KÜLTÜR-SANAT

Usta oyuncu Münir Özkul hayatını kaybetti

Hababam Sınıfı’nın Mahmut Hoca’sı, Bizim Aile’nin Yaşar Usta’sı Usta Oyuncu Münir Özkul, 93 yaşında yaşamını yitirdi.
Özel ve devlet tiyatrolarında birçok önemli oyunda rol almasının yanı sıra “Mahmut Hoca” ve “Yaşar Usta” gibi Türk sinemasının unutulmaz karakterlerine hayat veren Münir Özkul, 93 yaşında hayatını kaybetti.

1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından “Devlet Sanatçısı” unvanı verilen Münir Özkul, uzun yıllardır demans hastalığıyla mücadele ediyordu.

MÜNİR ÖZKUL KİMDİR?

1925 yılının 15 Ağustosu’nda Bakırköy’de doğar Münir Özkul. O doğuştan sanatçıdır. Daha ortaokul yıllarında yaptığı taklitlerle arkadaşlarını güldürür. Sahneye ilk kez 29 Ekim 1939’da Bakırköy Halkevinde çıkar. Çekingen, sıkılgan bir yapıya sahiptir.

“Yaptığı taklitlerin en gözdesi olan Arkaş Palabıyıkyan taklidini, Ferdi Tayfur’un ağzından, Grucho Marx’ın yürüyüşüyle canlandırarak, ilk alkışını” alır. Lise yılları zorlu geçer. O, okuldan kaçıp kaçıp sinemalara, kütüphanelere gider. O yıllarda en çok karikatürist olmak istiyordur ve Cemal Nadir’i çok seviyordur. 1940 yılında, Reşit Baran’ın Eugene Labiche’den adapte ettiği Mahcuplar oyunuyla tiyatro serüveni başlar. Bu aynı zamanda Bakırköy Halkevinde, Rauf Adın’ın yönettiği Temsil Kolu faaliyetlerinin de ilkidir.

1943’te Sadık Şendil’in Bakırköy’e dönüşüyle başlayan ikinci dönem çalışmalarında da birçok oyundaki rolüyle başarılı olur. Temsil kolunun dağılmasıyla 1948 yılında, Ses Tiyatrosunda profesyonel oyunculuk dönemi başlar ve ilk oyununda bir Ermeni rolü oynar. Provalarda pek başarılı olamayan Özkul, sahnede herkesi şaşırtır, dakikalarca alkışlanır ve kesilmeyen alkışlar nedeniyle oyun devam edemez, aynı sahne iki-üç kez tekrarlanır.

SİNEMAYLA 1949 YILINDA TANIŞTI

Sinemayla ilk kez 1949’da tanışır. Vatan ve Namık Kemal filminde “soldan sekizinci asker” rolüyle figüran olarak başladığı sinemada, 1950’de Üçüncü Selim’in Gözdesi filmiyle figüranlıktan oyunculuğa terfi eder. İki yüzün üstünde filmde oynar.

Ses Tiyatrosunda iki yıl çalışır. Genel havadan hoşnutsuzdur. Hemen karşı kaldırımda Küçük Sahneyi açan Muhsin Ertuğrul’la çalışmaya başlar. 13 Nisan 1951’de Muhsin Ertuğrul’un sahneye koyduğu, John Steinbeck’in Fareler ve İnsanlar oyununda Carlson rolündedir. 1952 yılında Vasfi Rıza Zobu ile karşılıklı oynadığı Edi ile Büdü filmiyle sinemadaki ilk başrolünü oynar.

DÜMBÜLLÜ KAVUĞUNU ONA DEVRETMİŞTİ

Arena Tiyatrosunda birçok oyunda rol alır. Sonraki yıllarda da defalarca oynayacağı Kanlı Nigar oyunundaki İbiş rolüyle özdeşleşir. Sinemada da birçok ödül almıştır. Kanlı Nigar’ı izlemeye gelen İsmail Dümbüllü, oyun öncesinde “Münir fesini giymesin, ona kavuğumu vereceğim” diye haber gönderir. 19 Nisan 1968 gecesi Arena Tiyatrosunda eskilerin ‘icazet’ dedikleri bir törenle, İsmail Dümbüllü, Münir Özkul’a el vermiştir.

Arzu Film yapımlarının, Ertem Eğilmez filmlerinin vazgeçilmez oyuncusudur. Hababam Sınıfı filmlerinin Mahmut Hocası rolüyle yıllarca belleklerden silinmeyecek bir karakter oluşturur. Adile Naşit’le oluşturdukları ikili çok sevilir. 1978’de İzmir Fuarında Adile Naşit’le birlikte şov yaparlar. ’80’li yıllarda birçok filmde birlikte oynarlar.

“EN İYİ ERKEK OYUNCU” ÖDÜLÜNÜ ALDI

Kariyeri boyunca 200’den fazla filmde rol alan Özkul, Sev Kardeşim filmindeki oyunuyla 1972 Altın Portakal Film Festivali’nde “en iyi erkek oyuncu” ödülünü kazandı. “Bizim Aile” filminde canlandirdigi “Yaşar Usta” rolüyle de 1977 Azerbaycan Film Festivali’nde özel ödül kazandı. “Süt Kardeşler” filminde yönetmen yardımcılığı da yapmıştır.

Ferhan Şensoy uzun süredir Münir Özkul’la çalışmak istiyordur. Sonunda ikna eder ve Erol Günaydın’la birlikte Özkul’u Köşe Dönücü filminde oynatır. 1987-88 tiyatro mevsiminde Erol Günaydın’la birlikte Ortaoyuncular’la tiyatroya dönüş yapar. 32 yıl sonra onu Münir Özkul yapan Küçük Sahneye yeniden oyuncu olarak gelir ve Ferhan Şensoy’un yazıp yönettiği İstanbul’u Satıyorum’da Mimar Sinan rolüyle, yeni bir kuşak onu, ayakta alkışlar.

MÜNİR ÖZKUL’UN ROL ALDIĞI TİYATRO OYUNLARI

– Aşk Köprüsü
– İstanbul’u Satıyorum (1987-88)
– Soyut Padişah
– Sersem Kocanın Kurnaz Karısı
– Çayhane
– Fareler ve İnsanlar
– Keşanlı Ali Destanı
– Yorgun Matador
– Hababam Sınıfı
– Babayiğit
– Yaz Bekarı
– Generalin Aşkı
– Kanlı Nigar

MÜNİR ÖZKUL’UN ROL ALDIĞI FİLMLER

1950     Üçüncü Selim’in Gözdesi
1951     Barbaros Hayreddin Paşa
1951     Evli Mi Bekar Mı
1951     Lale Devri
1951     Vatan ve Namık Kemal
1951     Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan
1952     Edi ile Büdü
1952     Edi ile Büdü Tiyatrocu
1953     Balıkçı Güzeli
1953     Halıcı Kız
1955     Bir Aşk Hikayesi
1955     Tuş / Bir Aşk Hikayesi
1956     Kalbimin Şarkısı     Münir
1956     Miras Uğrunda
1958     Altın Kafes
1958     İftira
1959     Gurbet
1960     Taş Bebek
1960     Yaman Gazeteci     Yaman
1961     Bir Bahar Akşamı
1961     Yumurcak
1965     65 Hüsnü
1965     Bilen Kazanıyor
1965     Cezmi Band 007.5
1965     Dokunma Bozulurum
1965     Gönül Kuşu
1965     Kahreden Kurşun     Tencere Münir
1965     ‘Kan Gövdeyi Götürdü     Zehir Hafiye
1965     Kart Horoz
1965     Senede Bir Gün
1965     Seveceksen Yiğit Sev
1965     Sonsuz Geceler     Zühtü
1965     Yalancının Mumu
1965     İnatçı Gelin
1965     Şekerli misin Vay Vay
1965     Şoför Nebahat Bizde Kabahat
1966     Ben Bir Sokak Kadınıyım
1966     Bir Millet Uyanıyor     Tilki Onbaşı
1966     Denizciler Geliyor
1966     Fakir Bir Kız Sevdim
1966     Seni Seviyorum
1966     Sevgilim Bir Artistti
1967     Elveda
1967     Sürtüğün Kızı
1967     Yaşlı Gözler
1967     Çifte Tabancalı Damat
1967     Ölünceye Kadar
1968     Artık Sevmeyeceğim     Ahmet
1968     Kalbimdeki Yabancı
1968     Kanlı Nigar     Apti
1968     Kara Gözlüm Efkarlanma
1968     ‘Nilgün
1968     Urfa İstanbul     Doktor
1968     Yayla Kartalı
1968     İstanbul’da Cümbüş Var
1969     Ayşecik’le Ömercik     Sansar Nuri
1969     Bana Derler Fosforlu
1969     Boş Çerçeve     Ferhat
1969     Fakir Kızı Leyla
1969     Gelin Ayşem
1969     Nisan Yağmuru
1969     Sevdalı Gelin
1969     Sevgili Babam
1969     Uykusuz Geceler
1970     Ali İle Veli
1970     Arım, Balım, Peteğim
1970     Berduş Kız
1970     Bütün Aşklar Tatlı Başlar
1970:     Dikkat Kan Aranıyor
1970     Dönme Bana Sevgilim
1970     Hayatım Sana Feda     Mehmet
1970     Kalbimin Efendisi
1970     Kara Dutum
1970     Küçük Hanımefendi
1970     Seven Ne Yapmaz
1970     Son Kızgın Adam
1970     Tatlı Meleğim
1970     Yavrum
1970     Yumruk Pazarı
1970     Yuvasız Kuşlar
1970     ‘Şoför Nebahat
1971     Ayşecik ve Sihirli Cüceler Rüyalar Ülkesinde
1971     Aşk Hikâyesi     Şeker Ahmet
1971     Aşk Uğruna
1971     Bebek Gibi Maşallah
1971     Beklenen Şarkı
1971     Beyaz Kelebekler
1971     Beyoğlu Güzeli
1971     Donkişot Sahte Şövalye
1971     Gönül Hırsızı     Salih Reis
1971     Hayat Sevince Güzel
1971     Hayatım Senindir
1971     Kadifeden Kesesi
1971     Senede Bir Gün
1971     Solan Bir Yaprak Gibi
1971     Son Hıçkırık
1971     Tophaneli Ahmet
1971     7 Kocalı Hürmüz
1971     İbiş Gangsterlere Karşı
1971     İşte Deve İşte Hendek
1972     Aslanların Ölümü
1972     Karamanın Koyunu
1972     O Ağacın Altında
1972 :     Sev Kardeşim     Mesut Güler
1972     Tatlı Dillim
1972     Tövbekar
1972     Ver Allahım Ver
1972     Yiğitlerin Kaderi
1972     Üç Sevgili
1973     Izdırap     Ahmet
1973     Niyet
1973     Oh Olsun     Burhan Usta
1973     Yalancı Yarim
1973     Çulsuz Ali
1973     Şaban İstanbul’da
1974     Beş Tavuk Bir Horoz
1974     Gariban     Şair Cevat
1974     Hasret
1974     Mavi Boncuk     Baba Yaşar
1974     Salak Milyoner     Mehmet Çavus
1974     Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz
1975     Beş Milyoncuk Borç Verir misin
1975     Bizim Aile     Yaşar
1975     Gece Kuşu Zehra
1975     Gülşah
1975     Hababam Sınıfı     Kel Mahmut
1975     Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı     Kel Mahmut
1976     Aile Şerefi     Rıza
1976     Hababam Sınıfı Uyanıyor     Kel Mahmut
1977     Cennetin Çocukları     Hasan
1977     Gülen Gözler     Yaşar Usta
1977     Hababam Sınıfı Tatilde     Kel Mahmut
1978     Hababam Sınıfı Dokuz Doğuruyor     Kel Mahmut
1978     Neşeli Günler     Kazım
1979     Aşkın Gözyaşları
1979     Erkek Güzeli Sefil Bilo     Hüso
1979     İbiş’in Rüyası     Nahit
1980     Banker Bilo     Hasan
1980     Deliler Almanya’da
1980     İbişo
1981     Bizim Sokak
1981     Deliler Koğuşu
1981     Gırgıriye     Emin
1981     Gırgıriyede Şenlik Var     Emin
1982     Altın Kafes
1982     Ağlayan Gülmedi mi?
1982     Beni Unutma
1982     Bir Yudum Mutluluk
1982     Buyurun Cümbüşe
1982     Gazap Rüzgârı
1982     Görgüsüzler
1982     Islak Mendil     Kadir
1982     Talih Kuşu
1982     Şıngırdak Şadiye
1983     Dostlar Sağolsun     Tahir Baba
1983     Gırgıriyede Cümbüş Var     Emin
1983     İlişki
1983     Şaşkın Ördek
1984     Geçim Otobüsü     Nasrettin
1984     Gırgıriyede Büyük Seçim     Emin
1984     Kızlar Sınıfı     Mahmut Hoca
1984     Çaresizim
1984     Şaşkın Gelin
1985     Büyük Günah
1985     Deliye Hergün Bayram
1985     Duyar mısın Feryadımı
1985     Garibim Ceylan
1985     Köşeyi Dönenler
1985     Muhabbet Kuşları
1985     Palavracılar
1985     Sarı Öküz Parası
1985     Ya Ya Ya Şa Şa Şa
1985     Çalınan Hayat
1985     Şişeli Köy
1986     Alın Yazımız Bu
1986     Ana Kucağı
1986     Babalar da Ağlar
1986     Dayak Cennetten Çıkma
1986     Efkarlıyım Abiler
1986     Ekmek Parası
1986     Elmayı Kim Isırdı
1986     Gülmece Güldürmece / Gelinciklerim
1986     Kuzucuklarım
1986     Küçük Ağam
1986     Kısmetin En Güzeli
1986     Kızlar Sınıfı Tatilde
1986     Melek Hanım’ın Fendi
1986     Milyarder     Mahmut
1986     Neşeye Bak Neşeye
1986     Töre
1987     Afife Jale
1987     Aile Pansiyonu     Murtaza
1987     Etme Bulma
1987     Füze Nuri
1987     Günah
1987     Kadersiz Kullar
1987     Kuşatma 2 / Şok
1987     Otobüs Yolcuları / İhsaniye – Karasu
1987     Püf Noktası
1987     Yaşamaya Mecburum
1987     Yıkılan Yuva
1987     Yıllar
1988     A Ay
1988     Acı Gurbet
1988     Arabesk
1993     Al Dudaklım
1996     Ay, Işığında Saklıdır

MÜNİR ÖZKUL’UN ALDIĞI ÖDÜLLER

1967     İlhan İskender Armağanı     Kanlı Nigâr oyunuyla
1972     9. Altın Portakal Film Festivali, En İyi Erkek Karakter Oyuncu Ödülü     Sev Kardeşim
1991     Dümbüllü Ödülü
1997     Altın Kelebek Ödülleri Onur Ödülü
1999     Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü “Muhsin Ertuğrul Tiyatro Emek Ödülü”
2004     37. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri Onur Ödülü
2006     Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü
2014     18. Afife Tiyatro Ödülleri, Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü     :
2015     T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü.