle, halkın gönüllü katılımıyla hayata geçiremememiz üzücü. Türkler ve Kürtler bin yıldır birlikte bu topraklarda yaşıyor. Bu meseleyi kendi aramızda çözebilmeliydik. Ancak görünen o ki, içten bir barış süreci değil, dış baskılarla zorlanarak bir barış sürecine itiliyoruz.

Gökhan Biçici: Daha önce de Kürt hareketi tarafında pek çok adım atıldı. Demirtaş’ın cezaevinde olduğu bir ortamda, anayasa değişikliklerine işaret eden girişimlere rağmen süreç tam anlamıyla sağlıklı bir şekilde yürütülemedi. Siyasi güvence talepleri karşılanmadı ve her şey kapalı kapılar ardında gelişti. Süreci bu açıdan değerlendirdiğimizde eksiklikleri neler olabilir?

Selim Akmen: Bu noktada çok doğru bir yere değindin. Eğer bu süreç fırsat olarak kullanılarak anayasa değişikliği, ekonomik çıkarlar veya siyasi oyunlar gibi unsurlar gölge düşürürse geçmişte yaşadığımız sıkıntıların aynısını yeniden yaşayacağız. Bu tür fırsatçılık toplumun hiçbir kesimine fayda getirmedi, getirmez. Ancak umudumuz bu sefer, sürecin ciddiyetle ele alınması. Aksi takdirde, geçmişte olduğu gibi birinin dediği gibi bu barış da “vali barışı” olarak kalır, içi boş olur.

Gökhan Biçici: 2023 seçimlerinde Kılıçdaroğlu’nun adaylığı ile aslında Türkiye, demokratik bir restorasyon şansını yakalayabilirdi. Fakat bu fırsat kaçırıldı. Bu bağlamda, barış sürecinin tekrar gündeme gelmesi bir zorunluluk gibi görünüyor. Dünün sonunda, “Kemal Kılıçdaroğlu’na yaptırmadıkları ne varsa kendileri yapıyor” gibi bir tablo ortaya çıkmadı mı?

Selim Akmen: Kesinlikle öyle. Hatırlarsan, bu barış sürecini yürütmek için Kemal Kılıçdaroğlu gibi hem Türkler hem de Kürtler tarafından sevilen bir figür süreci başlatabilirdi. Devlet tarafından saygın bir kimliğe sahip olan Kılıçdaroğlu, içtenlikle süreci dostça yürütebilirdi. Ancak görünen o ki, bir yandan torba yasa kafasıyla sürecin içine başka çıkar hesapları eklenmeye çalışılıyor. Öte yandan, dış baskılardan ötürü yapmak zorunda kaldığımız bu sürecin yan ürünü olarak Demirtaş gibi güçlü siyasi figürlerin yeniden gündeme gelmesi, mevcut iktidar tarafından engellenmeye çalışılıyor. Bu tür fırsatçılıklar sürecin ciddiyetini zedeler.

Gökhan Biçici: Bu noktada Özgür Özel’in nitelendirdiği “siyasi yankesici” tanımını hatırlatmak istiyorum. Sinan Oğan veya Ümit Özdağ gibi isimlerin de seçim sürecinde Erdoğan’a kazandırmak adına muhalefeti hedef alması dikkat çekiciydi. Bu tür adımlar, ülkemizde iç siyaseti zayıflatan unsurlar olarak karşımıza çıkıyor. Diğer yandan, Kürt hareketini siyasi arenada güçlü bir temsilci olarak görmeye dahi tahammül edilmedi.

Selim Akmen: Evet, dediğin gibi Bahçeli, 1999’da erken seçim çağrısı yaptığında baraj altında kalmayı göze almış bir figür. Bugün de bu süreçte bir güvence sağlamış durumda. Şu anda MHP’nin oy oranı yüzde 8-10 seviyelerinde; bu oran azalsa bile Bahçeli’nin bu tür riskleri göze alabileceğini biliyoruz. Yani burada toplum adına bir adım atma sorumluluğunu devlete bağlı bir misyon gibi taşıyor. Meral Akşener’in “Bahçeli, devletin verdiği son görevi üstlenmiş bir figür” demesi bu noktada anlamlı. Türkiye’nin içine düştüğü bu karmaşa, devleti güçlü tutmak adına bazı radikal kararlar gerektiriyor ve Bahçeli de bunu en ağır şekilde ödemeyi göze almış durumda.

Gökhan Biçici: Peki, bu dış baskıların dayattığı barış sürecine muhalefetten kimse ses çıkarabilir mi? Özellikle Ümit Özdağ’ın milliyetçi tabanda önemli bir rol oynadığı biliniyor. Bu süreçte Özdağ gibi figürlerin tavrı ne olur?

Selim Akmen: Bu sürecin “vali barışı” diye tabir edilen bir otoriteyle dayatılması, milliyetçi kesim içinde de karşıt seslerin çıkmasını zorlaştırıyor. Özellikle Kamışlı’ya yönelik son harekât ve PKK’nın dağılma noktasına geldiğine dair iddialar, milliyetçi kesimi bir çeşit “barışa zorlanma” durumuyla karşı karşıya bırakıyor. Ben, Özdağ’ın da bu süreçte sesini giderek kısacağını, hatta belli bir sınır içinde kalmaya razı olacağını düşünüyorum. Bu noktada, devletin çizdiği sınırları gözetmek zorunda kalacaklar; belki de sadece belirli alanlarda eleştirilerini sürdürebilecekler.

Gökhan Biçici: Bu durum biraz da ilk çözüm sürecinde yaşananlara benziyor, değil mi? O dönemde de çözüm sürecine direnen kesimlerin bir kısmı süreç ilerledikçe fikir değiştirmişti. Abdullah Öcalan’a övgüler dizilen, PKK’ya sempati gösteren manşetler atılmıştı.

Selim Akmen: Aynen öyle. Hatırlıyor musun, ilk çözüm sürecinde, daha bir ay önce PKK’ya, Öcalan’a, Selahattin Demirtaş’a lanetler okuyan bazı gazeteler, sürecin başlamasının ardından bir anda Abdullah Öcalan’ı “bölgedeki stratejik liderlerden biri” olarak övmeye başlamıştı. Çözüm süreci biter bitmez de aynı kesimler yeniden lanetler yağdırmaya başladı. Bu, Türkiye’nin içinde bulunduğu kısır döngüyü açıkça gösteriyor. Devletin bu barışı yürütme şekli, toplumda her defasında bir hayal kırıklığına yol açıyor. Öyle ki, “vali geldi, jandarmasıyla, özel harekatıyla ‘barışacaksınız’ dedi” şeklinde yürütülen bir barıştan daha fazlası bekleniyor.

Gökhan Biçici: Bölgesel dengelere bakarsak, Ortadoğu’daki kargaşa Türkiye’yi de yakından etkiliyor. Özellikle Suriye’nin iç karışıklıkları, ABD’nin PYD ile ilişkisi ve İsrail’in rolü burada kritik faktörler. Amerika’nın, “Bölgedeki barışı sağlamak için artık oturun konuşun” demesi bize nasıl yansır?

Selim Akmen: Bu tamamen bir “vali barışı” olarak tezahür ediyor. Amerika, İsrail ve diğer bölgesel aktörlerin bu süreci zorlaması, Türkiye’yi “bu sefer barışacaksınız” diyerek masaya oturtuyor. Maalesef, bu bölgedeki aktörlerin ve küresel güçlerin çıkarları da barış sürecine zoraki bir hava katıyor. Türkiye’nin bu kadar büyük bir nüfus ve ekonomik büyüklükle, kendi inisiyatifiyle bir barış süreci başlatamamış olması da gerçekten düşündürücü.

Gökhan Biçici: Bu süreçte yapılacak barışın ekonomik yansımaları da kaçınılmaz. Türkiye’de ciddi bir enflasyon, artan geçim sıkıntısı var. Eğer süreç düzgün yürütülürse ekonomiye bir faydası olur mu?

Selim Akmen: Evet, kesinlikle olur. Eğer bu barış süreci ciddi adımlarla yürütülür, siyasi hesaplardan arındırılarak samimi bir şekilde ilerletilirse, bunun ekonomiye de katkısı büyük olur. Bakın, şu anda borsa düşüşte, bütçe açıkları büyümüş durumda ve ekonomik denge neredeyse sarsılmak üzere. Ama eğer ülke içindeki barış sağlanırsa, bu ekonomiye de bir rahatlama getirir. Ülke içinde uzun süredir çatışmalar yaşanmazken, uluslararası yatırımcılar neden hala Türkiye’ye gelmiyor? Çünkü iç barışın sağlanmamış olması, güveni sarsıyor. Eğer iç barış sağlanırsa, ekonomi de yeniden canlanır. Ayrıca, emekli ve emekçinin geçim sıkıntısı konusunda da adımlar atılması gerekiyor; halkın refahına odaklanılmadan bu sürecin verimli olması zor.

Gökhan Biçici: Özellikle Demirtaş ve diğer siyasi figürlerin bu süreçte serbest kalma olasılığı var mı? Mevcut durumda, güçlü muhalefet figürlerinin sürece dahil edilmemesi bir handikap yaratır mı?

Selim Akmen: Bu gerçekten önemli bir soru. Eğer süreç ciddi bir barış amaçlı yürütülecekse, Selahattin Demirtaş gibi figürlerin serbest kalması lazım. Barış sürecine katkı sunan, çözüm öneren bir figürün cezaevinde tutulması kabul edilemez. Kaldı ki, “Abdullah Öcalan gelsin, mecliste konuşsun” diyen bir devlette, Demirtaş neden cezaevinde kalsın? Demirtaş’ın güçlü bir figür olarak serbest kalması, toplumsal barışa büyük katkı sağlar. Atalay, Kavala gibi isimler de aynı şekilde sürece dahil olmalı. Aksi halde, bu tür güçlü figürlerin süreç dışında tutulması, barışın temellerini zayıflatır. Herkesin geçmişten ders alıp birlikte hareket etmesi gerekiyor.

Gökhan Biçici: Bu süreçte, torba yasa gibi fırsatçı yaklaşımlar sergilenir ve süreç içinde başka çıkarlar gözetilirse neler olabilir?

Selim Akmen: Bu çok riskli bir durum. Eğer barış süreci torba yasa kafasıyla yürütülmeye çalışılırsa, toplumda çok büyük bir güven kaybı olur. Yani “mecliste barış konuşmaları yapıldı, ama aynı zamanda ekonomik reformlar geçti” gibi hamleler halkın gözünde süreci zedeler. Toplumun artık ciddiyet beklediği bir barış süreci yürütülmeli; sadece siyasi veya ekonomik hesapların gölgesinde kalmamalı.

Gökhan Biçici: Son olarak, bu süreci tüm riskleriyle birlikte değerlendirirsek, Türkiye’nin önünde tarihi bir fırsat var. Ancak bu fırsatı kendi irademizle değerlendirmek yerine, dış baskılarla mı ilerleyeceğiz?

Selim Akmen: Evet, tam da bu noktadayız. Dış baskılarla zorlanan bir barış sürecine gidiyoruz. Ancak, keşke bu süreç bizim inisiyatifimizde olsaydı. Binlerce yıllık tarihe sahip bir coğrafyada, Türkler ve Kürtler gibi köklü iki halk barışı kendi iradesiyle inşa etmeliydi. İsrail korkusuyla ya da Amerikan baskısıyla barış arayışına itilmek gerçekten üzücü. Ancak yine de barışın kötüsü olmaz; umarım bu süreci, tüm toplumun faydasına olacak şekilde yürütebiliriz. Türkiye’nin gerçek bir iç barışa kavuşması hem bizim hem de geleceğimiz için çok önemli.

Gökhan Biçici: Umarım dediklerin gerçekleşir ve bu süreci samimi bir barışa dönüştürebiliriz. Programımızın da sonuna geldik. Bugün oldukça yoğun ve önemli bir tartışma gerçekleştirdik. Haftaya tekrar gelişmeleri değerlendirmek üzere burada olacağız. Teşekkür ederim ve hoşça kalın!

Nurcan Seven: dokuz8TV ekranlarından bir Gündem Özel programıyla karşınızdayız. Bu bölümde Freedom House'un "İnternet Özgürlükleri Raporu 2024" nu konuşacağız. Konuğumuz bu raporun 5 yıldır raportörlüğünü üstlenen Gürkan Özturan. Gürkan hocam, hoş geldiniz.

2022’deki raporu konuşmuştuk, internette özgürlüklerin durumunu. 2022’den 2023’e Türkiye’de çok şey yaşadık. Hem internet anlamında hem de toplumsal ve siyasal gelişmeler açısından. Biz kullanıcılar olarak internette birebir hatırlıyoruz, bir sürü şey yaşıyoruz aslında: erişim engelleri, kapatmalar, VPN kullanımı gibi. Ama bir yandan da toplumun bir kısmı bu durumu unutabiliyor. Şimdi yeni 2023-2024 verileri elinde. Bir yandan da diyoruz ki karnemiz nasıl? İnternette özgürlükler hem küresel çapta hem de ülkemiz çapında bize neler gösteriyor? Senden dinlemek istiyoruz. Hoş geldin tekrar.

Gürkan Özturan: Elbette, hoş buldum. Tekrar dokuz8 ekranlarında olmak gerçekten büyük bir mutluluk. Geçtiğimiz yılın verilerine baktığımızda, Türkiye 10 yıl içerisinde en hızlı düşüş sergileyen ülkelerden biriydi. Bu yıl ise geçtiğimiz yıla kıyasla Türkiye’nin puanlamasında 1 puanlık bir artış görüyoruz. Türkiye bu yıl 31 puan aldı. Bu puanların ne anlama geldiğine bakacak olursak, Türkiye özgür olmayan ülkeler kategorisinden çıkamadı. 40 puanın altında yer alan ülkelerin tamamı özgür olmayan ülke olarak nitelendiriliyor. Türkiye’nin çeperine baktığımızda, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela’dan çok az daha iyi bir puan farkı var ve Türkiye’nin hemen üzerinde Ruanda, Kazakistan ve Azerbaycan bulunuyor. Bu ülkelerin tamamı özgür olmayan ülkeler arasında. Türkiye’deki gelişmelere baktığımızda, geçtiğimiz 10 yıl boyunca hepimizin adım adım kanıksadığı haberler oldu bunlar. Haberlere getirilen erişim engelleri, sosyal medyada yapılan yorumlar nedeniyle fiziksel ya da psikolojik saldırıya uğrayan kişiler, tehditler, mecraların kapatılması, engellenmesi, getirilen regülasyonlar sonucu erişimin zorlaştırılması gibi birçok olay bu raporu etkiliyor. Her gün gördüğümüz bu gelişmeleri raporda derli toplu bir şekilde bir araya getirdiğimizde içinde bulunduğumuz vahim tabloyu görmek çok daha kolay hale geliyor.

Nurcan Seven: Evet, özellikle gazeteciler çok fazla hedef gösteriliyor ve tabii ki ciddi tutuklamalarla da karşı karşıya kalıyorlar. Hâlâ daha birçok dava var; insanın aklına ve mantığına çok da uygun olmayan meselelerde. Ama bir yandan da seçim süreçlerinde görüyoruz: Sokak röportajları dahi erişim engelleriyle ya da sokak röportajlarında kişiler, gazeteciler doğrudan hedef alınıp tutuklanabiliyor. Bir yandan da raporda, tüm bu 14 yıllık birikimle, elimizde güncel veriler var ama seninle analiz etmeni de isteyeceğim. 14 yıldır biz ne yaşıyoruz, nereye gidiyoruz? İnternet denilen mecralarda, bunun toplumsal ve politik yansıması nedir? Kişisel olarak özgür müyüz?

Gürkan Özturan: Özgür değiliz. Türkiye’de özgür değiliz. Türkiye’de internet kısmen özgürdü. Bundan 10 yıl öncesine baktığımızda Türkiye’deki internet kısmen özgürdü ve en azından o kadar kötü değil, denebiliyordu. Ancak yıldan yıla kesintisiz bir erozyona uğradı. Az önce de bahsettiğim gibi, 10 yıllık süreç boyunca Türkiye en hızlı düşüşü yaşayan ülkelerden bir tanesi. Türkiye ile aynı kategoride yer alan ülkeler ise Rusya ve Myanmar. Bu ülkelerin ortak özelliklerine baktığımızda gitgide otoriterleşen bir yönetim ve haklara, hürriyetlere kesinlikle müsamaha göstermeyen idareler görüyoruz. Bu yönetimler internet ortamını gitgide kısıtlar hale geliyor. Fakat bu veriler yalnızca interneti ilgilendirmiyor. Dijital mecralardaki özgürlük yalnızca o alanla sınırlı kalmıyor. Türkiye’nin içinde bulunduğu özgürlük karşıtı atmosfer, diğer tüm alanlara da yansıyor. İnternet özgürlükleri raporunda bu alanda bir iyileşme görmek için köklü değişiklikler gerekiyor. Yalnızca kozmetik düzeltmelerle olacak bir şey değil bu. Türkiye’nin bu yıl 1 puanlık bir artış aldığından bahsettik örneğin. Bu artışın sebebi altyapıya yapılan yatırımlar. Tam da bunu söyleyecektim.

Nurcan Seven: Burada bir çelişki yok mu? Altyapıya yapılan yatırım çok güzel, desteklenmesi gerekiyor. Çünkü gerçekten Türkiye, belki dünya sıralamasında sen daha iyi bir veri verirsin, hem kötü bir altyapıyla hem de yüksek meblağlarda kullanıcıya hizmet sunuyor. Burada da bir dengesizlik var. Ama altyapıya yapılan yatırım bu kadar varken internet deneyimi bu kadar gerilerken... Nasıl bir çelişki görüyoruz?

Gürkan Özturan: Bu noktada gözetim cihazlarının ne sıklıkla ve yoğunlukla kullanıldığına bakmak gerekiyor. İnternet altyapısı, evet, bankacılık sektörü için olmazsa olmaz. Ekonominin birçok alanı için olmazsa olmaz. İnternet altyapısı, gerçekten de ekonominin işleyişinde çok önemli bir unsur. Yalnızca internet de değil, bütün iletişim altyapısı aslında. Fakat bu altyapıya yapılan yatırımlar, zaten yapılması gereken şeyler. Yani var olan ekonomik sistemin devamlılığını sürdürebilmek için bu devirde yapılması gerekiyor. Bu yatırımlar yapıldıkça Türkiye’nin puanı artmaya devam ediyor. Sadece altyapı alanında artış sağlanıyor. Geçtiğimiz yıl Kahramanmaraş merkezli depremlerin etkisiyle 11 ilde çöken iletişim altyapısı çok büyük bir krizi gözler önüne sermişti. Bu krizden kaynaklı olarak da altyapının yetersizlikleri bariz bir şekilde ortaya çıktı. Bu yıl bu alanda yapılan düzeltmeler, raporda bir yansıma buldu ve iki puanlık bir artış sağlandı. Ancak haklar ve hürriyetler alanındaki gerilemenin devam etmesi nedeniyle genel ortalamada sadece bir puanlık bir artış görüldü. Diğer puan kaybettiren olay ise HDP eski eş genel başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın da aralarında bulunduğu 20 Kürt siyasetçinin aldığı onlarca yıllık hapis cezasıydı. Bu cezaların gerekçelerinden biri de o zamanki adıyla Twitter’da yapılan açıklamalardı ve bu açıklamalar nedeniyle kendileri raporda yer aldı. Bu tür açıklamalar sonucunda karşılaşılan hukuki tacizler, davalar, soruşturmalar ve gözaltılar raporda karşılık buluyor. Elbette raporda yer veremediğimiz yüzlerce başka örnek de var. Geçtiğimiz bir yıl içerisinde Türkiye’de yüzlerce gazetecinin başına gelen olaylar var. Tüm bu vakalara raporda yer vermek mümkün olmadı, fakat Mapping Media Freedom (Medya Özgürlüğü İzleme Ağı) üzerinde derlediğimiz raporlarda bunları görebilirsiniz. Freedom on the Net raporunda da bu ihlallere atıfta bulunuyoruz. En azından bir yerde bütün ihlallerin derli toplu görülebildiğini belirtmek isterim. Şu an ekranda görmüş olduğunuz 1998 yılına kadar uzanan arşivlere yönelik erişim engellerinden de bahsediyoruz raporda. Gerçekten yüzlerce örnekle dolu bir rapor oldu bu yıl.

Nurcan Seven: Hem gazete arşivlerine kadar uzanan, aslında, tüm sözlerin ve düşüncelerin üzerinde bir kontrol kurma çabasını görüyoruz değil mi? Bir yandan bunu bir kontrol çabası olarak da okuyabiliriz. Ama bir yandan da kişisel verilerimiz her geçen gün 15 yaşındaki çocukların bile ulaşabileceği kadar yakınımızda duruyor. Dolayısıyla burada ciddi bir uçurum var. 14 yılda elimizde bir veri toplandı ve biz bu noktayı aslında her geçen sene 1-2 puan artış ya da düşüşten ziyade çok daha köklü bir yıpranma olduğunu gözlemliyoruz. Bunların arasında da bir uçurum olduğunu görüyoruz. Bunu nasıl değerlendirirsin?

Gürkan Özturan: Az önce bahsettiğim gibi, çok absürt örneklerle dolu bir yıl oldu bu yıl. 1998 yılına kadar giden arşivlerin engellenmesi, gazetecilere yönelik tehditler, bir habere yüzlerce erişim engeli getirilmesi, o haberin her türlü yansımasını karartma çabaları… Hepsinin aynı savcıdan, aynı hâkimin elinden çıkması veya sürgünde yaşayan gazeteci Metin Cihan’ın haberciliğine yönelik olarak sürekli mahkeme kararlarıyla içeriklerini kaldırtma girişimleri, içerik kaldırılmayınca “kırmızı bülten çıkarırız” tehditleri gibi gelişmeler yer aldı. Aynı zamanda bu yılki raporda daha önce yaşanmamış bir gelişmeyle karşılaştık: bir savcı, eski Diyarbakır Barosu Başkanı Mehmet Emin Aktar’ın sosyal medya hesaplarını takip eden kişilerin terörist olup olmadığının araştırılmasını talep etti. Bu da raporda yer alan bir diğer gelişmeydi. Bütün bu absürtlüklerin ışığında, geçtiğimiz 10 yıla baktığımızda, haklar ve hürriyetler alanındaki genel erozyonun bir yansımasını görüyoruz. Eski raporlara baktığımızda, evet, her yıl benzer vakalarla karşılaşıyoruz; her yıl gitgide daha kötüleşen vakalarla karşı karşıya kalıyoruz. Ve bu durumun tersine dönmesi yakın gelecekte çok mümkün görünmüyor. Dünyada birkaç örneği var tabii. İlerleme kaydeden ülkeler de var. Türkiye’nin bölgesine baktığımızda, Ermenistan’da gitgide iyileşen bir internet özgürlüğü ortamından bahsetmek mümkün. Gürcistan, her ne kadar son sekiz ayda daha karanlık bir iklime bürünüyor olsa da, önceki yıllardaki sıralamasından kaynaklı olarak internetin hâlâ özgür olduğu ülkelerden biri. Böyle gelişmelerle Türkiye’yi kıyaslamak da mümkün. Ancak medya özgürlüğü, ifade hürriyeti ve internet özgürlükleri alanında, genel haklar ve hürriyetler alanında kuşatma altında olan bir sivil toplumdan bahsetmek mümkün. Sivil toplum dediğimde yalnızca aktivistler değil, toplumun tamamı hedef alınıyor.

Raporun özeti de aslında bu: her ne kadar altyapı geliştirilmiş, hızlandırılmış ve yaygınlaştırılmış bir internet olsa da, bu internet gözetim amacıyla kullanıldığı sürece haklar ve hürriyetler alanındaki gerileme devam edecektir. Bir puanlık bir artış yaşanmış olsa da bu, haklar ve hürriyetler alanındaki gerilemenin gölgesinde kalıyor.

Nurcan Seven: Kesinlikle. Bir yandan da biz seninle önceki yıllarda raporu konuştuğumuzda dezenformasyon yasası gündemdeydi ve şimdi iki yıla yakın bir süre geçti. Bu yasayla ilgili hem verileri hem de yasanın uygulamaları açısından nasıl bir tablo ile karşılaşıyoruz?

Gürkan Özturan: Dezenformasyon yasasıyla ilgili olarak, iki yıl önce yaptığımız görüşmeden bugüne çok fazla ilerleme yaşanmadı, hatta gerileme yaşandığını söyleyebiliriz. Bu yasanın çıkışı sırasında söylediğimiz şeyler gerçekleşti: Yasanın hiçbir zaman gerçekten toplumun yanlış bilgilendirilmesini önlemek amacıyla çıkarılmadığını düşünüyoruz ve geçen iki yıl içinde bu doğrulandı. Raporun kapsam sürecinde, dezenformasyon yasasının ilk 18 aylık sürecinde yaşananlara bakacak olursak, 41 gazeteci hakkında 27 farklı soruşturma açıldı, 10 gazeteci gözaltına alındı, 15 gazeteci hakkında dava açıldı ve 3 gazeteci hakkında mahkûmiyet kararı çıktı. Mayıs 2024 itibarıyla 18 gazeteci hakkında soruşturmalar hâlâ devam ediyordu. Gazetecilere açılan bu davaların gerekçeleri, çoğunlukla iktidarın söylemiyle çelişen ifadelerdi. Yasa, iktidarın dilediği gibi kullanabileceği bir araca dönüştü. Ancak dezenformasyon sorunu sadece Türkiye’ye özgü değil, küresel bir sorun. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde başkanlık seçimlerine gidilirken, başkan adaylarından biri her gün yeni iddialarda bulunuyor ve bu iddialar toplumda karşılık buluyor. Dijital gereçlerin, özellikle üretken yapay zekânın kullanılmasıyla dezenformasyonun yayılması çok hızlandı. Bunun için bir düzenleme şart, ancak Türkiye’deki gibi bir dezenformasyon yasasıyla bu sorunun üstesinden gelmek mümkün değil. Burada asıl çözüm, medya ve dijital okuryazarlığı artırmak olacaktır. Eğer medya okuryazarlığı olmayan bir toplumda bu yasalar çıkarılmaya devam edilirse, yasalar her zaman iktidarın bir sopası gibi kullanılacaktır.

Nurcan Seven: Bilgiye erişimin bu kadar kolaylaştığı bir çağda, politika üreticilerin de toplumu doğru bilgiye yönlendirmesi, toplumu bilgilendirmesi beklenirken, tam tersine bilgiyi kontrol altına alma çabalarını görüyoruz. İnternet özgürlükleri konusunda küresel çapta tablo nasıl? Türkiye’yi bir kenara koyarsak, dünya genelinde durum nedir?

Gürkan Özturan: Dünya çapında da durum çok parlak değil. Küresel çapta haklar ve hürriyetler alanındaki gerileme 14 yıldır kesintisiz bir şekilde devam ediyor. İyileşme gösteren ülkeler de var, ancak erozyon yaşayan ülke sayısı çok daha fazla. Bir ülkede yaşanan hak ihlali, diğer ülkeleri de etkiliyor. Türkiye’de yaşananlar da başka ülkelerde benzer gelişmelere zemin hazırlıyor. Gürcistan’da örneğin yabancı ajan yasası çıkarmaya çalışıldı ve ardından Türkiye’de de “etki ajanı yasası”ndan bahsedilmeye başlandı. Yani ülkeler birbirini etkiliyor. Ancak çıkış yolu, az önce de bahsettiğim gibi, dijital okuryazarlığı artırmak olacaktır. 2014 yılında İstanbul’da düzenlenen İnternet Yönetişim Forumu’nda çocukların korunmasıyla ilgili bir panel vardı. Hollanda’dan gelen üç çocuk temsilci vardı ve o çocuklardan birinin yaptığı konuşma beni çok etkiledi. “Bana korunaklı bir internet sunmayın, kötü içerikten nasıl korunacağımı bana öğretin” demişti. Aslında bu söz, dijital okuryazarlığın ne kadar önemli olduğunu gösteren bir açıklamaydı. Medya ve dijital okuryazarlık artırılmadığı sürece bu sorunların çözülmesi çok zor olacaktır.

Nurcan Seven: Evet, oldukça olumsuz bir tablo çizdik. Peki, elimizde hiç mi iyi bir veri yok? Rapor içinde olumlu bir gelişme var mı?

Gürkan Özturan: Aslında raporlama döneminde bir tane iyi gelişmeden bahsedebiliriz. Anayasa Mahkemesi, 5651 sayılı kanunun kişilik hakları ihlali maddesini iptal etti. Ancak raporlama süreci içerisinde, özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın oğulları ile ilgili haberlerin kaldırılması için bu yasa maddesi kullanılmaya devam etti. Yani, Anayasa Mahkemesi bu kararı verdi fakat bu maddenin kaldırılmasının etkilerini görmek için biraz daha zamana ihtiyacımız olacak. Elbette küresel anlamda internet özgürlükleri alanında gerileme var. Dünya çapında daha baskıcı iktidarlar dijital dünyada varlıklarını daha net bir şekilde hissettiriyorlar. Türkiye’de de durum çok farklı değil, maalesef. Türkiye, keyfi erişim engelleri, sosyal medyaya getirilen kısıtlamalar, haberlere erişim engeli ve kullanıcıların tutuklanması gibi örneklerle dünyada kötü bir örnek olarak öne çıkıyor.

Nurcan Seven: Bir yandan da güncel bir konuya değinmek istiyorum. Özellikle son dönemde kadın cinayetlerinin arttığını, incel gruplarının tartışıldığını görüyoruz. Hükümet de bununla mücadele etmenin yolunu Discord’u kapatmakta buldu. Bu ve benzeri çözüm yaklaşımları hakkında ne düşünüyorsun? Discord’un kapatılması gibi adımlar nereye kadar sürdürülebilir?

Gürkan Özturan: Platform kapatmalarla, erişim engellemeleriyle bu tür sorunların çözülmesi mümkün değil. Yıllar önce çocukları koruma gerekçesiyle erişim engellemeleri getiriliyordu. O dönemde de fiziksel dünyada çocukların korunamadığı bir ortamda, internet ortamında nasıl korunacaklarına dair ikna edici bir gerekçe sunulamıyordu. Discord’un kapatılması da benzer bir durum. İnsel gruplar, hayvana, çocuğa, kadına şiddet gibi sorunlar, toplumsal şiddet eğilimlerinin bir yansımasıdır. Bu sorunlar sadece internet ortamında değil, gerçek dünyada da var olan sorunlardır. Toplumda şiddet eğilimi varsa, bu internet ortamına da yansır. Discord’u kapatmak bu grupların varlığını sonlandırmaz, aksine onları daha gizli ve organize hale getirir. Şiddet eğilimi olan bu tür gruplarla mücadele etmek için toplumsal sorunları çözmek gerekir.

Nurcan Seven: Evet, bu tür patolojik düşünce yapıları, toplumsal şiddet eğilimleriyle bir araya gelerek daha da güçleniyor. Discord gibi platformları kapattığınızda bu gruplar internetin daha karanlık köşelerine çekiliyor. Gerçek dünya ile bağlarını koparmıyorlar. İnterneti kapatmak, bu düşünce yapısını yok etmez. 14 yıldır konuştuğumuz raporların sonucuna baktığımızda, kapatmalar, ihlaller ve kısıtlamalar hiçbir zaman daha fazla bilinçli bir toplumu beraberinde getirmedi. Bu seneki raporun en önemli başlıklarından biri de bu değil mi?

Gürkan Özturan: Evet, kapatmalar ve engellemeler toplumun bilgiye erişimini kolaylaştırmadı, aksine daha büyük bir tehlike yarattı. Raporun en çarpıcı gelişmelerinden biri de 2023 yılında mahkeme kararı olmadan 17 VPN uygulamasına erişim engeli getirilmesiydi. Bankacılık sisteminin işleyişinde kritik rol oynayan VPN’lerin bu şekilde engellenmesi, Türkiye’nin internet özgürlüğü konusunda ne kadar geri kaldığının bir göstergesi. Geçtiğimiz yıl yaşanan depremlerde iletişim altyapısının çökmesi gibi krizler bu konulara dair yapılan altyapı yatırımlarıyla kısmen düzeltildi, ama temel özgürlükler alanında büyük bir gerileme yaşanmaya devam ediyor.

Nurcan Seven: Peki, tüm bu olumsuz tabloya rağmen bir umut var mı? Çözüm nedir? Bu karanlıktan çıkış yolu nedir?

Gürkan Özturan: Elbette umut var. İmkansız gibi görünen kriz ortamlarından çıkmak her zaman mümkün olmuştur. İnternet özgürlükleri ve ifade hürriyeti konusunda da bir çıkış yolu var. Bu baskıcı ve yasaklayıcı düzenlemelerin kaldırılması gerekiyor. Yerine çok paydaşlı, kişi odaklı, haklar ve hürriyetler temelinde hazırlanmış yeni yasalar getirilmesi gerekiyor. Eğer bu yasalar değişmezse, kalıcı bir çözüm sağlanamaz. Gazeteciler için de aynı durum geçerli. Her yıl yaptığımız medya özgürlüğü misyonlarında gazetecilere hep soruyoruz: “Sizin için ne yapabiliriz? Nasıl yardımcı olabiliriz?” Gazeteciler genelde şu cevabı veriyor: “Bizim için en önemlisi yasal düzenlemelerin değişmesi.” Çünkü gazetecilik faaliyetleri doğrudan bu yasal engellerle kısıtlanıyor. Yeni cihazlar almak ya da fon sağlamak, eğer yasal düzenleme değişmezse, kısa vadeli çözümler olacaktır.

Nurcan Seven: Evet, gazetecilik faaliyetinin doğrudan engellendiği bir ortamda fonlar ya da yeni cihazlar yeterli değil. Öncelikle gazetecilerin işlerini özgürce yapabilmesi gerekiyor. Ama maalesef, bugün haber yapabilmek bile birinci aşama haline geldi.

Gürkan Özturan: Kesinlikle. Medya özgürlüğü alanında yapılacak acil müdahaleler önemli, ancak uzun vadede bu yasal düzenlemelerde değişiklik yapılmazsa kalıcı bir çözüm sağlanamaz. Bu alanda çalışan tüm sivil toplum kuruluşlarının ve dijital haklar alanında faaliyet gösteren kuruluşların bir araya gelerek ortak çalışmalar yapması, bu konuda siyasi irade ile görüşmeler yapılması gerekiyor. Toplumda bu konuların daha fazla tartışılması gerekiyor. Umudumuz varsa, bu tartışmaların artmasıyla birlikte olacaktır.

Nurcan Seven: Evet, kesinlikle. Öncelikle tartışma platformları oluşturmak ve bu meseleleri tüm boyutlarıyla ele almak en büyük adım olacaktır. Gürkan, yayınımıza katıldığın ve bu önemli raporun ayrıntılarını bizlerle paylaştığın için çok teşekkür ederim. Umarım, önümüzdeki yılın raporunu daha güzel konularla birlikte, güle oynaya sunabiliriz. Canı gönülden bunu çok isterim.

Gürkan Özturan: Ben de çok isterim, fakat maalesef önümüzdeki yıl için de çok büyük bir ümidim yok. Bugün rapor yayınlandıktan sonra Balıkesir Milletvekili Burak Dalgın’ın sosyal medya kanalında değerlendirmelerini gördüm. Yaklaşımı hoşuma gitti ama bir milletvekiliyle olacak bir iş değil. Yüzlerce milletvekilinin benzer bir şekilde bu konulara eğilmesi gerekiyor. Ben de çok teşekkür ederim Nurcan. Tekrar dokuz8 ekranlarında görüşmek üzere...

Nurcan Seven: Evet, kesinlikle. Doğru paydaşları dışarıda bırakmadan ve bilimsel bir yaklaşımla ele alırsak, bu çok boyutlu meseleyi çözebiliriz. Programımızı burada noktalayalım o halde. Tekrar çok teşekkür ederim.

Gürkan Özturan: Ben teşekkür ederim.

Detaylı bilgi ve rapora buradan ulaşabilirsiniz.

Av. Rukiye Leyla Süren: Hoş bulduk. Teşekkür ediyorum. İyi yayınlar diliyorum. Davetiniz için de teşekkür ediyorum.

Gökhan Biçici: Evet, bir diğer konuğumuz ise Av. Kemal Aytaç. Kendisi de uzun yıllardan beri daha çok "adalet nöbetleriyle" bilinir. Aynı zamanda Türkiye Barolar Birliği’ne üst kurul adayı olarak Değişim için Avukatlar ekibinde yer alıyor. Leyla Hanım, siz kadın avukatlar adına değişim için yönetim kurulu adayı olarak buradasınız. Önemli bir pozisyon. Sizi bir tanıyalım isterseniz. Leyla Hanım kimdir?  Leyla Süren kimdir?

Av. Rukiye Leyla Süren: Çok teşekkür ederim. 1996’dan bu yana avukatlık yapıyorum. Yaklaşık 28 yıldır avukatım ve 2014’ten beri arabuluculuk yapıyorum. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunuyum. Ticaret hukuku, gayrimenkul hukuku ve idare hukuku alanlarında çalışıyorum, ama gönüllü olarak uzun yıllardır kadın cinayetleri ve şiddetle mücadele ediyorum. İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi üyesiyim ve Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun avukatı olarak dernek içinde şüpheli ölümler üzerine çalışıyorum. Aynı zamanda Kadın Adayları Destekleme Derneği’nin eski Kadıköy İlçe Sekreteriyim. Eşitlik İçin Kadın Platformu üyesiyim ve çeşitli kadın derneklerinde aktif görevler aldım. Cumhuriyet Halk Partisi’nde seçim hukuku üzerine çalışmalar yaptım ve halen partinin il hukuk komisyonunda görev yapıyorum.

Gökhan Biçici: Hem kadın hakları, hem Alevilerin eşit yurttaşlık hakları, hem de seçim güvenliği konusunda çalışmalarınız var. Yoğun bir takviminiz olduğunu görüyoruz.

Av. Rukiye Leyla Süren: Evet, dediğiniz gibi uzun yıllardır bu mücadelelerin içindeyim. Sayın İbrahim Kaboğlu ile de bu mücadeleler sırasında tanıştık. Hem Marmara Üniversitesinde hocam kendisi, hem de milletvekilliği döneminde Alevilerin eşit yurttaşlık hakları için birlikte çalıştık. Özellikle şüpheli ölümler ve kadın cinayetleri konusunda adaletin sağlanması için ortak projelerde yer aldık.

Gökhan Biçici: Sayın İbrahim Kaboğlu bir dönem Cumhuriyet Halk Partisi milletvekilliği de yaptı. Siz de CHP’de aktif siyaset yaptınız. Oradaki görevinizden biraz bahseder misiniz?

Av. Rukiye Leyla Süren: Evet, CHP’de uzun yıllardır seçim hukuku üzerine çalışıyorum. 2019 yerel seçimleri öncesinde Ümraniye İlçe Başkan Yardımcısı olarak görev yaptım ve seçim güvenliği konusunda sorumluluk aldım. Daha sonra İstanbul’un üç seçim bölgesinin koordinatörlüğünü üstlendim. Binlerce meslektaşımla birlikte seçim hukuku eğitimi verdik ve bu alanda ciddi bir çalışmanın parçası oldum. İstanbul Barosu ile de bağlantılı olarak çalışmalar yürüttük ve bu alandaki uzmanlığımı baroya da taşımayı arzuluyorum. İstanbul Barosu’nun seçim hukuku konusunda daha etkin bir çalışma yapması gerektiğine inanıyorum.

Gökhan Biçici: İstanbul Barosu’nun daha etkin bir rol üstlenmesini hedefliyorsunuz.

Av. Rukiye Leyla Süren: Kesinlikle. Özellikle seçim güvenliği gibi kritik konularda İstanbul Barosu’nun daha aktif ve lider bir pozisyonda olması gerektiğini düşünüyorum.

Gökhan Biçici: Şimdi Kemal Bey’e dönelim. Kemal Aytaç denince akla "adalet nöbetleri" geliyor. Siz de Değişim için Avukatlar ekibinde Türkiye Barolar Birliği’ne üst kurul adayı olarak yer alıyorsunuz. Neden değişim sizin açınızdan bu kadar önemli?

Av. Kemal Aytaç: Teşekkür ederim. Aslında bu konuda çok şey söylenebilir ama en önemli husus şu: Neden değişim istiyoruz? İstanbul Barosu yaklaşık 20-22 yıldır aynı grup tarafından yönetiliyor, fakat bu yönetim artık avukatlardan ve baronun asıl misyonundan uzaklaşmış durumda. Baro, yıllardır etkisini kaybediyor. Yönetim sadece belirli bir grubun kontrolünde ve bu da baronun avukatlarla olan bağını koparmasına neden oluyor. Ayrıca, seçimlerde ciddi bir temsil problemi var. 7 bin oyla seçilen yönetim, 24-25 bin oy kullanan avukatın taleplerine yeterince cevap vermiyor. Bu nedenle değişim şart.

Gökhan Biçici: Bu noktada İstanbul Barosu’nun yönetim anlayışında ciddi bir reform yapılması gerektiğini mi düşünüyorsunuz?

Av. Kemal Aytaç: Evet, İstanbul Barosu’nun daha kapsayıcı, daha demokratik ve avukatların taleplerine gerçek anlamda cevap veren bir yapıya kavuşması gerekiyor. İbrahim Kaboğlu ve Değişim için Avukatlar ekibi olarak, baroyu herkesin barosu haline getirmeyi hedefliyoruz. Özellikle insan hakları ve hukukun üstünlüğü konularında daha aktif bir baro yaratmak için adayız.

Gökhan Biçici: Leyla Hanım, kadın cinayetleri ve şüpheli ölümler konusuna dönecek olursak, bu konuda İstanbul Barosu’nun daha fazla ne yapabileceğini düşünüyorsunuz?

Av. Rukiye Leyla Süren: Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri konusunda İstanbul Barosu’nun daha aktif bir rol alması gerektiğine inanıyorum. Baro bünyesinde Kadın Hakları Merkezi var, fakat daha etkili olması gerekiyor. İstanbul Sözleşmesi’nden tek taraflı olarak çekilmemiz çok büyük bir kayıp oldu ve Baro bu konuda daha fazla inisiyatif almalıydı. Şüpheli ölümler konusunda ise etkin soruşturma yapılmasını sağlamak için Baro’nun hukukçularla birlikte daha aktif çalışmalar yürütmesi gerektiğini düşünüyorum.

Gökhan Biçici: İstanbul Barosu bu konuda nasıl bir yol izlemeli?

Av. Rukiye Leyla Süren: Eğitimler, seminerler ve farkındalık yaratacak etkinlikler düzenlenebilir. Ayrıca, kadın cinayetleri davalarında Baro’nun daha fazla avukat görevlendirmesi ve bu davaların takipçisi olması gerektiğine inanıyorum. İstanbul Barosu, kadın hakları konusunda Türkiye genelinde örnek bir baro olmalı. Bizim hedefimiz de bu yönde.

Gökhan Biçici: İstanbul Barosu’nun bu konuda daha aktif bir rol oynayabileceğini söylediniz. Peki, Kemal Bey’e dönmek istiyorum. İnsan hakları konusunda da oldukça önemli vurgular yaptınız. İstanbul Barosu’nu bu konuda yeterince aktif olmamakla eleştirdiniz. Şimdi Can Atalay hâlâ cezaevinde, Türkiye İşçi Partisi milletvekili seçilmesine rağmen serbest bırakılmadı. Anayasa Mahkemesi’nin kararı yerel mahkeme tarafından hiçe sayıldı. Yine Barkın Timtik davası da gündemde. Bu tür meselelerde İstanbul Barosu’nun rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz?

Av. Kemal Aytaç: Öncelikle şunu söyleyeyim, İstanbul Barosu’nun Can Atalay ve diğer meslektaşlarımızın davalarında yeterince güçlü bir duruş sergilemediğini düşünüyorum. Eski başkan Mehmet Durakoğlu döneminde adalet nöbetlerine katılım gösteriliyordu, ancak şu anki yönetim maalesef bu konuda sessiz kaldı. Hatta adalet nöbetlerine tamamen sırt çevirdiler. Biz bu nöbetleri, hukuksuz tutuklamalar ve adil yargılanma hakkı ihlalleri için yapıyoruz. İstanbul Barosu’nun bu konuda çok daha net bir duruş sergilemesi gerekirdi.

Gökhan Biçici: Can Atalay gibi vakalarda İstanbul Barosu’nun bu kadar pasif kalması neden sizce?

Av. Kemal Aytaç: Bunun birçok nedeni olabilir. Ancak baro yönetiminin, meslektaşlarımızın haklarını savunmakta etkili olamadığını ve yeterince kararlı bir duruş sergilemediğini görüyoruz. Adalet Nöbetleri’nde bile mevcut yönetimin bizlere mesafeli durduğunu gözlemledik. Can Atalay meselesinde de aynı şekilde, gösterişten öteye gitmeyen birkaç açıklama dışında somut bir destek göremedik. Oysa İstanbul Barosu gibi büyük ve etkili bir baronun bu konularda öncü olması gerekir.

Gökhan Biçici: Leyla Hanım, kadın hakları konusunda İstanbul Barosu’nun daha aktif olacağını söylediniz. Peki, baronun içindeki kadın avukatların temsiliyetine dair ne düşünüyorsunuz?

Av. Rukiye Leyla Süren: İstanbul Barosu’nda kadın avukatların temsiliyeti oldukça önemli. Bizim listemizde de kadınlar oldukça fazla yer alıyor. Yönetim kurulu adaylarımız arasında da birçok kadın var. Ayrıca disiplin ve denetleme kurullarında da kadın adaylarımız çoğunlukta. Baroda kadınların temsiliyetini artırmak ve özellikle kadın hakları konusunda daha etkili bir yapı kurmak bizim hedeflerimizden biri. Kadına yönelik şiddet ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği konusunda baronun daha fazla politika üretmesi gerektiğini düşünüyorum.

Gökhan Biçici: Bu konuda özellikle Kadın Hakları Merkezi’nin daha aktif olmasını sağlamayı mı planlıyorsunuz?

Av. Rukiye Leyla Süren: Evet, kesinlikle. Kadın Hakları Merkezi, şiddet gören kadınların hukuki destek alabilecekleri önemli bir merkez. Ancak şu anki haliyle yeterli değil. Bizim hedefimiz, bu merkezi daha aktif hale getirip, sadece dava takibi değil, aynı zamanda toplumsal farkındalık yaratacak projelerle daha etkin bir hale getirmek. İstanbul Barosu’nun kadın hakları mücadelesinde daha öncü bir rol üstlenmesini istiyoruz. Kadın cinayetleri ve şüpheli ölümler konusunda daha fazla ses getiren ve somut adımlar atan bir baro hayal ediyoruz.

Gökhan Biçici: Kemal Bey, emek mücadelelerine değinmek istiyorum. Özellikle işçi hakları konusunda baronun nasıl bir rol üstlenmesi gerektiğini düşünüyorsunuz?

Av. Kemal Aytaç: İstanbul Barosu, sadece bir meslek örgütü değil, aynı zamanda insan hakları ve hukukun üstünlüğünü savunmakla yükümlü bir kurumdur. Polatlı işçileri, Soma maden işçileri, Ankara’da yürüyen işçiler gibi emek mücadeleleri konusunda İstanbul Barosu’nun daha etkin bir tavır alması gerekiyor. Bugün bu hak ihlalleri karşısında İstanbul Barosu’nun sesinin daha güçlü çıkması gerekirdi. Baro, bu tür davalarda müdahil olmalı ve emekçilerin haklarını savunmalı.

Gökhan Biçici: Baroların bu tür toplumsal mücadelelerde daha aktif rol alması gerektiğini mi düşünüyorsunuz?

Av. Kemal Aytaç: Kesinlikle. Barolar, sadece avukatların haklarını değil, toplumun genelini ilgilendiren konularda da aktif rol almalı. İstanbul Barosu’nun, emek mücadelesinden kadın haklarına, insan haklarından çevre davalarına kadar her alanda daha etkili bir duruş sergilemesi gerektiğini düşünüyorum. Biz de bu yüzden Değişim için Avukatlar ekibi olarak baroyu daha aktif ve topluma karşı sorumlu bir hale getirmek için adayız.

Gökhan Biçici: Leyla Hanım, kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda da önemli çalışmalarınız var. İstanbul Barosu’nun bu konularda daha fazla nasıl bir rol üstlenebileceğini düşünüyorsunuz?

Av. Rukiye Leyla Süren: İstanbul Barosu’nun toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın hakları konusunda daha fazla sorumluluk alması gerekiyor. Özellikle kadın meslektaşlarımızın adliyelerde ve çalışma hayatında karşılaştıkları ayrımcılık ve şiddet vakalarına daha fazla eğilmek zorundayız. Şiddet önleme merkezleri kurulmasını hedefliyoruz. Meslektaşlarımızın bu tür vakalarda barodan hızlı ve etkin bir destek alabilmesi çok önemli. Ayrıca, toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle mücadele eden bir baro yaratmak için de ciddi politikalar üretmek gerekiyor. Bizim amacımız, İstanbul Barosu’nu bu alanda da lider bir pozisyona taşımak.

Gökhan Biçici: Kadın hakları merkezlerinin daha aktif hale getirilmesi oldukça önemli görünüyor. Son olarak, her iki adayın da hedeflerini toparlamak gerekirse, Kemal Bey son sözlerinizi alalım.

Av. Kemal Aytaç: Teşekkür ederim. İstanbul Barosu’nun değişimi sadece avukatların değil, Türkiye’nin de geleceğini etkileyen bir adım olacaktır. İbrahim Kaboğlu gibi bir anayasa profesörünün liderliğinde, hukuk ve insan hakları mücadelesinde güçlü bir baro yaratacağız. İnsan hakları, hukukun üstünlüğü ve avukatların sorunları için mücadele eden bir baro yaratmak istiyoruz. İstanbul Barosu’nun Türkiye’nin en büyük ve en etkili barosu olduğunu unutmamalıyız. Bu baroyu tekrar hak ettiği yere getirmek için hep birlikte çalışacağız.

Gökhan Biçici: Leyla Hanım, sizin de son sözlerinizi alalım.

Av. Rukiye Leyla Süren: Çok teşekkür ederim. Kadın hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve insan hakları mücadelesinde İstanbul Barosu’nun daha etkin bir rol alması için buradayız. İbrahim Kaboğlu ve Değişim için Avukatlar ekibi olarak bu mücadelede kararlıyız. Baroda şeffaf, demokratik ve katılımcı bir yönetim anlayışı oluşturacağız. İstanbul Barosu’nun sadece avukatlar için değil, toplumun her kesimi için daha etkin ve güçlü bir baro olmasını hedefliyoruz. Meslektaşlarımızın desteklerini bekliyoruz.

Gökhan Biçici: Çok teşekkür ediyoruz. Bugün dokuz8 Gündem Özel programında İstanbul Barosu Genel Kurulu’nu değerlendirdik. Konuklarımız Avukat Rukiye Leyla Süren ve Avukat Kemal Aytaç’tı. Değişim için Avukatlar ekibi adına görüşlerini bizimle paylaştılar. 19-20 Ekim’de yapılacak İstanbul Barosu Genel Kurulu’nu biz de takip ediyor olacağız. Bir sonraki programda görüşmek üzere, hoşça kalın.

İmamoğlu'na yasak Mansur Yavaş'ın önünü açmaz

Akmen, 20 milyonluk bir kentin seçimlerini üç defa kazanan İmamoğlu’nun konumunun Osman Kavala gibi olmadığının da altını çizdin. Yine Akmen, İmamoğlu’na yönelik bir siyasi yasağın kimilerinin iddia ettiği gibi Mansur Yavaş’ın önünü açmayacağını aksine Yavaş’ı zor durumda bırakacağını söyledi. Sinan Ateş davasının yeniden 30 Eylül’de başlayacağını da hatırlatan Gökhan Biçici, İmamoğlu kararının da gündemi manipüle etmek için aynı güne denk getirilebileceğini düşündüğünü ifade etti.

BDDK düğünü MHP'nin yeni bir güç gösterisiydi: Ekonomi de benden sorulur 

Öte yandan programda öne çıkan bir diğer tartışma konusu günlerdir tartışılan ve tepki çeken BDDK Başkan Yardımcısı Mustafa Aydın’ın düğünüydü. Daha çok yolsuzluk, etik boyutlarıyla ele alınan ve haklı tepkilerin hedefi olan düğünü farklı açıdan ele alan Biçici, MHP’nin bir süredir devam eden güç gösterilerinin bir yenisiyle karşı karşıya olduğumu ifade etti. Biçici, adeta tüm bankaların genel müdürlerini tesbih tanesi gibi karşısında dizen MHP’nin bu görüntüleri de kayda alıp yayınlatarak “Ekonomi de benden sorulur!” mesajı verdiğini dile getirdi ve ekledi: “Bu sermayeye de bir mesaj, Türkiye siyasetine de bir mesaj, topluma da bir mesaj.” 

Programın tam deşifresini aşağıda okuyabilir ve YouTube kanalımızdan izleyebilirsiniz

Gökhan Biçici: Evet, bir gündem siyaset programıyla birlikteyiz. Yine Selim Akmen'le birlikte, nam-ı diğer Arnavut Selim, son siyasal gelişmeleri konuşacağız. Geçen hafta yapmamıştık programı, epey bir malzeme birikti. Ama temel çerçevede çok bir değişiklik yok. Bundan iki ay önce, üç ay önce aslında ne konuştuysak, o zeminde yeni gelişmeler oluyor. Saflaşmalar belki daha netleşiyor. Olasılıklar, bazıları gündemden çıkarken bazıları gerçekleşiyor ve onun üzerinden gelecek bir sonraki adımları konuşmak durumunda kalıyoruz. Şimdi, içeride olsun dışarıda olsun Türkiye'de siyasetin önümüzdeki birkaç gününü, birkaç haftasını, birkaç ayını yakın geleceğini en çok etkileyecek olan ne?

Gökhan Biçici: Olur denirse herhalde Ekrem İmamoğlu'na dönük olası siyasi yasak.

Selim Akmen: Garip dava diyelim.

Gökhan Biçici: Davanın kendisi her ne kadar garip olsa da bunu bir siyasi yasakla sonuçlanması Türkiye siyasetine çok keskin bir müdahale anlamına geliyor. Sen nasıl değerlendiriyorsun. Davanın içeriğine çok girmiyorum. Orada hukuka hiçbir zemin yok zaten. Ama amaç ne burada? Dümende kim var sence?

Selim Akmen: Son güne bakalım. Bugün Amerikan basınında Osmanlı, Türkiye, Türk Bayrağı, Türk Hava Yolları içeren bir dava açıldı. Yani işte içinde yok yok rüşvetler, işte Ermeni Soykırımı gerekçesiyle yayın yapma diyen bir taraf, öbür tarafın bunun karşılığında geziler, rüşvetler alması. Şimdi bu davada bile bir mantık var. Ekrem İmamoğlu'nunkine bakalım. Hiçbir iler tutar tarafı yok. Yani şu özellikle şu son bir aya bakalım. şu gasplar, tecavüzlerle suçlananların dışarıda dolandığı bir memlekette.

Ali Yerlikaya her gün açıklıyor. Ben artık sürekli takip ediyorum. Yani Ali Yerlikaya'nın söylediği kadarıyla herhalde yarım milyon insanın şu anda çetelere bulaşmış olması lazım. Şimdi böyle bir ülkede işte ahmak lafının bir dava gerekçesi olmayacağı çok açık. Yani uçuk açık. Ama bir ucundan yakalandı. Ve bu uç kullanılarak Cumhurbaşkanlığı'nın en iddialı adaylarından birini temize çekmek istiyorlar. Tabi bunun kökenini de Recep Tayyip Erdoğan'ın meşhur kindarlığının yaptığını da reddetmemek lazım.

Yani düşünürsek birçok davada Amerikan ve Alman vatandaşları ve Suudi vatandaşları hariç dediğini yaptı. Ben burada olduğum sürece o çıkamaz, ben burada olduğum sürece bu çıkamaz diye birçok davanın zaten savcısı ve yargıcı olduğunu gösterdi. İşte Kavala bunun en büyük örneklerinden biri. Bir suçtan tutup Avrupa sorduğunda ya o suç değil, başka suç deyip o başka suçtan aklandığı halde daha sonra da bu suçtan içeri tutulan bir adam. Ekrem İmamoğlu'nun davasında sorun şu, Erdoğan İstanbul'u üç kere kaybettiği bir rakiple seçime girmek istemiyor belli. Yani Recep Tayyip Erdoğan, biraz da açık konuşalım, seküler tayfanın diyelim gazıyla o unvanı çok korudu, seçim kaybetmeyen adam. Şimdi ilk defa karşısında bu ünvanı elinden alan biri var, üstelik kendisine karşı. Önce Binali Yıldırım, sonra Murat Kurum, tekrarlatılan seçim, daha büyük farklar...Ekrem İmamoğlu'nun Erdoğan'la benzer yönleri, sert çıkışları. Yönetimde kontrolü sağlaması üstüne bir de bu üç seçim mağlubiyeti olunca şöyle bir düşünelim. Tabii ki Mansur Yavaş'ta da bunlar var. Ben bunu ayırmıyorum. Ekrem İmamoğlu'nun olan nefretinin altında ve ısrarının altında yalnızca seçim adaylığı meselesi değil, kaybedilmiş seçimlerin hesabı da var. Yani Erdoğan şunu istemiyor. Diyelim ki Özgür Özel'in istediği gibi bir erken seçime gidildi. Erdoğan da aday oldu. İlk defa bir seçime sürekli kaybeden adam rolünde girecek. Bu bir kere onun için çok tehlikeli. Mansur Yavaş, Mansur Yavaş da kazanabilir. İkisinin de her zaman Erdoğan'ın önünde. Fakat Mansur Yavaş'la girdiğinde şu düşünce var, daha hiç karşılaşmadılar, kimin kazanacağı belli olmaz. Ama Ekrem İmamoğlu'nun sorunu, en büyük psikolojik yükü orada ve halkta da, evet Ekrem kazanabilir, üç kere yendi, niye kazanmasın?

Çünkü Kemal Kılıçdaroğlu'nun başına getirilen en büyük bela oydu. Ve seküler tayfadan verilen destek de oydu. Muharrem İnce dahil, Sinan Ogan dahil, Meral Akşener'de dahil o baskıyı çok yaptılar. “Hep kaybettin, gene kaybedeceksin.” Halbuki son haftaya kadar 52'ye 48 olan, daha doğrusu 3-6 Mart'a kadar 52'ye 48 olan oran tam tersine döndü. İyi Parti'nin kaybettiği kadar oy Kemal Kılıçdaroğlu'ndan uzaklaştı. Şimdi Ekrem İmamoğlu’nun sorunu bu. Diğer taraftan büyük de cesaret gerektiriyor.

Neden cesaret gerektiriyor? Baştan beri konuşuyoruz. Bütün yapılan yumuşama gayretleri, hiçbirisi Recep Tayyip Erdoğan'ın öyle demokrasiye dönüş tezi falan olmadığını biliyoruz. Burada sorun kaynak. Mehmet Şimşek dün Amerika dönüşü bu sabah yansıdı, basına açıklama yapıyordu ki, “Türkiye'nin büyük bir potansiyeli olduğunu gösterdik.” Şimdi bu kadar yırtındıktan sonra sen bunu dersen, “Ha biz reklamımızı iyi yaptık. Ama satışa dönüşür mü ben de bilmiyorum demektir” ki, demek ki oradaki görüşmelerden pek de hoşnut ve çok da başarılı geçmediğini anlıyoruz. Şimdi Ekrem İmamoğlu'nun zorlayan pozisyonu, ama bilinçli ama bilinçsiz, İmamoğlu’nun dışarıyla çok iyi arası. Yani birçok şehir başkanını büyük Ve belediye başkanlarının Türkiye'de topladığı, Türkiye'de pek göze çarpmasa da yerel yönetimlerdeki o belediye başkanlarının ziyaretleri Avrupa'da çok önemli. Genel politikada çünkü çizilmiş çizgiler vardır Avrupa'da ve onun dışına pek fazla çıkamaz. Yani A, B, C seçeneklerinden birini tercih etmek zorundadır tepe. Ama yerel yönetimler de çok daha önemlidir. Bir, böyle bir sıkı bağı var. İki, zar zor sağlanan ve Mehmet Şimçek'in ısrarla “oldu, güven sağladık” yalvarış ve yakarışları arasında böyle bir (Ahmak) kelime için bu çapta bir olayı büyütmek, siyasi yasak koymak...

Sık sık tekrar ediyor, ya demokrasiyle ne ilgisi var? Demokrasiyle ilgisi yok kardeşim.

Ekrem İmamoğlu’nun batıyla ilişkileri güçlü

Ekrem İmamoğlu, Batı'yla ilişkileri iyi yürütebilecek ve sözünü dinletebilecek bir adam olduğunu gösterdi bugüne kadar. İyi bir muhatap buldular, katı olmayan, “her şeyi görüşerek çözebiliriz” inancında olan bir aday bulundu. Şimdi herkes şunun farkında. Recep Tayyip Erdoğan'ın muhtemelen son seçimiydi. Kazandığı son seçimiydi. Bu Masur Yavaş da olsa, Ekrem de olsa değişecek. Yani bu açık.Fakat böyle bir muhatabı bu gerekçeyle, yani karşısındaki Peru'nun, Kolombiya'nın, Venezuela'nın muhalif liderleri değil, karşısındaki 20 milyonluk bir şehrin Erdoğan'ı 3 kere yenmiş bir belediye başkanı ve İtalya'da konular olmuş “bir seçim nasıl kazanılır” diye hakkında kitapları yazılmış bir adam. Bunu öyle Osman Kavala yerine koymak da zor. He yapılır mı? Yapar. Fakat bunu yaparsa da MHP'nin yargıçları yapar. Bunu AK Parti göze alır mı? Onu da Allah bilir.

Gökhan Biçici: Yani bu dava, Erdoğan'ın üzerinden bir okuma yapıyorsun ama mesela bu davanın bu noktaya gelmesinde Erdoğan'ın İradesi ne ölçüde Bedirleyici? Ne ölçüde MHP? Çünkü orada tek bir iradeden bahsetmiyoruz.

AKP siyasi yasağı göze alır mı, MHP’yi yargıçlar ne yapar?

Selim Akmen: O noktaya geliyoruz. Bunu yaparsa MHP yapar, onun için dedim. Yani bu Sinan Ateş davasının açtığı hengamelerin cevaplarını çok sık gördük biz seninle. Yani bu üçüncü, dördüncü cevap olur. Yani Ekrem İmamoğlu'na siyasi yasak getirmek MHP'nin uzun süredir şu meşhur el öpme hikayesiyle başlayan macerasının son ve büyük darbelerinden biri olur AKP'ye. Onun için artık Recep Tayyip Erdoğan açısından bakıyorum. MHP'nin de adayı olduğu için. Ben adayla aday karşılaştırırım. Yoksa ben şundan eminim, birçok pişmanlığı var. Özellikle bu Amerika gezisinden sonra. Tamam, çok büyük gürültü koparıldı. Şöyle konuştu, böyle konuştu. Herkes alkışladı. Şimdi açık konuşalım. Biz de Avusturya Başbakanı'nın, Almanya Cumhurbaşkanı'nın, Fransa Cumhurbaşkanı'nın bu tür bir konuşması ne kadar önem taşırsa, Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler'deki konuşması da vatandaş nezdinde o kadar değer taşır. O yüzden de zaten yandaş mı diyelim artık, yalaka basının yaptığı bütün gürültüye rağmen pek de kimsenin umurunda olmadı. Sosyal ve ekonomik koşullar da buna izin vermiyor ama olmadı. Yani bunlar uzun süredir herkes şikayetçi ve Erdoğan'ın dillendirmesi de bir anlam taşımadı. Üstüne bir de bu dava gelince, yani Erdoğan'ın sözleri gazetelerde ne kadar manşet oldu Amerika'da bilmiyorum ama rüşvet hikayesi bütün hepsinden manşet. Çünkü New York Belediye Başkanı'ndan bahsediyor.

New York Belediye Başkanına yönelik iddianame ve Erdoğan’ın apar topar dönüşü ilişkisi

Gökhan Biçici: Özellikle iddianamenin o günlerde açıklandığına dair haberler var.

Selim Akmen: Söylenen şu ki son yemeğe de o yüzden katılmadı.

Gökhan Biçici: Tabii apar topar döndü. Bu sorularla muhatap olmak istemedi.

Selim Akmen:  Şimdi diplomasi dilinde bazen de adama kulağına fısıldarlar. Yani “gelsen iyi olur ama gelmezsen de pek rahatsız olmayız. Sen rahatsız olursun.” diye. Şimdi onun için pek başarılı bir seçim, Birleşmiş Milletler Gezisi olmadı. MHP burada çok sessiz ve sakin yalnızca bir destek konuşması yaptı. Çok başarılı oldu dedi Devlet Bahçeli. Ama gürültü daha kopmadı. Yani gürültü şimdi Sinan Ateş davası. Onun zamanı geliyor tekrar. Ve o davayı örtü altında bırakacak, onu örtecek bir dava kararı çıkar mı Ekrem İmamoğlu için? Çıkabilir.

Sinan Ateş davası başlıyor, İmamoğlu davası kararıyla Ateş davası sürecinin nasıl bir ilişkisi olabilir? 

Gökhan Biçici: 30 Eylül'de Sinan Ateş davası. Şöyle deniyor “Ekrem İmamoğlu davası yani onun istinafta onaylanması ve siyasi yasakla sonuçlanması işte bu Cuma açıklanacak, yok borsa kapandıktan sonra açıklanacak” deniyor. Şu an böyle bir haber var mı sanmıyorum. En azından duymadım.

Selim Akmen: Ben de görmedim henüz.

Gökhan Biçici: Belki Pazartesi olur. Yani sonuç 30 Eylül'de yani bundan birkaç gün sonra Sinan Ateş davası var. Şimdi bu o gün bir gün önce bir gün sonra açıklanabilir. Hatta hatırla geçen Sinan Ateş davası ilk duruşması başlamadan önce biz şunu demiştik. İlgiyi, alakayı bu davadan uzaklaştırmak için türlü provokasyonlara hazır olmak lazım dedik. Ne oldu? Kayseri'de ciddi bir provokasyon ortaya çıktı. Ne dedik, “Bu doğrudan doğruya. Hem bir gözdağı hem de gündem değiştirme çabası.”. Şimdi Ekrem İmamoğlu davasının olası sonucu 30 Eylül'den bir gün önce niye olmasın?

Selim Akmen: Bir de şeyi hatırla işte, geçen seçimde tam da Kemal Kılıçdaroğlu'nun Alman meclisiydi galiba. Bundestag'ta konuşma yapacağı gün açıklamayı yapıp o konuşmayı engellemek güzel değil miydi? Hem o dışarıda yakalandı hem de Meral Akşener'in o şovunu seyretmek zorunda kaldık. Artık Türkiye'de yargının açıkça gündeme göre pozisyon aldığını bilmeyen yok.

Yargı iktidarın elinde bir silaha dönüştü 

Gökhan Biçici: İktidarın özellikle bir kanadının elinde bir siyasi araca dönüşmüş durumda.

Selim Akmen: Kesinlikle. Hakimler, avukatlar, savcılar, herkes ilk önce bir yukarıya bakıyor. Hava nasıl? Eğer iktidar için hava bulutluysa, o bulutları dağıtacak bir olay patlatıyorlar. İktidar için hava güneşliyse tamam diyorlar, gerek yok. Arada bir öyle işte o Narincinki gibi bir patlama olursa da zamana yayılıyor. Ve şu anda birden gündemden kalktı. Ama o gündemden kalkana kadar gündemin altında neler kaldı artık onu zamanla göreceğiz.

Selim Akmen: Bu SGK'sından tut, ki bence Sinan Ateş davasının bir selam verişi olacak. bir yerlerden bir yerlere selam gidecek. Ona göre oradan karar çıkacak.

Gökhan Biçici: Yani bir tehdit olarak masada ama başka şeyler de var zaten ama işte 30'u Pazartesi oluyor bu arada. Aynı gün bile olabilir. Ama artık eli kulağında. Zaten siyasetin, özellikle CHP'nin içine müdahale etmenin önemli bir aracı haline gelmiş durumda. Çünkü ne deniyor? Siyasi yasağı demek. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın görevini bırakması.

Gökhan Biçici: Tabii Pazartesi bu karar açıklansa ya da ne bileyim birkaç gün içinde açıklansa hemen ardından bu olmayacak bunun bile Yargıtay yaşaması var. Ne kadar hızlı, ne kadar hızlı olur. Ama günün sonunda bir demoklesin kılıcı sallanmaya başlayacak. Erdoğan'ın burada muradı ne olabilir?

Amaç tüm araştırmalarda birinci parti konumunu koruyan CHP’yi karıştırmak

Şu anda bütün araştırmalarda birinci parti pozisyonunu pekiştiren Cumhuriyet Halk Partisi'nin kendi içinde karışıklığını kışkırtmak, işte İmamoğlu-Mansur Yavaş ayrışması, tüzük kurultayında da iyice netleşmiş durumda. Mansur Yavaş da sahaya çıktı ve aday olduğu belli. Milliyetçi bir Cumhurbaşkanı stratejisine bağlı olarak bütün bu tayfanın, bu cephenin, Ümit Özdağ’ından Sinan Oğan'ına kadar hatta yani CHP dışından da bahsediyorum, gönüllerinden geçen en güçlü aday Mansur Yavaş. Mansur Yavaş'ın buradaki pozisyonu ayrı, bunu göreceğiz. Ama bu bir güçlü seçenek. Bu tarafta İmamoğlu, bir diğer güçlü seçenek. İkisi arasında da yer yer gerilime dönüşen bir ayrışma var. Dolayısıyla Mansur da artık sahaya çıktı.

Gökhan Biçici: Ekrem zaten sahada. Belediyeler Birliği Başkanı olmasıyla birlikte bunun meşru bir zeminini de yakaladı. O sıfatla istediği belediye, istediği kenti ziyaret edebiliyor, projelerle gidebiliyor. Yasak meselesine karşı net ve sert bir tavrı var. En son Cumhuriyet Halk Partisi'nin bir toplantısı yapıldı İstanbul'da, yol haritası üzerine konuşuldu. Birtakım kararlar alınmış, bunlar ilgili kurumların, muhatapların önüne gitmiş gelmiş, mutlaka birtakım düzeltmelerle birlikte elbette İmamoğlu’nun da Özgür Özer'le birlikte son kararı vereceği bir çerçevede bir yol haritası netleşmiş olacak. Ve CHP bu siyasi yasak, olası yasağı siyasette çok net bir müdahale, en güçlü Cumhurbaşkanı adaylarından birini sahne dışına itme hamlesi olarak demokrasiye dönük bir darbe olarak ele alacağını ve sert bir şekilde çok yönlü karşılık vereceğini ilan etti. En son dün Grup Başkan Vekili Gökhan Günaydın'ı izlediğimde “Ekrem İmamoğlu kendisi aday olmaktan vazgeçse bile bu mesele İmamoğlu'nun adaylığından çok daha fazlasıdır ve buna uygun davranacağız” dedi. Belli ki Kılıçdaroğlu'nun da desteği var İmamoğlu'na, onu da biraz konuşuruz. CHP tarafından Canan Kaftancıoğlu meselesinde içeriden de yer yer destek alan diyebileceğimiz ya da en azından destek görmeyen diyebileceğimiz o siyasi yasak sürecinden çok daha farklı bir şekilde karşılık verileceğini düşünmemiz için epey bir sebep var. Dolayısıyla yeni Ankara yürüyüşleri işte nöbetler çok yönlü eylemler, Günaydın şunu da söyledi “Biz bu tip davaları uluslararası arenaya taşımazdık. Ama bu artık uluslararası hukukun da konusudur” diyerek belli ki böyle bir siyasi yasak koşullarında Türkiye’de iktidarı çok yoğun şekilde sıkıştırmaya dönük bir uluslararası kampanyada sürdürülecek. Erken seçim tartışmalarının çok daha hızla gündeme geleceği kesin. İmamoğlu’nun da CHP'nin içine dönük daha sert müdahalelerde bulunacağını düşünmek için sebep var bence.

İmamoğlu’na siyasi yasak Mansur Yavaş’ın önünü açmaz

Selim Akmen: Valla demin de söyledim Ekrem İmamoğlu bu havayı sağladı. Mansur Yavaş da evet koydu tavrını fakat o da farkında. Onun için mümkün olduğu kadar tartışmadan uzak kalıyor. Bu sefer de kimse zannetmesin ki Mansur Yavaş'ın önü devlet tarafından açılacak. Şunu da sakın unutma. Bir yandan da bir damga yemesi söz konusu. “Ekrem'i aldılar Mansur kazansın diye”. Şimdi baştan beri söylüyorum. Bir kere daha tekrar edeyim. Üstelik senin bir cümden üstüne. Bütün araştırmalar gösteriyor ki, dedin. Bir tanesi hariç: Metropol! Her zamanki gibi, geçen seçimdeki gibi ‘kazanacak aday’ kolpasıyla hala itiraz ediyor. Hiçbirisinde yanılma paylarının içerisinde bile kalmıyor fark. Ama metropol açık açık söyledi. Dedi ki, “Bize sormuyorlar ne olduğunu” ama metropol de CHP, AKP'nin gerisindeymiş. Şimdi belli ki yakında eğer yasak gelirse bunun üstüne CHP'yi tekrar, sen söylemiyorsun bunu, ben de bağımsız bir yorumcu abi olarak söylüyorum, bunun dokuz8’le ilgisi yok. Metropol ve Medyascope'un buna çok hazırlık yaptığından görüyorum. Üstüne Abdülkadir Selvi'nin saçma sapan Ekrem İmamoğlu iddialarıyla, yok işte diplomasi düştü de buydu famar da sen neyi anlatıyorsun kardeşim? Ama belli ki Abdülkadir Selvi'yi biliyorsun, yani Ahmet Akan'a örnek olacak kadar yukarının sesidir. Belli ki bir hazırlık var. Buradan davadan ne sonuç çıkarsa çıksın, evet bunu tekrar dava uzacaktır, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi sürecektir, Anayasa Mahkemesi şu bu, Anayasa Mahkemesi yok be böyle saçma sapan dava olur mu dese de, bildiğin gibi MHP'nin elindeki Yargıtayın bu konuda direnme hakkı var. Maşallah. Yani anayasa yapalım deyip eski anayasanın hiçbir şey, yani mevcut anayasanın hiçbir kuralına uymayan parti olarak bunun da anlayışla karşılayabiliriz. Ama başta bir şey söylemiştim hatırlıyorsan. Çok da yazdım bunu. Özgür Özel'den tek ricam vardı. Lütfen ama lütfen ikinci defa bu anket meselelerini karıştırma. ben anketle aday seçeceğim deme. Bugün o kendi yaptığı hatasının bedelini ödüyor. Yani CHP kendisinden bağımsız, parti içerisinde iki belediye başkanı Cumhurbaşkanı adaylığı için mücadele edebilir. Hiçbir sakıncası yok genel başkanı izin verdikten sonra. Ki bu işin doğalı genel başkanın Cumhurbaşkanı aday olmasıdır. Ama tamam, bunu aştı diyelim CHP, ya “biz Kemal Bey gibi olmayacağız”, ki bugünlerde çok ihtiyaç duyuyorlar Kemal Bey'e. Tamam, CHP genel başkan olmak yeterli, ben ikisinden birisi...

Anket saçmalığını partinin içine sokma diye yalvardık

Bunu anketlerle yapmaması için ben ve benim gibi birkaç kişi daha çok yalvardık. Bu saçmalığı CHP'nin içine sokma. Bu saçma sapan fikri, akıl almaz, ne demokrasiyi. ne siyasi parti düzenine, ne particiliğe yakışmayan bu budalalığa bulaşma dedik: “Anketlerle cumhurbaşkanı”.

Yani hangisi olursa olsun ki benim biliyorsun şahsi takibimdedir metropol. Metropolun 2.500-3.000 kişiye, tut ki 5.000 kişiye sorduğu soruyla bir ülkenin  Cumhurbaşkanı adaylığı belirlenmez. Bunun partisi var, gücü var, ilişkileri var. Şimdi dönelim başa. Demin dediğin gibi, bu işin ama beraat, ama devam, ama suçlama yoluyla gitse de, bu işin CHP'nin içini karıştırmak için ve gündemi örtmek için kullanmaya çalışacakları çok açık. Bu belli oluyor. Onların ağır top yazarlarının daha şimdiden zemin almasından, Sinan Ateş davasını bastırmaktan, Narinciğin katlini bastırmaktan, Polis hanım kızın öldürülmesini bastırmakta ideal bir yorgan olarak kullanılacağı belli. Ne yazık ki tarafların, hepsinin, ilk önce isyan ettiği, küçümsediği ama zamanla, ya galiba bize bir abilik yapması gerekecek dediği Kemal Kılıçdaroğlu'nda günleri geliyor. Ve çok üzülüyorum. Çünkü çok küfreden oldu, çok ağır konuşanlar oldu. Cem Toker gibilerdi. Uğur Dündar'lar, Fatih Altaylılar, Fatih Portakal'lar. Çok ağır konuşanlar oldu. Hem sağdan, hem soldan, hem muhalefetten, hem iktidardan. Ama insanlar görüyor ki CHP gibi bir devi öyle silkelemek için Kemal Kılıçdaroğlu’nu da geçmek gerekecek. Ve bal gibi, buz gibi dimdik de adam ayakta. Ve CHP'nin evet ona ihtiyacı var.

Gökhan Biçici: İmamoğlu da özellikle oraya (Kılıçdaroğlu) yönelmiş durumda.

CHP kontrolü zor bir vahşi attır ve bunun için Kılıçdaroğlu’na ihtiyaçları var

Selim Akmen: Mecburlardı. Bak o çok laf ettikleri Kılıçdaroğlu o partiye hakimiyeti son 4-5 senedir. Yani bu kadar laf ediyorlar, hiç kimse o yılların ilk başlarını hatırlamıyor. Yani Deniz Baykal dönemi, Deniz Baykal kalıntılarının, o Sevigenlerin şunların bunların, o partiye neler çektirdiklerini, o partiye bugün hakaret edenlerin, ya her kafadan bir ses çıkıyor dediği partinin kontrol altına alınmasını, Dersim olaylarındaki o Altan Öymen’e karşı tavrıyla parti disiplinin altına alınmasını kimse hatırlamıyor. Ve adama çok ağır hakaretler ettiler. Bugün görüyorlar ki CHP'ye hani Cihan vardı, Erdoğan üstünden atan at. Yani onun bin beteri bir Mustang,  vahşi bir attır CHP. Ona hemen, “ben çok yüksek oy aldım, ben Ankara'yı, ben İstanbul'u kazandım, ben Kongre'yi kazandım” diyen adamlar, öyle hemen o atı zapturap altına alamaz.

Gökhan Biçici: Çok ciddi bir itibar kaybına uğruyor Özgür Özel. Arka arka hatalar da yapıyor. New York’ta Türkevi önündeki o açıklama, Kılıçdaroğlu'nun oraya gittiğinde nasıl açıklamalar yaptığını hatırlayalım. Üstelik de bir iddianame açıklandı, onu da biraz konuşalım. 56-57 sayfa galiba. New York Belediye Başkanı'na yönelik. Eric Adams. Ve baştan sona Türkiye odaklı. Ve belli ki bunun arkası da var. Yani bu bir Reza Zarrab davası gibi belki de Türkiye'yi sıkıştırmaya yönelik bir sürece dönüşebilir. Amerikan seçimleri Kasım ayında. Onlardan da bağımsız olduğunu düşünmüyorum.

Selim Akmen: Hayır, kesinlikle.

Özgür Özel’in New York’ta yaptığı açıklama neden yanlış?

Gökhan Biçici: Ama orada bir şey olgunlaşıyor. Yani sen gidiyorsun, çıkıyorsun. Çok net bir rüşvet iddiası var. Türkiye'ye sanki karşı yapılan bir hamleymiş gibi. İşte rüşvet verilmez edilmez. Yani nasıl verilmez??! Orada bunu söylüyorsan, Türkiye'ye gelip sonra ne anlatacaksın? Yani rüşvetle bütün bir siyasal sistemin rüşvet, liyakatsızlık, saçma sapan atamalar, hukukun rafa kaldırılması. Rüşvet dendiğinde akla ilk gelen mekanizmalardan bir tanesi yargı sistemi olmuşken ve senin olası Cumhurbaşkanı adayın senin hukuk dışı olarak nitelendirdiğin olası kararla belki de adaylık dışına atılması hazırlığı yapılırken rüşvet olmaz mı olmaz mı gibi bu laflar düşünülmemiş.

Selim Akmen:Özgür Özel ilgilendiren bir şey yoktu ki

Gökhan Biçici: Gökhan Günaydın biraz düzeltmiş sonradan yaklaştığın olayla. “İddianameyi okudum ve ciddiye alınacak şeyler var” falan demiş ama.

Selim Akmen: Özgür Özel şunu diyebilirdi. “Kardeşim ben bu bir dava, davayı takip edeceğiz. Türkiye'de bu işte suçlanacak insanlar varsa yanlış yapmıştır.” Bitti gitti. Şunu diyebilir miyim?

Gökhan Biçici: Şunu diyebilirsin “Türkiye'nin bu şekilde tartıştırılması büyük bir hatadır, bir de ayıptır. Ayıptır yani.”

Selim Akmen: Hani sen niye taraf oluyorsun?

Gökhan Biçici: Büyük bir hata ve mevzuyu temize çekme konusunda bir koz vermiş durumda. Arka arkaya böyle benzer hatalar da vardır. Biz normalleşme denilen süreli destekliyorduk ikimiz.

Selim Akmen: Konuşuyorduk. Çok, çok istedik.

“BDDK düğünü”ünde Bankaların genel müdürlerini tesbih tanesi gibi karşısında dizen MHP yeni bir güç gösterisi yaptı

Gökhan Biçici: Gecikmiş bir süreç aslında. Çünkü siyasetin normalleşmesi günün sonunda AK Parti'ye yaramıyor, MHP'ye yaramıyor. Bunu bildikleri için özellikle MHP tarafı buna engel oldu. Arka arkaya adımlar attı. Arka arkaya sembolik göndermelerde bulundu. Sinan Ateş davası bunun kritik eşiklerinden birisi. Şimdi, “BDDK düğünü” diyorum ona ben, BDDK Başkan Yardımcısı, Mustafa Aydın'ın düğünü, banka genel müdürlerinin tespih tanesi gibi oraya dizilip her birinin takı takması. Şimdi bu iş siyasi etik açısından insanları çileden çıkardı. Yani böyle bir şey çağdaş bir ülkede düşünemezsin. Herhangi bir maliye memuru bile kendi düğününe denetlemekle hükümlü olduğu herhangi bir kurumun dış halkasından birini bile çağırırken, kırk defa düşünürken, şimdi bunu bu kadar yüksek perdeden yapmak, işte Celal Adan kürsüde Bahçeli'nin mesajını veriyor. Gelin hanım Süleyman Soylu'nun yakını. Damat doğrudan doğruya belli ki MHP kontenjanından BDDK'ya atanmış durumda. Tam bir gövde gösterisi yaptı. Başka bir boyutu var.

Hep şöyle konuşulur değil mi? Bir görev dağılımı var iktidarda. Güvenlik bürokrasisi, polis, asker, MHP'de. Mali, ekonomi, sistem büyük ölçüde AKP'de. Hatta bir ara işte Berat'ta şunda, bunda falan gibi şeyler söyleniyordu. Hatta Mehmet Şimşek'e dönük eleştiriler de var MHP cephesinde. Ama Erdoğan'ın (Şimşek’e) desteği söz konusu. İşte Mehmet Şimşek MHP geriliminden de bahsedilirdi. Ama şu ön kabul hep vardı: Ekonomiye AKP, Mehmet Şimşek hakim. MHP çok bulaşmaz. Aslında bu nasıl bir gövde gösterisi oldu biliyor musun? Şunu demiş oldu MHP: “Ben Türkiye'nin en büyük bankaların genel müdürlerini tesbih tanesi gibi karşımda dizerim. Yani ekonomi de benden sorulur!”

Bu sermayeye de bir mesaj, Türkiye siyasetine de bir mesaj, topluma da bir mesaj. Meselenin o liyakat, rüşvet, yolsuzluk boyutu, olur mu öyle şey...tam elbette meselenin önemli bir boyutu ama bunu yapanlar, bunun sonuçlarını düşüneceklerdir.  Buna rağmen özellikle düğüne gelmeleri için davet edildiğini biliyoruz.

Selim Akmen: Gelmeyebilirlerdi. Bu iş başka türlü halledilirdi. Bu kadar büyütülmeyebilirdi.

Gökhan Biçici: Ama ne oldu? “Geleceksiniz” denildi, kameraya da alındı, servis edildi. Bunun özel harekattan sorumlu Emniyet Müdür Yardımcısının Bahçeli'nin elini öpmesi,

Selim Akmen: Emniyet için bir tik atıldı.

Gökhan Biçici: Yine genel okumadan farklı olarak biz ne diyoruz? Teğmenler meselesi de MHP'nin güç gösterisiydi.

Selim Akmen: Evet kesinlikle güç gösterisiydi.

Gökhan Biçici: Şimdi BDDK meselesi.

Selim Akmen: “Artık senin sahana da giriyorum.” dedi.

Gökhan Biçici: Evet, “O alanda da ben o kadar güçlüyüm ki” mesajı verilmiş oldu.

Şimdi bu kısmı çok tartışılmadı. Bir tek burada biz konuşuyoruz. Dolayısıyla aslında pozisyonunu pekiştiren bir MHP var gibi ya da en azından pozisyonu yeniden ve yeniden ilan eden bir MHP var gibi gözüküyor. Evet, Sinan Ateş davası yine önemli. Ama Eylül de bitiyor artık, Ekim ayı, üniversiteler de açılıyor falan derken ekonomi, inanılmaz bir yoksulluk söz konusu. İşçi eylemleri, halk eylemleri artmış durumda, artmaya devam ediyor. Orada ciddi gelişmeler beklemek mümkün. Dolayısıyla çok daha hızlanacağını düşünüyorum ben.

Teğmenler krizi de MHP’nin bir güç gösterisiydi

Selim Akmen: Valla şöyle söyleyeyim. Hani dedin ya, ben çok ısrarlıydım bu “Mustafa Kemal'in askerleriyiz” çıkışının MHP'nin bir gövde gösterisi olduğunda. Şimdi sen de çok iyi yakaladın. Şu kadar örnek vereyim. Bu programı seyredenler arasında bankacılar var. Özellikle banka üst düzey yöneticiliğinden emekli olanlar var. Bakın, BDDK hiçbir şeydir normalde. Banka genel müdürlerinin telefonda konuşurken bile düğmelerini ilikledikleri adam Merkez Bankası Başkanı'dır. Ve belli ki Merkez Bankası Başkanı'nın korkusuna rağmen O banka genel müdürleri oraya gitmiş. Bak, insanlara çok açık ve net söylüyorum. Benim çok yakın arkadaşlarım. Şu anda beni Twitter'da da takip edenler var. Eski banka genel müdürleri, genel müdür yardımcıları. Bankanın genel müdürünü yerinden hoplatacak tek adam Merkez Bankası Başkanı'dır. Başka hiç kimseden korkmazlar. Öyle BDDK'ydı, işte Maliye Müfettişi'ydi, Hazine Müsteşarı'ydı, şu, bunlar hikaye. Ama düşünün ki birisi bunları o kadar korkutmuş ki, Merkez Bankası Başkanı'na ve Mehmet Şimşek'e rağmen oraya gitmişler. Gitmezler kardeşim. Bir bankanın genel müdürü daha yukarıdan izin alıyor Merkez Bankası Başkanı'na. BDDK var mı? Var. Ama hadi delikanlıca konuşalım. Bu işin raconunu Merkez Bankası keser, bu mesleğin raconunu. Bankacılık dedin mi, tepedeki banka Merkez Bankası Başkanı. Buna rağmen o düğüne gidildiyse, o rezil görüntüler verildiyse, bu banka genel müdürlerinin kulağını kim çektiğini Mehmet Şimşek de bilir. Merkez Bankası Başkanı da bilir. Onun için o yakaladığın nokta çok önemli. Kimse buna dikkat çekmiyor. Herkes olayın rezaletiyle ilgileniyor. Ama MHP'li bir başkan ve BDDK başkan yardımcısının bu düğünü düzenlemesi, üstelik bu adamları çağırması ve o bununla kıl aldırmayan, merkez bankası başkanından başkasına hesap vermem diyen genel müdürlerin oraya gitmesi MHP'nin çok açık ve net gövde gösterisi.

MHP her cephede mesaj vermeye devam ediyor: Özel Harekata el öptürme, 17-25 Aralık göndermesi, teğmenler krizi ve son olarak da BDDK düğünü...

Gökhan Biçici: Aynen öyle, şeyi de hatırlatalım, atlamıştım onu. 17-25 Aralık saatinin Ali Koç'un Bahçeli’yi ziyareti esnasında özellikle oraya konması.
Yani özellikle özel harekat ziyaretinde el öpme, 17-25 Aralık mesajı, teğmenlerin çıkışı ve BDDK düğünü. MHP her cephede aslında pozisyonunu ilan ediyor ve adım üstüne adım atıyor. Buna bir yanıt gelecek. Mesela Mehmet Şimşek, hani geçen biri sordu, kendi geldiği ülkede böyle bir şey düşünülebilir mi acaba?

Selim Akmen: Şaka mı yapıyorsun ya?!

Gökhan Biçici: Ertesi gün ne o banka genel müdürleri, ne BDDK...baştan ayağa ekonomi bakanı istifa etmek zorunda kalırdı. Hükümet istifa etmek zorunda kalırdı belki de.

Selim Akmen: Herhangi bir bağımsız banka sisteminde o banka müdürleri BDDK başkanıyla da başkan yardımcısıyla da baş başa yemek yiyemez. Adamı istifa ettirirler. Çok açık konuşuyorum. Diğer konularda fazla bilmiyorum. Ben bunları banka genel müdürlüğü yapmış arkadaşlarımdan öğreniyorum. Yani Hasan Soy'dan var mesela. Twitter'da da takipleşiriz. O gizli kalmış, banka genel müdürlüğü yapmış bir adamdır.

Selim Akmen: O anlatsın size. Yani benim de dikkatimi çekmemişti. Yalan yok sen söyleyene kadar. Sen diyene kadar ki abi ya bu nasıl bir iş?! Evet büyük rezalet ama rezaletten öteye bir parlak bir bıçak havada uçup gelen ve bütün Mehmet Şimşek'in prestijine de Merkez Bankası'nın prestijine de saplanmış bir bıçak.

Gökhan Biçici: Aynen öyle. Daha konuşacağız önümüzdeki haftada. Bu siyasette MHP bir yere gidemezsin diyor özünde. Normalleşmenin de sınırı var.

Selim Akmen: Nereye gidiyorsun diyor.

Gelecek Partisi ve DEVA Partisi arasında başlayan birleşme süreci neyin hazırlığı?

Gökhan Biçici: Bu tarafta da bir takım hazırlıklar var. Mesela bir başka okumada, Gelecek Partisi ve DEVA birleşme hazırlığı, meclis gruplarını birleştirelim denmiş, parti birleşmesi ihtimal olarak konuşuluyor, kolay değil ama bunu hızlandırmış gibi gözüküyorlar.Gelecek Partisi, Davutoğlu, Erdoğan görüşmesi. MHP'de eğer bir kopuş olduğu zaman burayla onu takviye etmek yönünde bir çaba, bir hazırlık var gibi gözüküyor. Ki buna mesela CHP'de itiraz etmez yüksek ihtimalle.

Selim Akmen: Kemal Kılıçdaroğlu'na kızanlar da bunu hatırlasın.

Gökhan Biçici: Tabii. Orada bir aktör olarak, bir pozisyon tutan bir aktör olarak aslında siyasetin çeşitlenmesine katkıda bulunmuştu o süreç. Onları konuşacağız. Yeniden Refah tekrar bir çıkış yaptı: Erbakan “Erken Seçim” dedi. Belli ki Erken Seçim çok daha fazla dillendirilecek. Araştırmalarda da artık %50'nin üstüne çıkmış toplumun Erken Seçim talebi ki bu önemli bir eşik.

Selim Akmen: Daha patlamadı yoksulluk buna rağmen.

Gökhan Biçici: Dolayısıyla Ekrem İmamoğlu'nun olası yasağından Yeniden Refah'ın erken seçim talebine, yoksulluğun daha da derinleşmesi ve patlamasına kadar Sinan Ateş davası, benzeri davalardaki gelişmeler. Elbette Lübnan'a dönük artık İsrail'in kara harekatının başlayacak olması. İçeride dışarıda bayağı çalkantılı bir dönem bizi bekliyor ve biz de bol bol bunları konuşacağız. Bugünlük bu kadar diyelim.

Selim Akmen: Ekim'den itibaren daha sık ve daha düzenli görüşeceğiz.

Gökhan Biçici: Aynen öyle. Ekim ayının ilk haftasında yine burada birlikte olacağız. Ve yayın dönemimiz de daha aktif bir şekilde başlayacak dokuz8. Dolayısıyla çok yönlü olarak yazılarla, programlarla, gündem özel programlarıyla, alt başlıklarına ayrı ayrı genel çerçeveyi, gündem siyaset ve benzeri programlarda ele almaya devam edeceğiz. Bir sonraki hafta tekrar görüşmek üzere. Hoşçakalın.
 

dokuz8HABER Genel Yayın Yönetmeni Gökhan Biçici'nin sunduğu Emek Dünyası programın bu bölümünde, Emekliler Meclisi Kurucularından Hasan Kaşkır ile emeğin, emeklilerin geleceğini, Emek Meclisi'nin çalışmaları ve talepleri konuşuldu.

Özel sektör zaten doğası gereği sorunlu bir yer. Neden? Çünkü sermaye daha fazla kâr edebilme odaklı çalışır. Dolayısıyla uzun mesailerle çalıştığımız ama her geçen gün ücretlerimizin daha düşük olduğu bir durum var. Diğer özel sektör çalışanlarından farklı olarak bizim de kendimize özgü gündemlerimiz var. Örneğin, eğitim dönemi Eylül’de başlar ve Haziran’da biter. Normalde sözleşmelerimiz bir yıllık olsa da, patronlar yaz aylarında maaş ödemek istemedikleri için bizi Eylül’de işe alıp Haziran’da istifaya zorlarlar. Birçok arkadaşımız bunu imzalamak zorunda kalıyor çünkü iş bulmama tehdidiyle karşı karşıya kalıyorlar.

Mobbing karşısında da istifa dilekçesini imzalamak zorunda kalıyoruz. Yaz aylarında maaş alamıyor, sigorta ödenmiyor ve gelecek yıl iş bulup bulamayacağımız kaygısıyla geçiyor. Meslek hayatlarımız her yıl yeni bir iş aramakla geçiyor ve bu durum, çalıştığımız kurumlarda sesimizi çıkarabildiğimiz, hakkımızı arayabildiğimiz bir yerde olmamamıza neden oluyor. Özelleştirme çok fazla arttı. Eğitim sektöründe birçok kurum var ve vergi kaçakçılığı çok yaygın. Sigortasız veya asgari ücretin altında öğretmen çalıştırmak gibi yasal olmayan uygulamalar yapılıyor.

Öğretmenlik mesleği çok kamusal bir alan ve hayatın her alanına etki eden bir alan. Bu yüzden en bilimsel yaklaşılması gereken alanlardan biri. Türkiye genelinde öğretmenlik mesleği saygın bir meslek olarak görülmekte ama öğretmenler yaşam mücadelesi vermekte zorlanıyor. Eğitim nöbetlerinin ardından toplumsal olarak nasıl bir karşılık aldınız ve yetkililerle görüşmeleriniz nasıl geçti?

Taban maaş temel sorunumuz. 90’lı yıllarda özelleştirme yeni başladığında, özelde çalışan öğretmen kamudaki denktaşından daha az ücret alamazdı. Ancak 2014 yılında bu yasa kaldırıldı ve maaşlarımız iş kanununa göre belirlenmeye başladı. Bu da demek oluyor ki, öğretmenler asgari ücrete çalıştırılabiliyor. Biz, 2014 yılında kaldırılan hakkımızı istiyoruz. Öğretmenler olarak kamudaki meslektaşlarımızdan daha fazla çalışıyoruz ama daha az ücret alıyoruz. Bu eşitsizliğin giderilmesini istiyoruz.

Biz, muhatabımız olarak bakanlık ve meclisi görüyoruz. Defalarca Ankara’ya gittik ve taleplerimizi ilettik. Bakanlıkla görüştüğümüzde bize bir düzenleme yapılacağı sözü verildi ama bu söz tutulmadı. 26 Mayıs’ta Ankara’ya doğru yola çıktık ve meclise yürüdük. Yine polis barikatıyla karşılaştık ama barikatı aşarak meclis parkına geldik. Asıl muhatabımız meclis olduğu için burada nöbet tutmaya başladık. 40. günümüzde Eğitim-Sen, Eğitim-İş gibi sendikalar da nöbete katıldı.

Öğretmenlik Meslek Kanunu tartışmaları da bu süreçte gündeme geldi. Bu konudan da bahseder misiniz?

Öğretmenlik Meslek Kanunu’nda taban maaşın da yer almasını talep ettik. Ancak kanunda var olan maddeler, öğretmenleri güvencesizliğe sürükleyen maddeler. Örneğin, öğretmenlik akademisi açılacak ve öğretmenler düşük ücretlerle çalıştırılacak. Biz sendika olarak bu kanunun karşısındayız. Diğer sendikaların da bizimle beraber direnmesi, ÖMK’nin ertelenmesine neden oldu.

Görüşmeleriniz nasıl geçti ve bundan sonrasında ne yapmayı planlıyorsunuz?

Görüşmelerimizde olumlu beyanlar aldık ama bu sözler yazılı değil, sözel beyanlardı. Biz bu söze güvenmek istiyoruz. Bu yüzden eylemlerimiz şimdilik bitti ama taleplerimiz karşılanmazsa talebimizin peşini bırakmayacağımızı buradan söylemiş olalaım.

Çok teşekkür ederiz katılımınız için. Son olarak, üniversite tercih süreci de yeni bitti. Buradan öğrencilere ve öğretmenlik mesleğini hedefleyen gençlere vermek istediğiniz bir mesaj var mı?

Öğrencilere, her ne konuda olursa olsun haklarınızın peşini bırakmayın, mücadele edin, derim. Öğretmenlik mesleğini hedefleyen gençlere de haklarını savunmalarını ve mücadele etmelerini tavsiye ediyorum.

Biz de mücadelemizi yakından takip etmeye devam edeceğiz, başarılar dileriz.

İşte anket sonuçları...

İstanbul kütüğüne kayıtlı olan sayısı ise 2 milyon 152 bin 878 kişi. 

Yani İstanbul'da ikamet eden ancak kütüğü başka illerde kayıtlı olan 12 milyon 904 bin kişi bulunuyor. 

Peki, İstanbul'da en çok nereli var? İşte ilk 20 il...

Özel, yapay zekayı da kullanarak adayları belirlediklerini söyledi. Özel, yönetime karşı parti içi muhalefetin 1 Nisan hesapları yaptığı öne sürüldü. 

CHP'den hem Kurultay hem de çeşitli gerekçelerle de seçim istifaları geldi. Kesinleşen seçim listeleri de YSK'ye teslim edildi. İşte teslime kadar CHP'den istifa eden isimler:
 

Ekrem İmamoğlu’nun İBB adaylığı 2019’da  tartışma yarattı. İmamoğlu, anketleri delen bir mücadele ile seçimi kazandı. İmamoğlu’nun zaferini AKP kabullenemedi. ‘Hiçbir şey olması bile bir şeyler’ oldu denilerek İBB Başkanlığı seçimi iptal edildi. İmamoğlu, ikinci seçimde Yıldırım’a 800 bin fark attı.

İmamoğlu, 2019’a girdiği seçimde başta İYİ Parti’nin desteğini aldı. İmamoğlu, beş yıllık döneminin ardından gireceği İBB seçimlerinde ise tek başına. Karşısında 10’dan fazla rakip ve iktidar gücüne sahip AKP’nin adayına karşı yarışacak. 

Anketler, Ekrem İmamoğlu’nun lehinde gösterse de aksi örnekler de mevcut. İmamoğlu’nun her iki durumda da Murat Kurum ile arasında birer puan farkı olduğu görülüyor. 

Siyaset bilimciler, gazeteciler ve birçok uzman; İmamoğlu’nun seçimi kazanması durumunda Cumhurbaşkanlığının da en önemli talibi olacağını iddia ediyor. Tarihi seçimde İmamoğlu, 14 kişi 13 partiye karşı yarışacak. İşte detay detay İmamoğlu’nun rakipleri