EKONOMİ GÜNDEM

Zafer Havalimanı: Bir müteahhitlik zaferi

Kütahya-Afyon ve Uşak illerine hizmet vermek amacıyla 2012 yılında yapılan Zafer Havalimanı, 6 yılın sonunda ülkenin en az kullanılan havalimanı oldu. 2010 yılında yap-işlet-devret formülüyle IC İçtaş şirketine 50 milyon avroya verilen projede, hedeflenen yıllık garanti yolcu sayısında yüzde 98’lere varan yanılmalar yaşandı.

 

Zafer Havalimanı, 2010 yılında Uşak-Afyon ve Kütahya illerindeki yurttaşlara hizmet vermek adına bir proje olarak ortaya çıktığında, yapılan ihaleye sadece IC İçtaş firması katıldı. Yap-işlet-devret modeli ile ve “Garanti ödemesi” verilerek yapılan Zafer Havalimanı için, 2012-2016 yılları arasında 4 milyon 73 bin 181 yolcu garantisi verildi. Ancak bu sürede havaalanına sadece 170 bin 534 kişi geldi. Şu ana kadar devlet tarafından IC İçtaş’a, yapılan anlaşma doğrultusunda 5 yıllık garanti para olarak 20 milyon 855 bin 948 avro ödendi.

İHALEYİ 3’ÜNCÜ BOĞAZ KÖPRÜSÜ VE ORDU-GİRESUN HAVALİMANI İHALESİNİ ALAN FİRMA ‘KAZANDI’

Havalimanı için açılan ihaleye katılım için 10 şirket teknik şartname alırken yalnızca biri ihalede hazır bulundu, IC İçtaş. Daha önce yapımı uzadığı için eleştirilere neden olan Ordu-Giresun Havalimanı’nın da yüklenicisi olan şirket, 50 milyon avro karşılığında ihaleyi aldı. Yapılan anlaşmaya göre ilk 4 yıl için 20 milyon avro garanti para şirkete ödenecekti. Projenin tamamında ise yap-işlet-devret kapsamında 30 yıl içinde, işletmeden elde edilen kar hariç, IC İçtaş firmasına Hazine’den 205 milyon 281 bin avro garanti para ödenecek.

UÇMAYAN YOLCU İÇİN ÖDENEN 5 MİLYON AVRO

Zafer Havalimanı’nda, ilk 4 yılın sonunda, seyahat etmeyen 3 milyon 902 bin 647 yolcunun parası devlet bütçesinden ödendi. Sadece 2015 yılında havaalanını kullanmayan yolcular için devletin kasasından 5 milyon avro çıktı. 2016 yılında verilen Sayıştay raporunda, havalimanı için garanti edilen yıllık yolcu sayısının yüzde 10’una bile yaklaşılmadığı belirtildi. Sayıştay, IC İçtaş’a proje kapsamında ödenecek ücret düşünüldüğünde, devletin zarar etmemesi için Meclis’i uyardı. Ancak Zafer Havalimanı’na dair herhangi bir müdahale yapılmadı.

‘BURADA BİR ZAFER VARSA O DA DEVLETİ DOLANDIRAN ŞİRKETİN ZAFERİDİR’

Şirketin devlete ödediği 50 milyon avro, garanti ödeme kapsamında ilk 10 yıl içinde kamu kaynaklarından karşılanacak. Yaşanan sürecin tam anlamıyla ‘soygun’ olduğunu söyleyen CHP Kütahya Milletvekili Ali Fazıl Kasap, #dokuz8’e verdiği demçte, “Bu ve buna benzer projeler, tam olarak kamu kaynaklarını soymak için kullanılıyor. Başlayan projelerin hiçbiri, kamuyu milyonlarca avro zarara uğratmasına rağmen sonlandırılmıyor. Daha önceki örneklerde olduğu gibi Zafer Havalimanı’nda da aynı süreç işliyor. Her yıl yüzde 98’lere varan bir yanılma payı ve milyonlarca lira kamu zararı var. Ancak müdahale edilmiyor. Ne bizim uyarılarımız, ne de Sayıştay’ın uyarıları kar etmiyor. Adını zafer koydular, ama ortada bir zafer varsa o da müteahhit firmanın zaferidir” ifadelerini kullandı.

‘HAVAYOLU ŞİRKETLERİ İÇİN HAT AÇMA DÜZEYİNDE DEĞİL’

Sayıştay, ‘havalimanından beklenen amacın gerçekleşmemesi ve kuruluşun da uzun süre bir finansman yükü ile karşı karşıya kalmaması amacıyla’ uçak ve yolcu trafiğinin artırılmasına yönelik başlatılan çalışmalara etkinlik kazandırılması için bir komisyon kurulmasını önerdi. Raporda “İşletici şirketle birlikte bölgedeki mülki idare amirleri, ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları, ticaret odaları, turizm ve havayolu şirketleri ile ortaklaşa çalışmalar yürütülmesi, otel ve uçuş paket programları ve bu programlara katılan şirketlere teşvik uygulaması gibi projeler geliştirilmesi uygun olacaktır” sözlerine yer verildi. Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) tarafından Sayıştay raporuna verilen yanıtta ise, “İlk işletme yıllarında trafik henüz oturmadı, yörenin yolcu potansiyeli havayolu şirketlerince ‘hat açma’ düzeyinde değil” denildi.

KİMİN ZAFERİ?

Uluslararası Şeffaflık Derneği, havalimanı projesinde kamunun uğradığı zararı anlatmak için ‘Geleceği rehin bırakmak: Zafer Havalimanı’ adıyla bir infogram yayınladı. İnfogramda, Zafer Havalimanı projesinden kamunun gördüğü zarar, DHMİ ve Sayıştay verileriyle gözler önüne serildi. Devlet tarafından garanti ücreti şirkete ödenen yolcu sayısının oldukça altından kalındığı görülen araştırmada, her yıl hedeflenen yolcu sayısında en az yüzde 95 yanılma yaşandığı görülüyor.

 

3 KENTİN TOPLAM NÜFUSUNA YAKIN YOLCU GARANTİ EDİLMİŞ

Araştırmada, üç şehrin toplam nüfus ve çektiği turist sayısı paylaşılırken şirkete verilen garanti yolcu sayısının gerçek dışılığı üzerinde duruldu. Havalimanının hizmet vermesi beklenen 3 kentin toplam nüfusu 1 milyon 652 bin iken şirkete 2017 yılı için garanti edilen yolcu sayısının 1 milyon 137 bin olduğuna dikkat çekildi. Uşak-Kütahya ve Afyona gelen yıllık turist sayısının 657 bin olduğu belirtilen infogramda, garanti edilen yolcu sayısının oldukça fazla olduğu ortaya koyuluyor.

Kaynak: @TransparencyTR