"Resimlerle Çocuk Psikolojisi" kitabının yazarı uzman psikolog Semih Tezelli, çocuklarla iletişimde resmin önemine dikkat çekti, “Çocukların çizdiği resimler, bilişsel ve dil gelişimine göre analiz edilirse sağlıklı iletişim sağlanır” dedi.

Haber: NAGİHAN BEKTAŞ

Uzman Psikolog Semih Tezelli, çocukların dil gelişimleri daha zayıf seviyede olduğu için duygu durumlarını resim çizerek aktardıklarını söylüyor. “Çizilen resimler çocuğun hislerine dair birçok anlam taşır. Çocukların çizdiği resimler, bilişsel ve dil gelişimine göre analiz edilirse sağlıklı iletişim sağlanır” diyen Tezelli, resim analizinin çocuklarla iletişimdeki yerini ve önemini vurguluyor.

Gözden kaçırmayın

Haksız yere işten atılan öğretim üyesi işe iade davasını kazandı Haksız yere işten atılan öğretim üyesi işe iade davasını kazandı

Resim sanatının oyunla paralel ilerleyen bir alan olduğu biliniyor. Çocukların oyun oynamasının ve resme olan ilgisinin doğuştan gelen, iyileştirici bir mekanizma olduğu düşünülüyor. Çocukları anlayabilmek için en etkili iletişim aracı olan resim, sözlü iletişimin kurulamadığı anlarda kurtarıcı rol üstleniyor. Resim çizimi ve analizi sayesinde çocuklar ile yetişkinler arasında etkili bir iletişim akışı sağlanabiliyor. Sanat kaygısından çok yalın haliyle duyguların aktarımı bakımından önem taşıyan bu resimler; başta renkler, çizgiler, sayfanın konumlandırılması, çizilen nesnelerin boyutu gibi bilgiler ışığında analiz edilebiliyor.

semih tezelli 2

RESİM ANALİZİNİN TARİHİ

Resim analizi, Antik Yunan’dan bu yana üzerinde araştırmalar yapılan ve uygulanan bir yöntem. Psikolog Semih Tezelli, resim analizinin tarihsel süreçteki yerini şu şekilde anlatıyor: “Antik Yunan Dönemi’nde yaşayan düşünürler, çocukların yaptığı resimlerden ve oyunlardan seçebilecekleri mesleklerine dair bazı yorumlar yapmışlar. Yazılı olarak ulaşabildiğimiz tarihçeye döndüğümüzde ise 16. yüzyıla tekabül eden Rosso Fiorentino’nun bazı kaynaklarında resimle ilgili yorumlar karşımıza çıkıyor. Bu kaynaklarda resim yapan çocukların hayata daha hazır olacaklarına ve el becerilerinin geliştiğine dair daha pragmatik yorumlamalar bulunmaktadır. Psikoloji alanında incelenmesi, çocukların kendilerini psikolojik olarak ifade etmeleri üzerine yapılan çalışmalar ise 18. yüzyıla denk geliyor. Son 100-150 yıllık bir sürece bakıldığında resim analizi, bilimsel yöntem olarak çocukları tanımada kullanılan en temel değerlendirme yöntemlerinden biridir. Ülkemizde ise bu yöntemin popülerliği son 15-20 yılda arttı.”

RESİM ANALİZİ GELİŞİME GÖRE YAPILMALI

Çocukların gelişim dönemleri göz önüne alınarak analiz yapılması gerekiyor. Yetişkinler için korkutucu olan bir figür çocuklar için sıradan bir karalama olabildiği gibi, renkler, şekiller, boyutlandırmalar da yaşa göre değişkenlik gösterebiliyor. Psikolog Tezelli, resim analizi uygulayan psikologlar, danışmanlar, psikiyatristler, çocuk gelişim uzmanları, okul öncesi öğretmenleri ve ilkokul öğretmenlerinin yanı sıra anne babaların da resim analizi konusunda bilgi sahibi olmaları gerektiğini söylüyor. “Resim analizi hakkında herhangi bir eğitim almamış olan ebeveynler ancak kendi fikirleri doğrultusunda resimleri yorumlayabilecekleri için; bu yeterli olmaz. Resim analizini genel kurallarıyla anlatan kaynakları edinerek temel bilgi kazanmalılar. Bu konuda bilgi edinmemek çok şahsi yorumlar yapmaya sebep olur” diyen Tezelli, örnek olarak çocuğun anneyi resimde simsiyah çizmesini veriyor. Bunun çocuğun annesi ile ilgili algısındaki olumsuzluğu yansıttığını ifade eden Tezelli, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Anne, bunun sebebini sürekli kendisinin siyah renk kıyafet giymesine bağlayabilir. Eğer ki çocuk 4 yaşından büyük olup devamlı koyu renkler kullanarak resim yapıyorsa, çizdiği aile resimlerinde ebeveynlerde eksiklikler varsa dikkat edilmelidir. Mahremiyet bilgisine kısmen sahip olan 4-10 yaşlarındaki bir çocuğun, cinsellikle ilgili unsurları resimde çok fazla aktarması gibi çok dikkat çeken olumsuz temada resimler varsa ebeveynlerin uzmanlardan yardım alması gerekmektedir.”

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLAR

Çocukların yaptığı resimlerin sembolik anlamlar taşıdığını, çocukların gelişimsel ve psikolojik durumlarına bağlı şekilde analiz edilmesi gerektiğini vurgulayan Semih Tezellli, resim analizi ölçütlerinin genellikle özel gereksinimli olmayan çocuklar üzerinden uygulandığını ifade ediyor. Özel gereksinimli çocuklar için de resim analizi kısıtlı ölçüde de olsa uygulanabiliyor. Tezelli, bu konudaki uygulamaları şöyle özetliyor: “Çocukların sahip olduğu özelliklere göre değerlendirmelerimiz değişiyor. Örneğin; Mental retardasyon (zihinsel gerilik) durumunda çocuğun takvim yaşına göre değil, mental yaşına göre değerlendirme yapılır. Herhangi bir tanısı olmayan 10 yaşındaki bir çocuğa 10 yaş kriterleriyle bir değerlendirme yapılırken, yaşı 10 olup zeka yaşı 5 olan bir çocukta 5 yaş ölçütlerine göre değerlendirme yapılır. Hidrosefali tanısına sahip olan çocuklar, kafa çizimlerini büyük şekilde yaparlar. Otizm tanısına sahip olan çocukların çizdikleri göz, ağız çizimlerinde değişimler görülür. Gelişim süreçlerinde sorun yaşayan çocukların genel olarak renk kullanımları daha kısıtlıdır ve çizdikleri şekillerde bozukluklar görülür."

semih tezelli